Καλέστε με στο SKYPE

Γ. Παπανδρέου 17 - Ηράκλειο, t: 2811 113681 - 6946253300

Μυλωνογιάννη 23 - Χανιά , t: 2821 1117046974394497

Άρθρα Ψυχολογίας

Το σύνδρομο της νευρικής ανορεξίας έχει βιβλιογραφικά και εμπειρικά συνδεθεί µε χαρακτηριστικά δυσλειτουργικά πρότυπα οικογενειακής αλληλεπίδρασης. Από μία συστημική σκοπιά αξιολογούμε τη νευρική ανορεξία σε σχέση µε την οργάνωση και τη λειτουργία ολόκληρης της οικογένειας και ως εκ τούτου οι θεραπευτικές παρεμβάσεις σχεδιάζονται για να προκαλέσουν αλλαγή σε ολόκληρο το οικογενειακό σύστημα.
Στα πλαίσια της πλήρους περιγραφής των δυναμικών της οικογένειας από τον Minuchin, το δομικό οικογενειακό θεραπευτή που έχει εκτενώς ασχοληθεί με την νευρική ανορεξία εφήβων, η αποφυγή σύγκρουσης γίνεται ένα πολύ κατανοητό συστατικό της διαδικασίας που κρύβεται κάτω από την ανάπτυξη της νευρικής ανορεξίας. Το παιδί σε µια τέτοια οικογένεια είναι ανίκανο να αποκριθεί στις ανησυχίες και τον έλεγχο της ψυχολογικής λειτουργίας της άμεσα επειδή η διαφωνία και η ανοιχτή σύγκρουση δεν επιτρέπονται. Ο αυτό- υποσιτισμός γίνεται ο τρόπος να εκφράσει ο έφηβος την εσωτερικευμένη συνεχή ενασχόληση µε τον εαυτό του και µια προσπάθεια να κερδίσει κάποιον έλεγχο. Και τα δύο αυτά οδηγούν σε μεγαλύτερη πίεση και διαφωνία μέσα στην οικογένεια και συγχρόνως διευκολύνουν στη διάχυση της σύγκρουσης.
Η νευρική ανορεξία έχει περιγραφεί και ως «διαταραχή του ελέγχου» και πολλοί μελετητές έχουν δώσει έμφαση στα ζητήματα γύρω από την προσπάθεια για τον έλεγχο και στο ότι η ανορεξία μπορεί να δώσει στον πάσχον έφηβο την αίσθηση ότι µόνο µέσω της µη κατανάλωσης τροφής μπορεί να έχει τον έλεγχο. Μια νίκη στη μάχη µε την πείνα μπορεί να δώσει στο νεαρό άτομο µια σύντομη αίσθηση κυριαρχίας και ελέγχου. Χαρακτηριστική η δήλωση μιας ασθενούς που περιγράφει «οι γονείς μου έκαναν ό,τι μπορούσαν αλλά εγώ ήμουν πάρα πολύ αντιδραστική... και κάπου μ' άρεσε όλο αυτό. Μου άρεσε να ασχολούνται μαζί μου, να προβληματίζονται, να ψάχνουν γιατρούς, να διαβάζουν γι' αυτό. Ένιωθα να τους εκδικούμαι». Αυτό που είναι εξίσου εντυπωσιακό όταν συζητάμε µε τις οικογένειες είναι ότι ο καθένας στην οικογένεια αισθάνεται ότι έχει χάσει τον έλεγχο για τη ζωή του. Οι γονείς ομοίως θα εξιστορήσουν ότι αισθάνονται αβοήθητοι και δεν έχουν κανέναν έλεγχο σ' αυτό που κάνει η κόρη τους και, όπως αυτή, η προσπάθεια για έλεγχο γύρω από το φαγητό τους αφήνει µε την αίσθηση ότι έχουν χάσει τον έλεγχο γύρω από όλα.
Η γονική αυτή αβεβαιότητα και η διστακτικότητα να αφήσουν την ασφάλεια του ελέγχου της διατροφής και του βάρους του εφήβου ταιριάζουν συχνά µε τους φόβους και τις αβεβαιότητες του εφήβου για το πώς θα είναι η ζωή χωρίς την ανορεξία. Η διερεύνηση των ζητημάτων της ανεξαρτησίας, της εφηβικής ταυτότητας και της αυτοεκτίμησης καθώς επίσης και η αντιμετώπιση των ζητημάτων για το πώς οι γονείς ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες έρχονται στο επίκεντρο.
Παρατηρούμε ακόμα μία ομοιότητα των εμπειριών που περιγράφουν οι οικογένειες για το πώς είναι να ζεις µε κάποιον µε νευρική ανορεξία και γιατί τελικά σε κλινικό επίπεδο μοιάζει σχεδόν καθολικό για τις οικογένειες να συμφωνούν ότι αυτή η διαταραχή καταλαμβάνει σχεδόν κάθε πλευρά της ζωής τους. Η ομοιότητα των διαδικασιών µέσω των οποίων η οικογένεια οργανώνεται γύρω από το πρόβλημα είναι χαρακτηριστική. Το γεγονός ότι όλες οι οικογένειες δεν είναι ίδιες και αντιπροσωπεύουν ολόκληρη την κλίμακα των οικογενειακών δομών και οργανώσεων τις οποίες κάποιος συναντά τυχαία στην καθημερινή ζωή, καθιστά αυτή την ομοιότητα ακόμα πιο αξιοπρόσεκτη.
Στη διαδικασία της οικογενειακής αναδιοργάνωσης γύρω από την ασθένεια παρατηρούμε να υπάρχει µια αυξανόμενη διάσπαση των συνηθειών της οικογένειας, των συνηθισμένων οικογενειακών ρυθμιστικών μηχανισμών, όπου η καθημερινή λήψη αποφάσεων γίνεται όλο και πιο δύσκολη σε σημείο όπου το πρόβλημα να γίνεται η κεντρική αρχή οργάνωσης της οικογενειακής ζωής. Τα µέλη της οικογένειας που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν µια διαταραχή πρόσληψης της τροφής μεταξύ τους συχνά θα πουν ότι αισθάνονται σαν ο χρόνος να έχει σταματήσει και ότι όλη η ζωή τους μοιάζει να περιστρέφεται γύρω από αυτή τη διαταραχή. Ο τρόπος που οι οικογένειες απαντούν σε αυτήν την εισβολή στις ζωές τους ποικίλει ανάλογα µε τη φύση της οικογενειακής οργάνωσης, το οικογενειακό στυλ κάθε μεμονωμένης οικογένειας και το συγκεκριμένο στάδιο του κύκλου ζωής που βρίσκεται όταν εμφανίζεται η ασθένεια. Παρόλα αυτά, όπως µε άλλες ασθένειες, αυτό που μπορεί να είναι λιγότερο μεταβλητό είναι ο τρόπος µε τον οποίο η διαταραχή της πρόσληψης τροφής περιορίζει το εύρος των προσαρμοστικών συμπεριφορών της. Το να κατανοήσουμε πώς οι οικογένειες αναδιοργανώνονται γύρω από ένα πρόβλημα είναι πολύ πιο σημαντικό από θεραπευτικής πλευράς παρά το να γνωρίζουμε πώς αναπτύχθηκε το ίδιο το πρόβλημα, εν μέρει επειδή ο τρόπος που λειτουργεί η οικογένεια αυτήν την περίοδο μπορεί να έχει γίνει μέρος αυτού που διατηρεί το πρόβλημα και εν μέρει επειδή μπορεί να περιορίζει την ικανότητα της οικογένειας να χρησιμοποιήσει τους προσαρμοστικούς της μηχανισμούς για να ξεπεράσει το πρόβλημα.
Τα υψηλά επίπεδα της συνεχούς ενασχόλησης µε τις σκέψεις του φαγητού και του βάρους που εκδηλώνει κάποιο µέλος µε ανορεξία είναι ανάλογα µε τον τρόπο που τα ζητήματα γύρω από το φαγητό και τη διατροφή γίνονται κεντρικά στην οικογένεια. Όσο περνάει ο καιρός όλες οι σχέσεις στην οικογένεια φαίνεται να καθορίζονται από αυτό. Ένα μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασης μεταξύ των µελών της οικογένειας εστιάζει στο φαγητό, την διατροφή ή το βάρος. Ακριβώς όπως η νέα γυναίκα μπορεί να κρίνει την αυταξία της από το εάν είναι σε θέση να αντισταθεί στο να φάει, έτσι οι διαπροσωπικές σχέσεις περιστρέφονται γύρω από το φαγητό («εάν µε καταλαβαίνατε, δεν θα µε αναγκάζατε να φάω», «δεν τρως για να µας πας κόντρα», «κανένας δεν φαίνεται να νοιάζεται που δεν τρώω»).
Συμπερασματικά μας ενδιαφέρει να αξιολογήσουμε τις διασυνδέσεις των μελών όλης της οικογένειας στη βάση του ότι αν μετακινήσουμε το επίκεντρο από τα ερωτήματα αιτιολογίας σε ερωτήματα αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην οικογενειακή λειτουργία και τη θεραπεία θα αποκτήσουμε γνώση όχι μόνο για το πώς λειτουργεί η θεραπεία, αλλά και για το τι τη διευκολύνει και τι την εμποδίζει να λειτουργήσει. Πιθανόν, με βάση τα παραπάνω καταλαβαίνουμε γιατί κάποιοι θεραπευτές αναφέρονται όχι τυχαία , όχι σε «ανορεκτικά άτομα» αλλά σε «ανορεκτικές οικογένειες».


Κονιδάκη Ελπίδα – Ψυχολόγος
InterNus- Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles
Τρίτη, 27 Δεκεμβρίου 2016 00:00

Μιλώντας στα παιδιά για το σεξ

Η σεξουαλικότητα είναι μέρος της ζωής κάθε ανθρώπου ανεξάρτητα από την ηλικία του καθενός. Κατά την παιδική ηλικία και καθώς το παιδί αναπτύσσεται, παρατηρούμε να συζητάει και να χαζογελάει με τους φίλους του για τα «ιδιωτικά μέρη» του σώματος, να λέει διάφορα ανέκδοτα μη επιτρεπτά για την ηλικία του «πονηρού» περιεχομένου και να ψάχνει στα λεξικά για λέξεις ταμπού. Από τη στιγμή της γέννησης, το παιδί είναι περίεργο. Αγγίζει τα πάντα προσπαθώντας να γνωρίσει το περιβάλλον του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον του προκαλεί το σώμα του και οι αλλαγές που παρατηρούνται σε αυτό.
Είναι γεγονός πως η συζήτηση για θέματα σχετικά με το σεξ μπορεί να είναι δύσκολη και άβολη για κάποιους γονείς. Ωστόσο ανάλογα με το επίπεδο της ανάγκης και της ζήτησης των παιδιών, οι γονείς οφείλουν να προσφέρουν όση πληροφόρηση «χρειάζεται» κατά καιρούς στο παιδί τους. Από μερικούς μάλιστα θεωρείται κακό και απαγορευμένο, ένα θέμα αυστηρά προσωπικό, που δεν επιτρέπεται να κοινοποιείται. Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να απαντήσουν σε ερωτήσεις του παιδιού τους για το σεξ, ίσως γιατί και οι ίδιοι δεν έκαναν παρόμοια συζήτηση με τους δικούς τους γονείς. Στις περισσότερες οικογένειες το σεξ ήταν κάτι απαγορευμένο και κάθε αναφορά σε αυτό συχνά προκαλούσε το θυμό αλλά και την τιμωρία από τους γονείς.
Πολλοί όμως είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται την αναγκαιότητα της σεξουαλικής ενημέρωσης του παιδιού και τη θεωρούν μέρος της συνολικής διαπαιδαγώγησής του. Μιλώντας με το παιδί ή ακούγοντας αυτά που μας λέει, ενισχύουμε την επιθυμία του να επικοινωνεί μαζί μας, ενώ ταυτόχρονα το επιβεβαιώνουμε και το κάνουμε να νιώθει επιθυμητό.
Από τις πιο δύσκολες και αμήχανες στιγμές των γονιών είναι όταν ξεκινούν οι ερωτήσεις για το πώς γεννιούνται τα παιδιά, τι είναι «αυτό» που έχει η μαμά και ο μπαμπάς και γενικότερα γιατί στο δικό του σώμα παρατηρούνται διαφορετικές αλλαγές από αυτούς ακόμα και από τον αδερφό/ή του.
Έτσι οι γονείς αρχίζουν να επιστρατεύουν την φαντασία τους για να απαντήσουν στις απανωτές ερωτήσεις των παιδιών, ευελπιστώντας να είναι πειστικοί. Χαρακτηρισμοί όπως «πουλάκι», «μελισσούλες», «πιπί» αντικαθιστούν σε μεγάλο βαθμό τον γνωστό σε όλες μας «πελαργό» και «σποράκι», ενώ ατάκες όπως «είσαι ακόμα πολύ μικρός», «όταν έρθει η ώρα θα το συζητήσουμε», «είναι κάποια πράγματα που δεν μπορείς ακόμα να καταλάβεις», προδίδουν την αμηχανία του γονιού να εξηγήσει στο παιδί του απλά και κατανοητά το πώς τελικά γεννιούνται τα παιδιά.
Οι γονείς αναρωτιούνται για το ποιος από τους δυο θα πρέπει να μιλήσει στο παιδί. Συνήθως η μητέρα είναι εκείνη που δέχεται τις πρώτες ερωτήσεις, επειδή έχει περισσότερη επαφή μαζί του. Ανεξάρτητα, όμως, από το ποιος από τους δυο θα δώσει απαντήσεις, αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι να υπάρχει κοινή αντιμετώπιση των ερωτήσεων του.
Καλό είναι να μην φοβόμαστε τις απορίες των παιδιών. Οι απορίες των παιδιών σχετικά με το σεξ είναι απόλυτα φυσιολογικές. Πολύ βασικό στην ενημέρωση μαζί τους σχετικά με την σεξουαλική αγωγή, είναι να προσπαθούμε να καλύπτουμε το παιδί με τις απαντήσεις μας, ώστε να μην απευθύνεται αλλού για πληροφορίες, οι οποίες μπορεί κάποιες φορές να είναι εσφαλμένες.
Οι απαντήσεις που δίνουμε πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στην ηλικία του.
Η πληροφόρηση για σχετικά θέματα γύρω από την σεξουαλική αγωγή είναι μια διαρκής διαδικασία, που απαιτεί χρόνο και φτάνει μέχρι την εφηβεία.
Από τα λόγια και από τη στάση που διατηρούμε στην επικοινωνία, το παιδί παίρνει τα μηνύματα για τις σχέσεις των δυο φύλων. .

Τα παιδιά έχουν διαφορετικά επίπεδα περιέργειας και κατανόησης και αυτό εξαρτάται από την ηλικία τους και από το επίπεδο ωρίμανσης τους. Όσο μεγαλώνουν σε ηλικία τα παιδιά τόσο πιο συχνά θα ερωτούν λεπτομέρειες για το σεξ. Αρκετά παιδιά έχουν το δικό τους λεξιλόγιο για θέματα του σεξ. Είναι σημαντικό οι γονείς να βρούνε τις λέξεις που χρησιμοποιούν τα παιδιά τους και με τις οποίες αυτά νιώθουν άνετα. Μιλώντας με αυτό τον τρόπο η συζήτηση γίνεται πιο εύκολη.
Καλό είναι οι γονείς να μην αναβάλλουν αυτή τη συζήτηση συνεχώς και να απαντούν στις ερωτήσεις του παιδιού τους ειλικρινά και απλά ανάλογα με την ηλικία του . Βασική προϋπόθεση, να μην αισθάνονται οι ίδιοι άβολα, γιατί το παιδί το αντιλαμβάνεται.
Η ενημέρωση των γονιών σε διάφορες ηλικιακές φάσεις στην ζωή του παιδιού
2-3 ετών
Οι πρώτες ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά είναι σε ηλικία 2-3 ετών περίπου όπου ενδιαφέρονται για τις σωματικές διαφορές που βλέπουν στο δικό τους σώμα και σε αυτό του αντίθετου φύλλου, ή των γονιών. Προσπαθεί να μάθει για τις διαφορές των φύλων με τη γνωστή περιέργεια που το διακρίνει για οτιδήποτε . Στα 3 έτη, που ο λόγος του έχει γίνει παραγωγικός, ξεκινά τις πρώτες ερωτήσεις : «Από πού έρχονται τα μωρά;» Συνήθως το ερέθισμα προέρχεται από κάποιο συγγενικό του πρόσωπο ή και την ίδια την μητέρα του, που ίσως είναι έγκυος. Αυτή είναι η ευκαιρία για να βάλουμε τις σωστές βάσεις μιλώντας στο παιδί μας για τα μέρη του σώματός μας και να του εξηγήσουμε πως είναι το αρσενικό και πως το θηλυκό.

Στην ηλικία αυτή:

α)Δίνουμε σημασία στη σωστή ονομασία των εξωτερικών μερών του σώματος (στήθος, πέος, κόλπος, αιδοίο κ.λ.π)

β)Εξηγούμε στο παιδί τις σωματικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα

γ)Αποδεχόμαστε τη συνήθεια του παιδιού να εξερευνά το σώμα του

δ)Αρχίζουμε να συζητάμε θέματα σχετικά με την αυτοπροστασία του, όπως από ανεπιθύμητα αγγίγματα και άλλες συμπεριφορές που το κάνουν να νιώθει άβολα.

4-6 χρονών
Στην ηλικία αυτή τα παιδιά αρχίζουν να εκφράζουν απορίες για το πώς γίνονται τα παιδιά ή ρωτάνε για λέξεις που έχουν ακούσει από την τηλεόραση ή το σχολείο τους, όπως τι είναι το σεξ, τι είναι ο gay.. κτλ. Αυτό που θα πρέπει να αποφύγουμε είναι να δείξουμε σοκαρισμένοι, ή να αλλάξουμε κουβέντα. Με απλές λέξεις και κατανοητές εξηγούμε τη διαδικασία και έχουμε πάντα για βοήθεια βιβλία εικονογραφημένα που μας δείχνουν ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Συνήθως, μέχρι τα 5 του χρόνια, καλό θα ήταν να μην μπαίνουμε σε λεπτομέρειες που το παιδί δεν καταλαβαίνει και ενδεχομένως το τραυματίσουν ή του δημιουργήσουν απέχθεια για το σεξ.
Ακολουθούν οι ποιο συνηθισμένες απορίες του παιδιού αυτής της ηλικίας, στις οποίες οι απαντήσεις μας πρέπει να είναι απλοϊκές και σαφείς, όπως για παράδειγμα :
-Ποιος γεννάει το παιδί;
- Η μητέρα.
-Πού έχει η μητέρα το παιδί ;
-Στην κοιλιά της μητέρας υπάρχει μια μικρή, ευχάριστη θήκη, που είναι ειδικά φτιαγμένη για να φιλοξενεί το μωρό μέχρι να γεννηθεί.
-Πώς μπαίνει το παιδί στην κοιλιά της μητέρα του;
Εδώ η απάντηση πρέπει να είναι προσεκτική και προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού.
Πιο αναλυτικά:
α)Συζητάμε με το παιδί για τη σύλληψη ενός μωρού, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, με απλή αλλά σωστή γλώσσα, χωρίς να πούμε σε ανιαρές λεπτομέρειες.
β) Συζητάμε μαζί του ως προς το ποια γλώσσα και συμπεριφορά είναι κοινωνικά αποδεκτή (λεξιλόγιο, χειρονομίες, συνήθειες) Μπορούμε να πούμε απλά ότι σε αυτή τη μικρή θηκούλα υπάρχουν μερικά ωράρια, ένα από τα οποία μεγαλώνει και γίνεται παιδί με την βοήθεια του πατέρα.

γ)Συζητάμε για τα όρια του σε σχέση με το χειρισμό του σώματός του για το τι είναι ασφαλές και τι όχι, τι είναι αποδεκτό και τι όχι.

δ)Επισημαίνουμε στο παιδί ότι το σώμα του ανήκει μόνο στο ίδιο και ότι μπορεί και πρέπει να αρνηθεί οποιαδήποτε συμπεριφορά προέρχεται από κάποιον άλλο και το κάνει να νιώθει άβολα και άσχημα, ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι μέλος της οικογένειας.

6-9 χρονών
Από τα 6 χρόνια ζητά περισσότερες λεπτομέρειες, οπότε θα του μιλήσουμε αναλυτικότερα .Στη σχολική ηλικία, και κοντά στην προεφηβεία τα παιδιά ρωτάνε περισσότερες λεπτομέρειες για το σεξ. Εδώ πρέπει το παιδί να το προσανατολίσουμε στο γονιό του ίδιου φύλλου για να του μιλήσει για τις επικείμενες αλλαγές στο σώμα του αλλά και για το σεξ πλέον, σκεπτόμενοι ότι έχουμε απέναντι μας ένα έφηβο που θα αρχίσει τους πειραματισμούς με το σώμα του και το αντίθετο φύλλο. Σε αυτή την ηλικία μιλάμε για την περίοδο, για το πώς η λειτουργία της σχετίζεται με την τεκνοποίηση και για τις προφυλάξεις απέναντι στην εγκυμοσύνη αλλά και τις ασθένειες που μεταδίδονται με το σεξ. Σε αυτήν την ηλικία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή μια που τα παιδιά έχουν πλέον πρόσβαση στο διαδίκτυο και είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με πορνογραφικό υλικό που θα τα τρομάξει ή θα τα μπερδέψει.

Στην ηλικία αυτή:
α)μιλάμε με το παιδί για τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα (συμπεριφορά, συνήθειες, κοινωνικά αποδεχτές τάσεις)
β)του εξηγούμε τον μηχανισμό της αναπαραγωγής με περισσότερες λεπτομέρειες

γ)του θέτουμε όρια που σχετίζονται με το σεβασμό των προσωπικών στιγμών του ιδίου και των άλλων σε ιδιωτικό χώρο

δ)συζητάμε μαζί του για θέματα που αποτελούν κοινωνικά ταμπού, καθώς και για θέματα που σχετίζονται με τα στερεότυπα των φύλων


9-12 χρονών
Στην ηλικία αυτή που ορίζεται ως εφηβεία είναι αρκετά δύσκολο να πλησιάσουμε τα παιδιά για αυτό το θέμα, αλλά καλό είναι να τους μιλήσουμε και σε αυτό το στάδιο να δείξουμε πως η σεξουαλική ζωή του καθενός επηρεάζει και το σύντροφό του. Αν βλέπουμε ότι το παιδί μεγαλώνει και αλλάζει αλλά δε μας ρωτάει τίποτα, επιδιώκουμε να ξεκινήσουμε εμείς τη συζήτηση με αφορμή τις σωματικές αλλαγές που παρατηρούμε. Προσπαθούμε να μην αποτρέψουμε το παιδί από το να κάνει ερωτήσεις. Όσο μικρό και αν σας φαίνεται αν ρωτήσει έχει ερεθίσματα για αυτό και πρέπει να του μιλήσουμε. Δεν υπάρχει καταλληλότερος άνθρωπος να προστατεύσει και να ενημερώσει τα παιδιά για το σεξ από τους γονείς του. Προσέχουμε να μη τρομάξουμε το παιδί και να μη δώσουμε υπερβολικές λεπτομέρειες που δεν αντέχει, ανάλογα με την ηλικία του. Προμηθευόμαστε βιβλία που μας ταιριάζουν για να μας βοηθήσουν σε αυτή την εκπαίδευση, και αφήνουμε ανοιχτή την επικοινωνία μας να μας ρωτήσει ότι άλλο θέλει.

Στην ηλικία αυτή:
α)συζητάμε με το παιδί για τις σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές της προεφηβείας ή άλλα θέματα που τους απασχολούν με στόχο να τα διαφωτίσουμε αλλά κυρίως να τα καθησυχάσουμε

β)συζητάμε μαζί τους για την ιδέα που έχουν για το σώμα τους (θέματα αυτοεικόνας, αυτοεκτίμησης)

γ)καθησυχάζουμε τους φόβους τους για το αν είναι φυσιολογικοί, εξαιτίας των ξαφνικών αλλαγών που νιώθουν ότι βιώνουν (περίοδος, ονείρωξη, αλλαγές στο σώμα, στη φωνή) Δείχνουμε κατανόηση στην αμηχανία τους να συζητήσουν θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα παρόλο που θα το ήθελαν πολύ.

δ)προσπαθούμε να θίξουμε θέματα που σχετίζονται με νέες σκέψεις και νέα συναισθήματα που τους απασχολούν όπως φιλίες ή φλερτ

ε)Προσπαθούμε να θέσουμε τη σχέση μας μαζί τους σε νέες βάσεις, με στόχο να καταφέρουμε να την διατηρήσουμε δυνατή κατά τη διάρκεια των δύσκολων χρόνων της εφηβείας.
Το όφελος από την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση του παιδιού είναι αρκετό, διότι εκτός από τον προσανατολισμό που του παρέχουμε, το βοηθάμε στη συναισθηματική του ανάπτυξη, αποκτά σεβασμό στον εαυτό του, εμπιστοσύνη σε μας, σωστή και υγιή στάση απέναντι στη σεξουαλικότητα και το άλλο φύλο. Δεν πρέπει να διαφεύγει από την προσοχή μας το γεγονός ότι πολύ σύντομα το παιδί θα λάβει τις πληροφορίες του, συχνά αμφίβολης ποιότητας, είτε από φίλους και συμμαθητές είτε από άλλα άτομα εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος. Για αυτό είναι σημαντικό να τον ενημερώνουμε την κατάλληλη στιγμή, εφόσον το ζητάει και το ίδιο, αναλόγως στην ηλικιακή φάση που βρίσκεται. Διότι, υπάρχει κίνδυνος να χάσει την εμπιστοσύνη του σε μας και να σχηματίσει την εντύπωση ότι το σεξ είναι ανήθικο.

Ζησίμου Βασιλική - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
InterNus - Κέντρο Συμβ/κής και Ψυχ/πείας

Published in Articles

Οι ομάδες συνομηλίκων είναι πρωτογενείς ομάδες κοινωνικοποίησης ,όπου φορείς κοινωνικοποίησης είναι τα ίδια τα παιδιά ή οι έφηβοι ο ένας για τον άλλο. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι οι σχέσεις που τις διέπουν δεν ρυθμίζονται από καμία θεσμοποιημένη εξουσία ,όπως συμβαίνει στην οικογένεια ,αλλά είναι σχέσεις που εγείρονται κατά την αλληλενέργεια. Ακόμη ,οποιαδήποτε εξουσία εμφανίζεται σε αυτές δεν επιβάλλεται απέξω ,αλλά εγείρεται κατά κύριο λόγο με βάση ικανότητες και δεξιότητες που εκδηλώνονται στη ζωή της ομάδα.
Η κοινωνικοποίηση στις ομάδες των συνομηλίκων εκπροσωπεί μια σταδιακή αποδέσμευση από τους γονείς, μια προοδευτική μείωση της καθοδήγησης και της εξουσίας από τους μεγάλους. Ο βαθμός όμως μιας τέτοιας αποδέσμευσης είναι συνάρτηση της ηλικίας. Στις μικρές ηλικίες οι ομάδες αυτές είναι κυρίως ομάδες παιχνιδιού στη γειτονιά και οι σχέσεις και οι αλληλενέργειες εκεί στηρίζονται σε ότι έχει μαθευτεί στην οικογένεια. Τα παιδιά μεταδίδουν το ένα στο άλλο τη γνώση ,τις αξίες ,τους κανόνες που επικρατούν στην οικογένεια και με αυτόν τον τρόπο ενισχύουν το ένα στο άλλο ότι έχει μάθει καθένας σε αυτή. Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη ότι οι γειτονιές στις σύγχρονες κοινωνίες τείνουν να αποτελούνται από οικογένειες με παρόμοια κοινωνικά χαρακτηριστικά ,μπορούμε να καταλάβουμε ότι σε αυτές τις ομάδες συνομηλίκων αναπαράγονται και ενισχύονται χαρακτηριστικά της οικογενειακής κοινωνικοποίησης. Όσο όμως προχωρεί η ηλικία και ,ιδιαίτερα ,όταν έλθει η εφηβεία ,οι ομάδες των συνομηλίκων αυξάνουν σημαντικά την αυτονομία τους από την οικογένεια ,επεξεργάζονται σε σημαντικό βαθμό με δικό τους τρόπο τις αξίες της κουλτούρας και δημιουργούν την λεγόμενη «κοινωνία των εφήβων», με χαρακτηριστικά κουλτούρας που μπορεί από πολλές απόψεις να διαφοροποιείται ή και να έρχεται σε αντίθεση με την κουλτούρα των μεγάλων. Καθώς μάλιστα η δύναμη της καθοδήγησης από την οικογένεια μειώνεται και οι έφηβοι έχουν εμπειρίες εντελώς νέων καταστάσεων ,οι εφηβικές ομάδες αναδεικνύονται σε πολύ δυνατές ομάδες κοινωνικοποίησης.
Η κοινωνικοποιητική δύναμη των ομάδων των συνομηλίκων είναι συνάρτηση του είδους της κοινωνίας και της φύσης της οικογένειας σε κάθε κοινωνία. Στις πιο απλές και αγροτικές κοινωνίες δεν υπήρχε σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των ομάδων κοινωνικοποίησης και έτσι οι ομάδες συνομηλίκων δεν είχαν τη βαρύτητα που έχουν σήμερα. Η αστική οικογένεια είναι γενικά μικρή ,«πυρηνική» ,και οι κοινωνικές περιοχές στις οποίες συμμετέχει σχετικά περιορισμένες. Αυτό αφήνει σχετικά μεγάλα περιθώρια για την ομάδα των συνομηλίκων να εισάγει το παιδί και πολύ περισσότερο ,τον έφηβο σε περιοχές που δεν είναι σε θέση να καλύψει ,τουλάχιστον σε ικανοποιητικό βαθμό ,η οικογένεια. Ως τέτοιου είδους περιοχές μπορούμε να αναφέρουμε τις γρήγορες κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στις σύγχρονες κοινωνίες και τις συνακόλουθες αλλαγές σε αντιλήψεις ,αξίες και σχέσεις ,καθώς και τη συνεχή δημιουργία νέων θέσεων και ρόλων στην οικονομική και κοινωνική δομή για τις οποίες εξαρτάται κατά πόσο οι γονείς είναι ενήμεροι. Έτσι ,οι ομάδες συνομηλίκων μπορούν να παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση και τον προσανατολισμό προς νέες εκφάνσεις και νέες κατευθύνσεις της κοινωνικής ζωής.
Η εφηβεία χαρακτηρίζετε ως μια περίοδος αλλαγών η οποία σηματοδοτεί τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση. Οι εμφανείς σωματικές αλλαγές συνοδεύονται από την αναζήτηση της ταυτότητας και την ένταξη στο κοινωνικό σύνολο και τη κοινωνική πραγματικότητα. Το άγχος, η ανάγκη για κατανόηση, η δυσκολία διαμόρφωσης της ταυτότητας και η περιπλοκότητα της δημιουργίας σχέσεων δεν είναι κάτι εύκολο για τα παιδιά που περνούν την εφηβεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα στις ομάδες των εφήβων που παρατηρείται συχνά, είναι η εναντιωματική συμπεριφορά προς τους γονείς, η αποστασιοποίηση από το οικογενειακό περιβάλλον και η προσήλωση στην ομάδα συνομηλίκων, η αμφιθυμία, η ευερεθιστικότητα, τα αισθήματα θλίψης, άγχους, μοναξιάς, πλήξης, ντροπής, η ταλάντευση μεταξύ υπέρμετρα υψηλής και χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης, ο πειραματισμός.
Οι παρέες που σχηματίζουν οι έφηβοι, συνήθως δημιουργούν τη δική τους «κλειστή» ομάδα που έχει κάποια κοινά πιστεύω, κοινούς κώδικες επικοινωνίας, κοινό τρόπο ντυσίματος, έχουν κοινά ενδιαφέροντα και μουσικά ακούσματα, τα οποία τους ενώνουν μεταξύ τους και τους διαχωρίζουν από τους άλλους. Χαρακτηρίζονται από πολύ έντονους συναισθηματικούς δεσμούς, και διέπονται από αυστηρά άτυπα ή και τυπικά καταστατικά συμπεριφοράς. Έχουν μια κοινή ταυτότητα για να νιώθουν πιο δυνατοί στο να αφήσουν πίσω την παιδική ηλικία, να συμβιβαστούν με την με την ανεξαρτητοποίηση από τους των γονείς τους και να δοκιμάσουν τα όριά τους. Υιοθετούν κοινό λεξιλόγιο και συμπεριφορά, μπορεί να φτάσουν μέχρι και στη διάπραξη αξιόποινων πράξεων ή σε πράξεις που σε άλλη φάση της ζωής τους θα θεωρούνταν ψυχοπαθολογικές. Οι διαπροσωπικές σχέσεις με άλλους συνομήλικους για τον έφηβο ταυτίζονται με την θέση του ενήλικα που θα παίξει τον ρόλο του 'τρίτου γονέα' που θα ακούσει τον έφηβο χωρίς την συναισθηματική εμπλοκή και την αγωνία του γονιού , αποτελούν ανάγκη και είναι πολύ χρήσιμες σε ορισμένες περιπτώσεις. Ιδιαίτερα δε, όταν έχει αρχίσει να φαίνεται πως ο έφηβος δεν καταφέρνει να ενσωματώσει με ευκολία τις αλλαγές: 'Κρύβει' την σεξουαλικότητά του πίσω από παραπανίσια κιλά, εμφανίζει διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα, αποσύρεται ψυχικά από τις σχέσεις του με τους άλλους.
Η συντήρηση και η ανάπτυξη των φιλικών τους σχέσεων, ολοκληρώνεται και επιτυγχάνεται από την επικοινωνία τους μέσω διαδικτύου. Το διαδίκτυο, με τις απεριόριστες πιθανότητες, προσφέρει στους έφηβους μια αδιέξοδο να καλύψουν τις όποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητα τους (σχέσεις με γονείς, ερωτικές σχέσεις, προβλήματα με το σχολείο). Έρευνες ανά τον κόσμο έχουν υποδείξει ότι η προσκόλληση με το διαδίκτυο, με στόχο την ανάπτυξη φιλικών σχέσεων αποτελεί μια υπάρχουσα πραγματικότητα, η οποία εντοπίζεται κυρίως στον εφηβικό πληθυσμό. Το διαδίκτυο τους προσφέρει μια διαφυγή από την πιεστική και αγχώδη καθημερινότητα και μια ευκαιρία να κοινωνικοποιηθούν χωρίς να κινδυνεύουν από την απόρριψη, καθώς τους δίνεται η δυνατότητα να παρουσιάσουν ότι εικόνα του εαυτού τους επιθυμούν.
Οι κύριες ενασχολήσεις φαίνεται να είναι τα διαδικτυακά παιχνίδια, δίνουν τη δυνατότητα στους εφήβους να διαμορφώνουν το χαρακτήρα τους όπως επιθυμούν και να ζουν σε μια ειδυλλιακή πραγματικότητα όπου είναι ήρωες και εκτελούν ηρωικές αποστολές(αυτό μπορεί να παρατηρηθεί και σε πιο μικρές ηλικίες).
Επίσης, κοινωνικοποιούνται με το να συμμετέχουν σε ομαδικές αποστολές και έτσι αποκτούν διαδικτυακούς «φίλους» με κοινά ενδιαφέροντα
οι ιστότοποι ανταλλαγής απόψεων (blogs, forums):βρίσκουν ένα τρόπο να μοιραστούν τις ανησυχίες τους και τους προβληματισμούς τους χωρίς φόβο κριτικής και υποτίμησης
οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης (facebook, MySpace, twitter, messenger,) δίνουν τη δυνατότητα δικτυακής επικοινωνίας με φίλους, γνωστούς αλλά και τη δυνατότητα νέων γνωριμιών επίσης, μέσα σε αυτούς τους ιστότοπους οι έφηβοι προβάλλουν προσωπικά στοιχεία όπως νέα και φωτογραφίες
Τελικά, τι είναι αυτό που πρέπει να θυμάται κάθε γονέας σχετικά με τα διαδικτυακά παιχνίδια;
Tα διαδικτυακά παιχνίδια δεν είναι εγγενώς αρνητικά. O αντίκτυπος που θα έχουν στο παιδί, τον έφηβο, ακόμα και τον ενήλικα, εξαρτάται:
-από τη συνετή και υπεύθυνη χρήση,
-την ενημέρωση των οικείων του ανήλικου για αυτά και τη δυνατότητα διακριτικής παρακολούθησης που χρειάζεται.
H θέσπιση κανόνων και ορίων ορθής χρήσης και φυσικά, η σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ γονιού- παιδιού ή δάσκαλου- παιδιού είναι πολύ σημαντική. Είναι αρκετά δύσκολο να προτείνουμε πόσο ακριβώς μπορεί να έχει τη δυνατότητα να παίζει ή να ασχολείται. Τα όρια που θα εφαρμοστούν εξαρτώνται σε ένα βαθμό από τη σχέση, την επικοινωνία και την επαφή που υπάρχει μεταξύ γονιού- παιδιού .Η λύση δεν είναι η απαγόρευση της χρήσης ενός τόσο σημαντικού εργαλείου όπως το διαδίκτυο, που για τον έφηβο είναι σημαντικό στοιχείο της καθημερινότητάς του, (μέσα από αυτό χτίζει την επικοινωνία του με τους συνομηλίκους του), αλλά η εκμάθηση της σωστής χρήσης. Αν παρατηρείτε υπερβολική την ενασχόληση του παιδιού με το διαδίκτυο, ώστε να του αποσπά προσωπικό χρόνο και αν ο τρόπος επικοινωνίας και συμπεριφοράς του με τους συνομηλίκους του, δημιουργεί έντονο προβληματισμό, θεωρείται απαραίτητη η συμβουλή κάποιου ειδικού.

 

ΖΗΣΙΜΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ - ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ψυχολόγος Χανιά

ψυχολόγος Ηράκλειο

Published in Articles
Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2015 00:00

Εφηβεία & Εξαρτήσεις

Η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή συνιστά την εφηβική ηλικία, όπου ο έφηβος αντιμετωπίζει σωματικές, γνωστικές, συναισθηματικές μεταμορφώσεις που του προκαλούν αναταραχή. Απαιτεί ελευθερία, δικό του χώρο, χρόνο ενώ παράλληλα δοκιμάζει τον εαυτό του έξω από την οικογένεια και αποκτά ξεχωριστή σημασία η παρέα και το άλλο φύλο.
Οι εξαρτήσεις και η χρήση ουσιών από τους έφηβους αποτελεί ένα θέμα μείζονος σημασίας τόσο για την οικογένεια όσο και για το ίδιο το άτομο. Η εξάρτηση αποτελεί την ανάγκη της χρήσης μια ουσίας ή μιας δραστηριότητας, ώστε το άτομο να μπορεί να λειτουργήσει φυσιολογικά στην καθημερινότητα του.
Οι εξαρτήσεις στη ζωή ενός έφηβου μπορεί να είναι:
•Χρήση απαγορευμένων ουσιών,
•Υπερκατανάλωση αλκοόλ,
•Αλόγιστη χρήση του διαδικτύου.
Η χρήση ουσιών από εφήβους μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξής τους, η συμπεριφορά αυτή αποτελεί έναν πρώιμο προβλεπτικό παράγοντα κατάχρησης ουσιών στην ενήλικη ζωή, καθώς έως και το 90% των ενηλίκων που κάνουν κατάχρηση ουσιών ξεκίνησαν τη χρήση τους ήδη από την εφηβεία (Countryman, 2005).
Ολοένα και περισσότερες είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων εφήβων που ασχολούνται με το διαδίκτυο σε τόσο μεγάλο βαθμό ώστε τελικά να επηρεάζεται αρνητικά τόσο η λειτουργικότητά τους, όσο και η σωματική και ψυχική τους υγεία. Σύγχρονες μελέτες έχουν δείξει τον εθισμό των εφήβων κατά ποσοστά εξάρτησης που αγγίζει το 8,2%( Σιώρας, 2008).
Η κατανάλωση αλκοόλ μεταξύ των εφήβων είναι αυξημένη. Οι επιπτώσεις της κατανάλωσης αυτής από τόσο μικρές ηλικίες έχει πολλαπλές συνέπειες για την υγεία, μερικές εκ των οποίων μπορεί να αποδειχτούν ιδιαιτέρως σοβαρές. Σύμφωνα με το ΠΟΥ το 30% των εφήβων στην Ελλάδα δηλώνει ότι πίνει κάποιο αλκοολούχο ποτό μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Ο μέσος όρος ηλικίας για τα αγόρια που ξεκινάνε να πίνουν είναι τα 11 έτη και για τα κορίτσια τα 13, ενώ το 20% περίπου των εφήβων παραδέχεται ότι έχει μεθύσει πάνω από τρεις φορές μέσα σε μία χρονιά.
Οι έφηβοι, μην έχοντας φτάσει σε ένα ώριμο επίπεδο ελέγχου των σκέψεων, των συναισθημάτων και των παρορμήσεών, τους καθιστούν έναν ευάλωτο πληθυσμό για την ανάπτυξη συμπεριφορών εξάρτησης.
Παράγοντες εξάρτησης στην εφηβεία:
•Κοινωνικοί παράγοντες, παρέα συνομήλικων και κοινωνικά πρότυπα (π.χ. ένας έφηβος σε πολλές περιπτώσεις κάνει χρήση ουσιών παρακινούμενος από κάποιο φίλο του),
•Ψυχολογικοί παράγοντες, ψυχικά τραύματα από ψυχολογική και σωματική κακοποίηση, ψυχολογική πίεση και ανασφάλεια στη καθημερινή ζωή του εφήβου και η οικογενειακή κατάσταση (βία, πένθος, κατάθλιψη, χρήση ουσιών από γονείς)
Ανησυχητικά σημάδια εξάρτησης στον έφηβο
oΈλλειψη στόχων /γενικευμένη αδιαφορία για τη ζωή
oΑπώλεια ενδιαφέροντος για αγαπημένες ασχολίες (σπορ, χόμπι)
oΜεταβολές στη διάθεση
oΕπιθετική συμπεριφορά /Λεκτική- Σωματική βία
oΈνταση-αντιδραστικότητα
oΠολλές και ανεξέλεγκτες ώρες εκτός σπιτιού
oΣχολικές απουσίες
oΠολλά ψέματα
oΑκραίες αλλαγές εμφάνισης
oΑπομόνωση
oΣημαντικές αυξομειώσεις στην όρεξη για τροφή
oΥπνηλία, κόπωση ή πολύ ενεργητικότητα
oΚλοπή χρημάτων, πραγμάτων
oΠερίεργα τηλέφωνα, αλλαγή παρεών, απόκρυψη φίλων.

Πρόληψη- Αντιμετώπιση
Τόσο για τη πρόληψη όσο και για τρόπους αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στο οικογενειακό σύστημα:
•Συνεχής εποικοδομητική επικοινωνία του γονέα με τον έφηβο,
•Συνεργασία γονέα και παιδιού για την αντιμετώπιση προβλημάτων,
•Αλληλοϋποστήριξη και αποδοχή του γονέα και του έφηβου για την επίτευξη κοινών στόχων,
•Αμοιβαία εμπιστοσύνη,
•Σεβασμός και κατανόηση,
•Έγκαιρη παρέμβαση και αντιμετώπιση του προβλήματος απευθυνόμενοι σ' ένα συμβουλευτικό κέντρο για εφήβους,
•Συμβουλευτική του γονέα αλλά και του εφήβου από κάποιο σύμβουλο υγείας ή ψυχοθεραπευτή,
•Υποστήριξη και ενδυνάμωση της οικογένειας για την πρώιμη αντιμετώπιση των εξαρτήσεων στον έφηβο.

Οι εξαρτήσεις στους έφηβους αποτελούν ένα σύνηθες πρόβλημα, το οποίο όμως αν αντιμετωπισθεί σε αρχικά στάδιο με τη συμβουλευτική υποστήριξη ενός ειδικού από τον τομέα της ψυχικής υγείας θα αποτελέσει τη βάση για τη θετική αλλαγή του εφήβου αλλά και του συνόλου της οικογένειας. Στην θεραπευτική πράξη ο έφηβος θα πρέπει να κάνει ατομική εργασία με τον θεραπευτή για την αντιμετώπιση της εξάρτησης αλλά και άλλων ψυχικών και προσωπικών δυσκολιών.
Οι βασικοί στόχοι του ειδικού ψυχικής υγείας θα είναι:
•Να δημιουργήσει αμφιβολίες για τη συνέχιση της εξάρτησης, για την αντίληψη των κινδύνων και των προβλημάτων με τη συνέχιση της,
•Απόφαση, να κινητοποιήσει τον έφηβο, ώστε να αποφασίσει ποια είναι η καλύτερη πορεία δράσης για αλλαγή,
•Ενίσχυση των ενδιαφερόντων και των κοινωνικών δεξιοτήτων του έφηβου,
•Συντήρηση, χρησιμοποίηση στρατηγικών για την αποφυγή υποτροπής,
•Υποτροπή, σε περίπτωση υποτροπής ο θεραπευτής κάνει αναθεώρηση των στόχων και συζητάει με τον έφηβο τους πιθανούς μηχανισμούς αποτυχίας.
Εκτός από την ατομική εργασία του έφηβου θα πρέπει και η οικογένεια να λάβει ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων είτε σε ατομική ή ομαδική εργασία με ένα ειδικό Ψυχικής υγείας. Καθώς η δυναμική τη οικογένειας μπορεί να επηρεάσει στη μετάβαση του εφήβου από το πειραματισμό στη χρόνια χρήση ουσιών και γενικότερα των εξαρτήσεων. Η αντιμετώπιση του εφήβου πρέπει να είναι ολιστική δηλαδή επικεντρωμένη στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων σε συνδυασμό με άλλους προσωπικούς παράγοντες. Η θεραπεία των εφήβων δεν αποτελεί μία μεμονωμένη θεραπευτική πράξη αλλά μία διεργασία που μπορεί να χρειαστεί χρόνο και προσπάθεια τόσο από τον έφηβο όσο και από το σύνολο της οικογένειας.

ΛΟΥΚΑΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ - ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Published in Articles

Για τα παιδιά, όπως και για τους ενηλίκους, το Διαδίκτυο είναι ένας τεράστιος χώρος ενημέρωσης και επιμόρφωσης, επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης ( μέσω chat, e-mail κλπ.), αλλά και ψυχαγωγίας (με κυριότερο τέτοιο μέσο τα παιχνίδια που παίζονται online). Όμως ο υπερβολικός χρόνος ενασχόλησης στο internet, μπορέι να οδηγήσει στην εξάρτηση.

Η παθολογική εξάρτηση από το Ιντερνετ αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο με ανησυχητικές διαστάσεις που παρατηρείται κυρίως στις χώρες της ∆υτικής Ευρώπης. Τα τελευταία όμως χρόνια, το κοινωνικό αυτό πρόβλημα έχει εξαπλωθεί σε γρήγορους ρυθμούς και στην χώρα μας. Ο εθισμός απο το διαδίκτυο, µπορεί να συγκριθεί µε άλλες εξαρτήσεις όπως ο αλκοολισµός ή η βουλιµία, ενώ έχει τα χαρακτηριστικά ψυχαναγκαστικής συµπεριφοράς, µε αρνητικές συνέπειες στην
προσωπική, οικογενειακή, κονωνική και επαγγελµατική ζωή του ατόμου.

Αποτελέσματα ερευνών για τον εθισμό των εφήβων στο διαδίκτυο και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια

Σύμφωνα με έρευνα που διεξάγεται στη χώρα μας από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) από το 1998 και εντάσσεται στο ευρύτερο Διεθνές Πρόγραμμα Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC) στο οποίο συμμετέχουν κάθε τέσσερα χρόνια πάνω από 40 χώρες, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), τα αποτελέσματα δείχνουν ότι:

  • ένας στους 4 εφήβους (24,3%) ασχολείται για τουλάχιστον 3 ώρες την ημέρα τις καθημερινές με τον Η/Υ και το ίντερνετ, ενώ το ποσοστό αυτό σχεδόν διπλασιάζεται τα Σαββατοκύριακα (41%).
  • από το 2006 έως το 2010 έχει τετραπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων που ασχολούνται με τον Η/Υ και το ίντερνετ για τουλάχιστον 3 ώρες κάθε μέρα (από 5,7% σε 21,7% αντίστοιχα).
  • το 47,8% των εφήβων, κυρίως τα αγόρια και οι μαθητές ηλικίας 13 και 15 ετών, παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια από μισή έως και 2 ώρες τις καθημερινές και το ποσοστό αυτό διπλασιάζεται τα Σαββατοκύριακα.
  • σχεδόν 1 στους 6 15χρονους (15,5%) εμφανίζει συμπεριφορές εξάρτησης από τη χρήση του ίντερνετ.
  • το 5,5% του συνόλου των εφήβων αναφέρουν συμπτώματα εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, κυρίως τα αγόρια.
  • υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ καθημερινά (για τουλάχιστον 3 ώρες την ημέρα) κάνει 1 στους 3 εφήβους (38,4%), μεταξύ εκείνων που οι γονείς δεν γνωρίζουν επαρκώς τις δραστηριότητές τους,
  • 1 στους 5 εφήβους (26,2%) μεταξύ εκείνων που έχουν περιορισμένη συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους και
  • 1 στους 3 (35,5%) μεταξύ εκείνων που δεν είναι αρκετά ικανοποιημένοι από τις σχέσεις στην οικογένεια.
  • συγκριτικά με όσους μαθητές έχουν 1 ή 2 στενούς φίλους, υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ κάνουν περισσότεροι έφηβοι που έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους.
  • επίσης, υπερβολική χρήση κάνουν σε υψηλότερο ποσοστό οι μαθητές που συναντούν τους φίλους τους πολύ συχνά είτε αμέσως μετά το σχολείο είτε τα βράδια σε σύγκριση με εκείνους που τους συναντούν λιγότερο συχνά.

Συνέπειες - Επιπτώσεις

Για τα παιδιά και τους εφήβους η χρήση του ίντερνετ για περισσότερο από 10 ώρες την εβδομάδα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης των συμπτωμάτων εξάρτησης από το διαδίκτυο και έχει σοβαρές επιπτώσεις σε διάφορους τοµείς της λειτουργικότητας τους . Σγκεκριμένα μπορεί να προκαλέσει :

  • άγχος
  • απομόνωση
  • ημικρανίες
  • ξηροφθαλμία
  • διαταραχές ύπνου (έντονες αϋπνίες ή υπνηλία)
  • διαταραχές διατροφής (ανορεξία) ή αύξηση κινδύνου εµφάνισης παχυσαρκίας εξαιτίας της υπερβολικής χρήσης υπολογιστή που καθιστά το παιδί συνεχώς σε μιά καρέκλα
  • πτώση σχολικής επίδοσης
  • κατάθλιψη
  • μυοσκελετικές παθήσεις (σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα από την υπερκόπωση των χεριών από τη χρήση του πληκτρολογίου),
  • εκρήξεις θυμού
  • επιθετικότητα προς τους γονείς ή τα πρόσωπα φροντίδας
  • παραμέληση της προσωπικής υγιεινής και της φυσικής άσκησης
  • μειώση κοινωνικών συναναστροφών, περιορισμένη επικοινωνία με γονείς/φίλους

Τύποι εθισμού στο διαδίκτυο

Υπάρχουν διάφοροι τύποι εθισµού που µπορεί να είναι επιβλαβείς για τη φυσική κατάσταση του ατόµου. Μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την κοινωνική ζωή και τη φυσιολογική του λειτουργία. Οι μορφές εξάρτησης από το ίντερνετ είναι:

  • συνεχής πλοήγηση
  • διαδικτυακές σχέσεις μέσω εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης (msn, chat, facebook, skype κ.α.),
  • ηλεκτρονικός τζόγος
  • ψυχαναγκαστική συλλογή πληροφοριών (τραγουδιών κ.α.).
  • e-καζίνο
  • ηλεκτρονικό shopping
  • κάθε λογής δηµοπρασίες και αγοραπωλησίες µετοχών
  • Cyber-Relational Addiction: Συνεχής σύναψη φιλικών και άλλων σχέσεων µέσω των διαφόρων chat rooms

Ακόμα για το πρόβλημα της υπερβολικής ενασχόλησης με το internet, ευθύνονται συνήθως τα διαδικτυακά-ηλεκτρονικά παιχνίδια που παίζονται (ο «παίκτης» χρειάζεται να είναι συνδεδεμένος στο Διαδίκτυο), όπως τα δημοφιλή «World of Warcraft» και «Lineage», όπου ο κάθε παίκτης επιλέγει ένα χαρακτήρα-ήρωα, που τον εξελίσσει όσο περισσότερο παίζει. Έτσι, το παιδί «αναγκάζεται» να παίζει όσο περισσότερο μπορεί, ώστε να φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα που έχει επιλέξει και, παράλληλα, να βρίσκεται συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο πολλές ώρες και κυρίως εκείνες που έχουν επιλέξει και οι υπόλοιποι παίκτες-χρήστες να βρίσκονται online (συνδεδεμένοι), για να παίξουν όλοι μαζί.

Πότε ένα άτομο χαρακτηρίζεται εθισμένο από το ίντερνετ;

Για να κριθεί ένα άτοµο εθισµένο στο ∆ιαδίκτυο, πρέπει να πληροί ορισµένα επιστηµονικά κριτήρια. Εκτός από την πολύωρη ηµερήσια ενασχόληση µε το ∆ιαδίκτυο τα ακόλουθα είναι:

  1. Εξιδανίκευση του µέσου. Ο χρήστης θεωρεί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή το ∆ιαδίκτυο το σηµαντικότερο «κεφάλαιο» της καθηµερινότητάς του.
  2. Τροποποίηση της διάθεσης. Σε όσους εθίζονται στα ηλεκτρονικά παιχνίδια παρουσιάζεται αύξηση της παραγωγής του νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου ντοπαµίνη, η οποία συνδέεται µε την ευχαρίστηση.
  3. Ανοχή. Το άτοµο χρειάζεται σταδιακά όλο και περισσότερες ώρες χρήσης του υπολογιστή ώστε να νιώθει ευχαρίστηση.
  4. Σύγκρουση. Ενώ το παιδί αισθάνεται ότι έχει πρόβληµα, δεν µπορεί να κάνει κάτι για να περιορίσει τη χρήση του υπολογιστή. Ενασχόληση αρχικώς µε ηπιότερες και όχι τόσο εθιστικές λειτουργίες του ∆ιαδικτύου, όπως είναι η αποστολή ηλεκτρονικών µηνυµάτων, και σταδιακή µετάβαση σε πιο διαδραστικές διαδικτυακές λειτουργίες όπως τα δωµάτια συνοµιλιών (chat room), οι οµάδες ειδήσεων ή ακόµη και τα αποκαλούµενα κοινωνικά παιχνίδια όπως το «Second Life», στο οποίο κάθε χρήστης φτιάχνει µια νέα «εικονική» διαδικτυακή ζωή µε όλες τις εκφάνσεις της

Τί πρέπει να κάνουν οι γονείς για να αποτρέψουν την εξάρτηση του παιδιού τους από το διαδίκτυο;

  • Να ενημερώνουν τα παιδιά από μικρή ηλικία για το φαινόμενο του εθισμού στο διαδίκτυο.
  • Να ορίσουν κανόνες και να θέτουν χρονικά όρια στη χρήση παραμονής του διαδικτύου και τις ημέρες κατά τις οποίες θα σερφάρουν στο διαδίκτυο τα παιδιά.
  • Να τους δώσουν να καταλάβουν ότι η χρήση του υπολογιστή πρέπει να γίνεται με μέτρο και να μην παραμελούν τις υπόλοιπες δραστηριότητες, το παιχνίδι, τους φίλους, την ξεκούραση και τα μαθήματά τους. Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, ο χρόνος που αφιερώνουν καθημερινά τα παιδιά σε καθιστικές δραστηριότητες (τηλεόραση, ηλεκτρονικός υπολογιστής) δεν πρέπει να ξεπερνά τις δύο ώρες.
  • Να ενημερωθούν και να γνωρίσουν τι πραγματικά είναι το Ίντερνετ και να μάθουν να φιλτράρουν τις «πληροφορίες» του, ώστε να βοηθήσουν τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι όλα όσα βρίσκουν στις σελίδες του δεν είναι αληθινά, αγαθά και ασφαλή, και να μάθουν να ξεχωρίζουν τον πραγματικό από τον «εικονικό» κόσμο
  • Να τοποθετούν τον υπολογιστή σε κοινόχρηστο χώρο, για να υπάρχει έλεγχος και όχι δυνατότητα απομόνωσης των παιδιών και εφήβων, έτσι θα μπορούν να παρακολουθούν με διακριτικό τρόπο τα παιδιά τους όταν τον χρησιμοποιούν αλλά και με αυτόν τον τρόπο, να τους δίνουν την ευκαιρία να μοιράζονται μαζί τους ό,τι τα ενδιαφέρει ή τα προβληματίζει
  • Να μην αντιμετωπίζουν τον υπολογιστή ως ένα μέσο που θα τους βοηθήσει να κρατάνε τα παιδιά απασχολημένα για να μη τους ενοχλούν
  • Να αφιερώνουν ποιοτικό χρόνο στα παιδιά και στους εφήβους
  • Να μην τους απαγορεύουν εντελώς την πρόσβαση στο Διαδίκτυο από τον υπολογιστή του σπιτιού, επειδή, αν δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν στο σπίτι, θα το κάνουν οπουδήποτε αλλού
  • Να τοποθετούν προγράμματα και φίλτρα προστασίας στον υπολογιστή, ώστε τα παιδιά και οι έφηβοι να μην έχουν πρόσβαση σε ιστοσελίδες με ακατάλληλο και επικίνδυνο περιεχόμενο για την ηλικία τους (όπως βία, πορνό, τζόγος κ.ά). Με τη φράση-κλειδί «parental control» θα βρούν πολλά τέτοια προγράµµατα (κάποια από αυτά και δωρεάν), αν ψάξουν στο ∆ιαδίκτυο ή απευθυνθούν σε κάποιον πάροχο Ίντερνετ. Επιπλέον, τα ίδια τα Windows προσφέρουν δυνατότητα ελέγχου, όχι µόνο της πρόσβασης στο ∆ιαδίκτυο, αλλά και της χρήσης του υπολογιστή (π.χ. για πόση ώρα µπορεί το παιδί να είναι στο κοµπιούτερ κ.ά
  • Να σκεφτούν και τη δική τους διαδικτυακή συμπεριφορά, καθώς αποτελούν τα κατεξοχήν πρότυπα για τα παιδιά και τους εφήβους
  • Να ενδιαφέρονται και να ρωτούν τα παιδιά και τους εφήβους για τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο (ποιες σελίδες επισκέπτονται, τι ψάχνουν κλπ.) Να θυμίζουν στα παιδιά οτι το Internet «είναι εργαλείο και όχι παιχνίδι».Μην ξεχνάμε ότι ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι συχνό φαινόμενο μεταξύ παιδιών και εφήβων που ασχολούνται με τις νέες τεχνολογίες και δημιουργούν στο θύμα αισθήματα ενοχής και ανασφάλειας
  • Να ενθαρρύνουν τα παιδιά και τους εφήβους σε αθλητικές δραστηριότητες και συναναστροφές με συνομηλίκους
  • Να προσέχουν τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας (προνήπια, νήπια), η χρήση του ίντερνετ σε αυτή την ηλικία, δεν συνιστάται. Φυσικά, δεν επιτρέπεται, παιδιά τέτοιας ηλικίας να έχουν προσωπικές σελίδες σε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης (πχ. facebook). Στις ηλικίες αυτές, ο υπολογιστής χρησιμοποιείται μόνο για εκπαιδευτικά παιχνίδια, μικρής χρονικής διάρκειας, παρουσία των γονέων και όχι σε καθημερινή βάση
  • Να μη χρησιμοποιούν τον υπολογιστή και το Διαδίκτυο ως επιβράβευση ή ως τιμωρία
  • Αν παρατηρήσουν περίεργες συμπεριφορές ή υπερβολική χρήση από την πλευρά των παιδιών τους , να αναζητήσουν βοήθεια

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

 

Published in Articles

Είναι η αναπτυξιακή εκείνη περίοδος της ζωής του ανθρώπου που ξεκινάει με ειδικές βιολογικές αλλαγές στο σώμα του παιδιού (που έχουν παράλληλα και ψυχοσωματικές επιπτώσεις) και τελειώνει ψυχολογικά με την τελική γενετήσια ολοκλήρωση και αυτόνομη ωρίμανση του ατόμου.
Πρόκειται για την μεταβατική περίοδο ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ώριμη ηλικία, όπου συντελούνται μεγάλες αλλαγές στα οργανικά-βιολογικά και στα ψυχικά και ψυχοκοινωνικά δεδομένα. Η εφηβεία εκφράζει το πέρασμα από μια παρασιτική, παιδική ζωή, σε μια αυτόνομη ζωή που ο έφηβος θα περάσει από την κηδεμονία, σε μια φάση που θα είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του. Το βιολογικό μέρος της εφηβείας είναι η λεγόμενη ήβη. Πρόκειται για τις προπαρασκευαστικές βιοσωματικές αλλαγές που οδηγούν στη σεξουαλική ωρίμανση.
Η εφηβεία είναι μια ηλικιακή περίοδος που μπορεί να αρχίσει από 10 ετών και να διαρκέσει έως και τα 19 χρόνια. Παρόλα αυτά όμως τα χρονικά όρια της εφηβικής ηλικίας δεν μπορούμε να τα προσδιορίζουμε ακριβώς γιατί εξαρτώνται από βιολογικούς και από κοινωνικούς παράγοντες. Συνήθως, τα κορίτσια προηγούνται κατά 2 περίπου χρόνια από τα αγόρια.
Χωρίζεται αναπτυξιακά σε 3 περιόδους: Στην πρώιμη εφηβεία (10-14), στη μέση εφηβεία (14-17) και στην όψιμη εφηβεία (πάνω από 17).

Στην αρχή της εφηβείας

  • Η σωματική ανάπτυξη (όσον αφορά κυρίως το μυοσκελετικό σύστημα, δηλαδή το ύψος, το βάρος κλπ.) είναι τόσο έντονη και θεαματική που συγκρίνεται σε ρυθμό μόνο με την πρώτη βρεφική ηλικία. Οι έφηβοι βλέπουν τις πρώτες αλλαγές στο σώμα τους: να μεγαλώνουν τα γεννητικά όργανα (στα αγόρια), το στήθος στα κορίτσια, να αυξάνεται η τριχοφυΐα, να βαραίνει η φωνή
  • Ένας πολύ μεγάλος σταθμός για την αρχή της εφηβείας στα κορίτσια είναι η περίοδος, που έρχεται κατά μέσο όρο στα 12,5 χρόνια
  • Δημιουργούνται απορίες: Κάθε έφηβος αναρωτιέται αν θα είναι όμορφος, αν θα γίνει ψηλός κλπ

Στη μέση εφηβεία

  • Ο έφηβος περνά στην πράξη όσον αφορά το σεξ, πειραματίζεται έντονα και είναι πιθανό να αποκτήσει ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις, συνήθως με συνομηλίκους του.
  • Δεν ενδιαφέρεται τόσο για το μέλλον και είναι προσκολλημένος στο παρόν, συνήθως δεν μπορεί να καταλάβει τις πιθανές επιπτώσεις των πράξεών του, δεν μπορεί να κάνει υποθέσεις και θεωρεί ότι σε εκείνον δεν πρόκειται να συμβεί τίποτα κακό. Έτσι, είναι πολύ πιο εύκολο να αναπτύξει συμπεριφορές υψηλού κινδύνου (π.χ. ναρκωτικά, αλκοόλ κλπ.).
  • Επιπλέον, είναι πιθανό να κάνει πολλές σχέσεις μικρής διάρκειας, πιστεύοντας ότι η καθεμία είναι ξεχωριστή, ή και να έρχεται σε επαφή με πολλούς και διαφορετικούς συντρόφους, συχνά χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις.

Στην όψιμη εφηβεία

  • Ο έφηβος αποκτά την ικανότητα να έχει μια λειτουργική σχέση τόσο με τους άλλους όσο και με το σύντροφό του. Σταματά πια να κινείται μόνο με γνώμονα τον αυθορμητισμό, τον εγωισμό και το ναρκισσισμό, έχει πιο ρεαλιστικές απαιτήσεις από το σύντροφο, οι σχέσεις του διαρκούν περισσότερο και βασίζονται στη συντροφικότητα

Χαρακτηριστικά γνωρίσματα εφήβου

  • Άρνηση

Ο έφηβος με το "όχι" του προσπαθεί να διαφοροποιήσει τον εαυτό του από το περιβάλλον. Εκφράζει το ότι θέλει να μεγαλώσει και ότι δεν θέλει πια να είναι το υπάκουο και προσαρμοσμένο παιδάκι. Συχνά αυτή η άρνηση παρατείνεται και μέχρι τα 20, 22 ή 25 χρόνια και δείχνει ότι η κρίση της εφηβείας συνεχίζεται – οπότε μιλάμε για παρατεταμένη εφηβεία

  • Τάση για απομόνωση

Ο έφηβος θέλει τη γωνιά του, την ησυχία του, τον στοχασμό του. Αυτή η ανάγκη μπορεί συχνά να τον σπρώχνει μακριά από τα προβλήματα και τις ανάγκες της οικογένειας, πράγμα που οι γονείς το εκλαμβάνουν ως αδιαφορία από μέρους του. Πρέπει όμως να γνωρίζουν ότι ο έφηβος ζει περισσότερο στο μέλλον παρά στο παρόν και έχει την ανάγκη να απομονώνεται με τον εαυτό του και να βυθίζεται ανενόχλητος στις σκέψεις του

  • Τάση για ανεξαρτητοποίηση

Αναζητώντας τον εαυτό τους, οι έφηβοι δεν θέλουν πια συμβουλές, δεν θέλουν κηδεμονία.
Αυτή η τάση ανεξαρτητοποίησης δεν σημαίνει αποξένωση από τους γονείς. Αντίθετα ο έφηβος χρειάζεται πολύ τους γονείς του, χρειάζεται τη αγάπη τους, την προστασία τους και τις απόψεις τους. Αλλά μέσα στην ανάγκη του ανεξαρτητοποιηθεί, θεωρεί την προστασία, την αγάπη και το ενδιαφέρον των γονέων, εμπόδιο στην προσπάθειά του.

  • Ευθιξία, υπερευαισθησία, πείσμα, ισχυρογνωμοσύνη, δειλία, ρομαντισμός.

Ο έφηβος θέλει να δημιουργήσει έναν κόσμο πιο όμορφο, πιο δίκαιο, ιδανικό και προσπαθεί να σβήσει ή να ωραιοποιήσει οποιαδήποτε πραγματικότητα δεν του αρέσει. Οι γονείς πρέπει με υπομονή και αγάπη να βοηθήσουν τα παιδιά τους να καταλάβουν ότι ο ρομαντισμός είναι κάτι όμορφο που συμπληρώνει τη ζωή τους αλλά μπορεί να γίνει αρνητικό στοιχείο αν βλέπουν την πραγματικότητα με αυτό τον τρόπο. Η ψυχολογική ετοιμότητα για την ρεαλιστικότητα της ζωής θα βοηθήσει τον έφηβο να παλέψει και να αντιμετωπίσει το παρόν αλλά και όσα του επιφυλάσσει το μέλλον.

Βιοσωματικές / Γνωστικές / Κοινωνικές αλλαγές

Στο διάστημα των 7-8 χρόνων που διαρκεί η εφηβεία οι αλλαγές που πραγματοποιούνται στην καθημερινή ζωή των εφήβων, πραγματοποιούνται και στους τέσσερις βασικούς τομείς της ανάπτυξης: στο βιοσωματικό, στο γνωστικό-συναισθηματικό και στον κοινωνικό τομέα. Τα πρώτα χρόνια δίνεται έμφαση στις βιοσωματικές αλλαγές και
προς το τέλος της η εφηβεία αποτελεί ένα ψυχοκοινωνικό φαινόμενο. Το παιδί προσπαθεί να προσδιορίσει την ταυτότητα και τους στόχους του.

  • Ο βιοσωματικός τομέας υφίσταται ραγδαίες αλλαγές, άλλες ορατές (πχ. Αλλαγή σωματικών αναλογιών) και άλλες όχι (πχ. αλλαγές στη λειτουργία του γενετικού συστήματος). Οι διαστάσεις του σώματος αλλάζουν μ ε ταχύτατο ρυθμό, κάτι που καλείται «αυξητικό τίναγμα εφηβείας», σωματικές αλλαγές. Αλλαγές έχουμε επίσης στις αναλογίες του προσώπου, που ενώ αρχικά είναι στην «μύτη και δόντια», στην πορεία αναπτύσσονται και τα υπόλοιπα μέλη. Ουσιώδη μεταλλαγή παρατηρούμε και σε όλα τα οργανικά συστήματα. Γεννητικό, κυκλοφοριακό, αναπνευστικό, πεπτικό και νευρικό, ορμονικές αλλαγές συμβάλλουν και αυτές στη βιωματική αλλαγή του εφήβου. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι το ότι ο έφηβος, παύει να έχει την «παιδική του μορφή», τα χαρακτηριστικά του φύλου διαμορφώνονται σιγά-σιγά και χτίζεται το «σπίτι-σώμα» που θα κατοικήσει ο αυριανός ενήλικας
  • Ψυχοκοινωνικός τομέας:Ταυτότητα του εγώ Για να μπορέσει να χαράξει κανείς μια πορεία στη ζωή, πρέπει να ξέρει ποιες είναι οι ικανότητες, τα πιστεύω και ποιες οι αδυναμίες του, ώστε να τα χειριστεί σωστά για την επίτευξη των στόχων του. Αυτή η προσπάθεια «απόκτησης ταυτότητας του εγώ» συμβαίνει κατά την εφηβική ηλικία και επίκεντρο του ενδιαφέροντος του παιδιού είναι ο εαυτός του (εφηβικός εγωκεντρισμός). Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται και αισθάνεται τα πράγματα αλλάζει συνεχώς από το ένα στο άλλο άκρο (πχ τη μια στιγμή ο έφηβος είναι ευδιάθετος και την άλλη νευρικός και απαισιόδοξος).

Η προσπάθεια των παιδιών να αποδεχτούν τις αλλαγές που τους συμβαίνουν και να αποκτήσουν τη δική τους ταυτότητα έχει αντίκτυπο στο συναισθηματικό τους κόσμο και τα κάνει συνήθως να έχουν κάποιες από τις παρακάτω αντιδράσεις :

  1. Ο έφηβος φοβάται και ανησυχεί για τη σωματική του εμφάνιση και σεξουαλική καταλληλότητα του.
  2. Επιδιώκει τη μοναξιά.
  3. Νιώθει εύκολα ανία.
  4. Είναι νευρικός και πολλές φορές εχθρικός απέναντι στους άλλους και σε κάθε μορφή εξουσίας.
  5. Ονειροπολεί και είναι ευσυγκίνητος.
  6. Έχει αντιδραστική στάση προς το αντίθετο φύλο μέχρι να αποσαφηνίσει το ρόλο των φύλων.
  7. Δεν είναι σταθερός στις αποφάσεις τους.
  8. Έχει κριτική διάθεση έναντι των άλλων και αμφισβητεί όλους αυτούς που φροντίζουν για το «καλό» του κόσμου, προκαλώντας το κακό του.
  9. Προσπαθεί να ορίσει τα πιστεύω του και να τα υπερασπιστεί.
  10. Διεκδικεί «τα δικαιώματα του».
  11. Νιώθει πως μόνο αυτοί που βιώνουν την ίδια κατάσταση μπορούν να τον καταλάβουν και για αυτό είναι στενά συνδεδεμένος με τις παρέες συνομηλίκων του
  • Γνωστικός τομέας :Μέχρι «την ώρα της εφηβείας», είχατε συνηθίσει οι συζητήσεις με το παιδί σας να είναι γύρω από απλά θέματα της καθημερινής σας ζωής. Τώρα το ακούτε να μιλάει για «ελευθερία», «δικαιοσύνη» και άλλες αφηρημένες έννοιες, να θέτει και να ζητά επιχειρήματα στις συζητήσεις σας και να αποκτά μια πιο σφαιρική εικόνα του κόσμου. Αυτό συμβαίνει γιατί ο έφηβος περνά από τη «συγκεκριμένη σκέψη» στην «τυπική σκέψη», χρήση υποθετικού-παραγωγικού συλλογισμού, η χρήση της προτασιακής λογικής. Αλλαγές παρατηρούνται γενικά στον τρόπο έκφρασης και στο λεξιλόγιο των παιδιών. Επίσης παρατηρείται ένας εναλλακτικός τρόπος έκφρασης των εφήβων η γλώσσα αργκό-συνθηματική, που αποτελεί τη γλώσσα της κουλτούρας των εφήβων, τους ενώνει με την ομάδα τους με την οποία ταυτίζονται και τους διαχωρίζει από τους άλλους.Ο λόγος τους χρωματίζεται από συναισθηματικότητα και εγωκεντρισμό.
Published in Articles

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η εφηβεία είναι πιο «δύσκολη» περίοδος που συνήθως αντιμετωπίζουν οι γονείς με τα παιδιά τους και θα πρέπει να είναι έτοιμοι για μια τέτοια αλλαγή στην συμπεριφορά τους. Οι γονείς πολλές φορές αισθάνονται ότι 'χάνουν' το παιδί τους καθώς αυτό αναζητά καταφύγιο στις παρέες των συνομηλίκων, χωρίς να τους επιτρέπει πλέον να παραμβαίνουν στην προσωπική του ζωή. Η προσπάθεια του εφήβου για αυτονομία και ανεξαρτητοποίηση διαταράσσει την ηρεμία και τη σταθερότητα στις οικογενειακές σχέσεις και τη λανθάνουσα περίοδο της εξέλιξης του παιδιού. Οι γονείς απειλούνται με τις αλλαγές που παρατηρούν στα παιδιά τους και αντιδρούν άλλοι διακριτικά, άλλοι επιθετικά. Τα παιδιά μπορεί να είναι αμφιθυμικά στη σχέση μαζί τους καθώς παλεύουν να αποκτήσουν τη δική τους ταυτότητα. Έχουν ήδη εκφράσει την ανάγκη τους για ανεξαρτησία, αλλά τώρα αντιλαμβάνονται ότι μια τέλεια ανεξαρτησία στη φάση αυτή τους εκθέτει σε ευθύνες και κινδύνους. Έτσι ο έφηβος ταλαντεύεται πότε προς την αναζήτηση συμπαράστασης από τους γονείς του και πότε προς την άρνηση κάθε βοήθειας όταν φοβάται μήπως χάσει την ανεξαρτησία του.Πρόκειται για μια φυσική αντίδραση και έχει σημασία η στάση των γονιών ώστε να βρει τη διέξοδό της.

Τί πρέπει να κάνουν οι γονείς

  • Οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι για να βοηθήσουν το παιδί τους χρειάζεται να παραμείνουν μια σταθερή φιγούρα, πρόθυμοι να το ακούσουν ανά πάσα στιγμή χωρίς να προσπαθούν να κυριαρχήσουν πάνω του. Ο γονιός πρέπει να μην χάσει την ψυχραιμία του και να παραμείνει ένας πολύτιμος σύμβουλος στις αναζητήσεις και τα προβλήματά του εφήβου.
  • Δείξτε κατανόηση για αυτά που τον προβληματίζουν και συζητήστε μαζί του τα θέματα που τον αφορούν, ακόμα και αν σας εκνευρίζουν. Ίσως στον δικό του κόσμο να επικρατεί περισσότερη σύγχυση στα συναισθηματά του και να τον βασανίζουν. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να είναι εκεί όταν τα παιδιά θέλουν να μιλήσουν σε κάποιον. Έστω και μια ελάχιστη αδιαφορία και απόρριψη, μπορεί σε λίγο χρονικό διάστημα να οδηγήσει τον έφηβο σε καταθλιπτική συμπεριφορά.
  • Εαν οι γονείς έχουν εδραιώσει μία καλή σχέση τα παιδιά τους, παρά τις επαναστάσεις που μπορεί να περνάει ο έφηβος, με αμοιβαία κατανόηση και διάλογο, τα προβλήματα θα λυθούν πιο εύκολα και ο έφηβος θα περάσει εύκολα αυτή την περίοδο
  • Δείξτε υπομονή αν νιώθετε ότι το παιδί σας σας απορίπτει και προσπαθήστε να κατανοήσετε ότι η εφηβεία είναι ένα στάδιο ανάπτυξης και θα περάσει
  • Μεταφέρετε την τρυφερότητα και την αγάπη ακόμα και αν του έχετε επιβάλλει τιμωρία
  • Γίνετε φίλος με τα παιδία σας στα θέματα που νίωθει πιο οικεία να συζητήσει.Γνωρίστε τους φίλους των παιδιών σας, έτσι θα αναπτυχθεί μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην σχέση σας και θα συζητάτε πιο εύκολα. Μην κριτικάρετε το ντύσιμο των φίλων ή ότιδήποτε αφορά την προσωπικότητά τους.
  • Αφιερώστε χρόνο μαζί του, βρείτε σημεία επαφής και μιλήστε για τα ενδιαφεροντά σας
  • Θέστε κανόνες και όρια. Τι επιτρέπεται και τι όχι, μην περιμένετε ότι το παιδί σας να μαντέψει τι ακριβώς θέλετε, και εξηγήστε ότι οι αποφάσεις που παίρνετε μαζί και συμφωνήτε θα πρέπει να τηρούνται.
  • Να είστε σταθεροί και συνεπείς στην συμπεριφορά σας, ούτως ώστε να γίνουν τα παιδιά υπεύθυνα των πράξεων τους.
  • Μην πιέσετε να μιλήσει για κάτι που δεν νιώθει άκομα έτοιμος να το μοιραστεί μαζί σας. Σεβαστείτε το και υπενθυμίστε ότι είστε εκεί όποτε αυτός θελήσει.

Τι πρέπει να κάνουν οι έφηβοι όταν νιώσουν ότι οι γονείς τους δεν είναι διαθέσιμοι να τους ακούσουν

Πολλές φορές ίσως νιώθεις ότι οι γονείς σου είναι απασχολημένοι με τα δικά τους προβλήματα και δεν σου αφιερώνουν το χρόνο που θα ήθελες να τους μιλήσεις για αυτά που σε απασχολούν. Νιώθεις ότι δεν καταλαβαίνουν τα προβλήματα και τις ανάγκες σου και ίσως, ακόμα χειρότερα, δεν ενδιαφέρονται γι' αυτά. Δικαιολογημένα σκέφτεσαι ότι δεν σου δίνουν την σημασία που θα ήθελες, ότι δεν σε ακούν πραγματικά , όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η πλευρά των γονιών σου, που καθώς τα παιδιά τους μεγαλώνουν, νιώθουν μεγαλύτερη ανησυχία, φόβο και ανασφάλεια επειδή πιστεύουν ότι ο κόσμος στο οποίο μεγαλώνουν, είναι πιο επικίνδυνος από τον κόσμο στον όποιο μεγάλωσαν οι ίδιοι. Αποτέλεσμα αυτής της ανησυχίας είναι να « μην ακούν » και έτσι να μπλοκάρεται η επικοινωνία σας και να οδηγείστε σε συγκρούσεις

Η λέξη κλειδί για αυτή την κατάσταση είναι η επικοινωνία. Αν θέλεις τον σεβασμό και την αποδοχή τους και αυτοί δεν δίνουν προσοχή στον τρόπο με τον οποίο προσπαθείς να επικοινωνήσεις μαζί τους, τότε θα πρέπει να δεις πως θα μπορούσαν να σε ακούσουν:
Σκέψου πότε συνήθως προσπαθείς να μιλήσεις στους γονείς σου. Τους μιλάς όταν είναι βιαστικοί ή όταν είναι απασχολημένοι με κάτι άλλο; Όλοι, και οι γονείς επομένως έχουν μέρες και στιγμές που δεν μπορούν να ακούσουν τίποτα από όσα λένε οι άλλοι.
Βρες τον κατάλληλο χρόνο και τόπο όπου θα μπορέσετε να συζητήσετε χωρίς κάτι να σας αποσπά την προσοχή.
Αν δεν είναι εύκολο να βρεθεί αυτή «η στιγμή», διεκδίκησε την! Κλείσε ένα ραντεβού!

  • Σκέψου πώς συνήθως τους μιλάς. Κανείς δεν μπορεί να ακούσει προσεκτικά όταν νιώθει ότι κάποιος του «βάζει τις φωνές» ή του μιλά σε επικριτικό τόνο. Προσπάθησε να εκφράσεις τις ιδέες σου χωρίς να επικρίνεις ή να κάνεις σχόλια, όπως « ποτέ δεν το κάνεις αυτό» ή «ποτέ δεν ακούς αυτά που λέω ».
  • Ο καλύτερος τρόπος να μιλήσεις για αυτά που αισθάνεσαι είναι να χρησιμοποιείς το «εγώ μήνυμα». Αυτό σημαίνει ότι περιγράφεις το πώς νιώθεις από τη συμπεριφορά του άλλου, αποφεύγοντας να τον κατηγορήσεις, να τον κρίνεις και να είσαι εχθρικός μαζί του π.χ. «νομίζω ότι με αγνοείτε όταν σας μιλάω και σεις βλέπετε τηλεόραση » ή «θυμώνω όταν δεν με ακούτε γιατί νομίζω ότι δεν με παίρνετε στα σοβαρά». Έτσι, καταφέρνεις να επικοινωνείτε με σεβασμό και χωρίς να κατηγορείτε ο ένας τον άλλο.
  • Όταν καταφέρεις να κάνεις τους γονείς σου να σε ακούσουν, δείξε τους ότι το εκτιμάς.
  • Στην επικοινωνία είναι σημαντικό τόσο το να ακούμε, όσο και το να μιλάμε. Επομένως είναι σημαντικό να αφιερώνεις το χρόνο που χρειάζεται για να ακούς και εσύ τους γονείς σου, χωρίς να τους διακόπτεις και με σεβασμό σε αυτά που έχουν να πουν, ανεξάρτητα αν συμφωνείς μαζί τους ή όχι. Δείχνοντας καλή θέληση κάνεις το πρώτο σημαντικό βήμα για μια ουσιαστικότερη επικοινωνία μαζί τους
Published in Articles

Τί γίνεται όταν ένας έφηβος βιώνει τον πρώτο χωρισμό;

Γύρω στην εφηβεία τα περισσότερα παιδιά κάνουν την πρώτη τους σχέση και κάπου τότε βιώνουν και την πρώτη τους ερωτική απογοήτευση. Η ερωτική απογοήτευση αποτελεί ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που παρατηρούνται στην εφηβική ηλικία, γιατί ναι μεν πολλοί έφηβοι χωρίζουν συναινετικά ,αρκετοί όμως χωρίζουν με πρωτοβουλία «του άλλου». Έτσι, ο ένας από τους δύο νιώθει εγκαταλειμμένος και βιώνει την απόρριψη. Βέβαια κατά έναν τρόπο η απογοήτευση υπάρχει και στους «συναινετικούς» χωρισμούς, γιατί ο έρωτας έχασε τη γοητεία του και το άλλο πρόσωπο απομυθοποιήθηκε. Η απογοήτευση όμως πονάει πιο πολύ όταν ο ένας από τους δύο εξακολουθεί να βρίσκει το πρώην ταίρι του αναντικατάστατο και επιθυμητό.
Μπορεί το θέμα αυτό να μην απασχολεί τόσο τους μεγαλύτερους και όταν το σκεφτόμαστε να χαμογελάμε ή να το θεωρούμε αδιάφορο, αλλά όταν ένα παιδί σε αυτή την ηλικία βιώνει την απόρριψη, ο πόνος που νοιώθει είναι ασύγκριτος. Μοιάζει με ένα μικρό θάνατο και αισθάνεται ότι ο κόσμος τελειώνει, άλλωστε είναι γνώρισμα αυτής της ηλικίας να νοιώθει κανείς τα πάντα στην υπερβολή. Και παρόλο που η απογοήτευση αυτή είναι συχνά αναμενόμενη στις εφηβικές σχέσεις, η πρόγνωση δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να κάνει τους γονείς να «σαμποτάρουν» την πρώτη ερωτική σχέση των παιδιών τους .Ο έφηβος πρέπει να χαρεί αυτή την πρώτη ερωτική του σχέση και δυστυχώς όταν έρθει η ώρα, θα πρέπει και να απογοητευθεί από αυτήν. Αν η ερωτική απογοήτευση «έρθει», τότε το παιδί θα την αντιμετωπίσει όπως και κάθε άλλη απογοήτευση της ζωής, με όπλο το κουράγιο του, τη βοήθεια των φίλων του και ίσως τη δική μας.
Κάποιες φορές η αρνητική διάθεση που βιώνει ο έφηβος, μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και να γίνεται εμπόδιο στις καθημερινές σου δραστηριότητες. Για παράδειγμα, δε μπορεί να συγκεντρωθεί στο σχολείο, αισθάνεται συνεχώς κουρασμένος/η, δε φροντίζει τον εαυτό του, δεν έχει διάθεση να κάνει απολύτως τίποτα , ούτε να μιλήσει με κανένα, κλαίει χωρίς λόγο και σκέφτεται ότι τίποτα δεν αξίζει τον κόπο. Αισθάνεται αρνητικά για τον εαυτό σου, νιώθει απελπισία, μοναξιά και πόνο, μπορεί ακόμη και να σκέφτεται να κάνει κακό στον εαυτό του. Όλα αυτά τα συναισθήματα μπορεί επίσης να εκδηλώνονται και στο σώμα του με πονοκεφάλους, πόνους στο στομάχι, ανορεξία ή βουλιμία και δυσκολία στον ύπνο.
Μια τέτοια κατάσταση ονομάζεται κατάθλιψη και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μπορεί να είναι πολύ σοβαρή. Διαφέρει από τη στενοχώρια που όλοι νιώθουμε και μπορεί να συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα.
Παρόλο που όλοι έχουμε κατά καιρούς ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα, ο καθένας μας πρέπει να αρχίσει να ανησυχεί εάν κάποια διαρκούν στους εφήβους περισσότερο από μερικές εβδομάδες/μήνες ή και αν νιώθούν πολύ έντονα « ότι δεν πάει άλλο ». Σ' αυτή την περίπτωση είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι χρειάζόμαστε τη βοήθεια ενός ειδικού.

Σημάδια καταθλιπτικής συμπεριφοράς

Πολλές φορές όμως, σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, δεν είναι πάντα εύκολο να διακρίνει κανείς την κατάθλιψη από τη φυσιολογική εφηβική κατήφεια. Κάνοντας τα πράγματα ακόμη πιο περίπλοκα, οι έφηβοι με κατάθλιψη δεν εμφανίζονται πάντα λυπημένοι, ούτε θέλουν να μένουν μόνοι τους μακριά από την οικογένεια. Για ορισμένους έφηβους, τα συμπτώματα της ευερεθιστότητας, επιθετικότητας και της οργής είναι πιο εμφανή.

Συμπτώματα κατάθλιψης

  • Θλίψη ή απελπισία
  • Ευερεθιστότητα, θυμός ή εχθρότητα
  • Δάκρυσμα ή συχνό κλάμα
  • Απομάκρυνση από τους φίλους και την οικογένεια
  • Αδιαφορία για δραστηριότητες
  • Αλλαγές στις συνήθειες της διατροφής και του ύπνου
  • Ανησυχία και διέγερση
  • Αισθήματα αναξιότητας και ενοχής
  • Έλλειψη ενθουσιασμού και κινήτρων
  • Κόπωση ή έλλειψη ενέργειας
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση
  • Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας

Οι επιδράσεις της κατάθλιψης στους έφηβους

Οι αρνητικές επιπτώσεις της εφηβικής κατάθλιψης δεν είναι απλά η μελαγχολική διάθεση. Οι έφηβοι προσπαθούν με διάφορους τρόπους να αντιμετωπίσουν το συναισθηματικό πόνο τους όπως:

  • Προβλήματα στο σχολείο. Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει χαμηλή ενέργεια και δυσκολία στη συγκέντρωση. Στο σχολείο θα οδηγήσει στην πτώση των βαθμών και στην κακή επίδοση ενός πρώην καλού μαθητή.
  • Φυγή από το σπίτι. Πολλοί έφηβοι με κατάθλιψη, φεύγουν ή συζητούν να φύγουν από το σπίτι. Αυτή η προσπάθεια είναι απλά μία κραυγή για βοήθεια.
  • Κατάχρηση ναρκωτικών και οινοπνεύματος. Μπορεί να χρησιμοποιούν το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά σε μια προσπάθεια «αυτοθεραπείας» της κατάθλιψης. Δυστυχώς αυτό κάνει τα πράγματα χειρότερα.
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει και να εντείνει τα συναισθήματα της ασχήμιας, της ντροπής, της αποτυχίας και της αναξιότητας.
  • Εθισμός στο διαδίκτυο. Συνήθως καταφεύγουν σε αυτό για να ξεφύγουν από τα προβλήματά τους, αλλά η υπερβολική χρήση του υπολογιστή μεγαλώνει την απομόνωσή τους και τους φέρνει περισσότερη κατάθλιψη. -Απερίσκεπτη συμπεριφορά. Πολλές φορές εμπλέκονται σε επικίνδυνες ή υψηλού κινδύνου συμπεριφορές, όπως η απερίσκεπτη οδήγηση, το υπερβολικό ποτό και το σεξ χωρίς ασφάλεια.
  • Βία. Συνήθως τα αγόρια που είναι θύματα εκφοβισμού γίνονται βίαια. Επιθέσεις στο σχολείο, μίσος για τον ίδιο τον εαυτούς τους και επιθυμία να πεθάνουν είναι αποτελέσματα της βίας αυτής.
  • Έφηβοι με σοβαρή κατάθλιψη, μπορεί να μιλούν για απόπειρα αυτοκτονίας θέλοντας απλά να τραβήξουν την προσοχή. Όμως επειδή αρκετές απόπειρες έχουν κακό τέλος, οι σκέψεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη από τους γονείς. Στην πλειοψηφία των αυτοκτονιών των εφήβων, η κατάθλιψη ή άλλη ψυχολογική διαταραχή παίζει πρωταρχικό ρόλο.

Μη αποτελεσματικοί τρόποι που πρέπει να αποφύγουν οι έφηβοι προκειμένου να ξεπεράσουν την σχέση τους

Αρκετές φορές οι έφηβοι προκειμένου να μην αισθάνονται αρνητικά συναισθήματα απο την απώλεια της σχέσης τους, χρησιμοποιούν ορισμένους όχι και τόσο χρήσιμους τρόπους για να αντιμετωπίσουν έναν χωρισμό, όπως:

  • να επιδιώκουν επίμονα την επανασύνδεση όταν ο άλλος το αρνείται και έχει πάρει την οριστική απόφαση του χωρισμού
  • να απομονώνονται και σκέφτονται συνεχώς τη σχέση
  • να πίνουν ή να κάνουν χρήση άλλων ουσιών προκειμένου ν' αντιμετωπίσουν τα αρνητικά συναισθήματα
  • να ξεκινούν μια άλλη σχέση για να νιώσουν καλύτερα για τον εαυτό τους

Τί μπορείτε να κάνετε ως γονείς την περίοδο χωρισμού του παιδιού σας απο την σχέση του

  • Καλό θα ήταν να μην αντιμετωπίσετε το θέμα πεζά. Είναι απλό "θα περάσει" ,δεν φτάνει και δεν θα βοηθήσει το παιδί
  • Μην πιέσετε το παιδί να σας μιλήσει αν δεν είναι έτοιμο. Όταν το θελήσει, θα σας τα πει μόνο του
  • Ακούστε το με προσοχή, χωρίς να ασκείτε κριτική
  • Μην κατηγορήσετε το παιδί σας για την επιλογή του ή τις κινήσεις που έκανε, αλλά ούτε και αυτόν/αυτή που το πλήγωσε
  • Μιλήστε του με τρυφερότητα και κατανόηση και μοιραστείτε μαζί του τις δικές σας εμπειρίες από χωρισμούς, για να καταλάβει ότι συμβαίνει και σε άλλους και ότι μπορεί να ξεπεραστεί
  • Λόγω της απόρριψης που έχει βιώσει χρειάζεται να του τονώσετε την αυτοπεποίθηση
  • Κάντε δραστηριότητες που θα το βοηθήσουν να νοιώσει καλύτερα και να ξεχαστεί
  • Αφήστε το να βρεθεί με φίλους του και να κάνουν τις αναλύσεις τους επί του θέματος

Ιδέες που μπορούν να βοηθήσουν τον έφηβο να διαχειριστεί την απώλεια σχέσης

Να αποδεχτείς το γεγονός ότι η σχέση έχει τελειώσει

Αυτό είναι ένα από τα δυσκολότερα πράγματα σε σχέση με το χωρισμό. Πολλές φορές ελπίζουμε ότι ο/η πρώην σύντροφός μας θα αλλάξει γνώμη και θα θέλει να είναι ξανά μαζί μας. Όμως, τις περισσότερες φορές τα πράγματα δεν είναι έτσι.
Το σημαντικότερο: αν δεν αποδεχτείς ότι η σχέση έχει τελειώσει είναι δύσκολο να προχωρήσεις παρακάτω και να το ξεπεράσεις.

Να κατανοήσεις γιατί τελείωσε η σχέση

Μπορεί ν' αναζητήσεις μια εξήγηση από τον/την πρώην σου, αλλά θα πρέπει να ξέρεις ότι ίσως και να μην μπορεί να σου δώσει απάντηση στο «γιατί;» Τελικά, οι απαντήσεις θα πρέπει να προέρχονται από σένα. Προσπάθησε να δεις τη σχέση ρεαλιστικά και ν' αποδεχτείς το δικό σου ρόλο (καθώς και του/της συντρόφου σου) στο χωρισμό. Ρώτα τον εαυτό σου αν ήσουν πραγματικά ευτυχισμένος/η ή αν η σχέση αυτή πραγματικά κάλυπτε τις ανάγκες σου. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά μπορούν να σε βοηθήσουν στο να καταλάβεις γιατί τελείωσε μία σχέση.

Να διαχειριστείς τα συναισθήματά σου για την απώλεια της σχέσης

Προσπάθησε να διακρίνεις τα συναισθήματα που βιώνεις και να δεις τι τα προκαλεί. Μπορεί να νιώθεις λύπη, θυμό, ενοχή, απελπισία, αλλά και ανακούφιση.
Κάτι που θα σε βοηθήσει πάρα πολύ είναι να μπορείς να μιλήσεις για τα συναισθήματα σου σε κοντινά σου πρόσωπα.

Να αρχίζεις να διοχετεύεις το χρόνο σου αλλού και να συγκεντρωθείς σε άλλα πράγματα

Ένας χωρισμός σημαίνει ότι θα υπάρχουν αναπόφευκτες αλλαγές στην καθημερινότητα σου και ότι τα μελλοντικά σχέδια και οι προσδοκίες σου ίσως να αλλάξουν. Κάτι που βοηθάει πολύ σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι να βρεις νέα πράγματα για να γεμίσεις το χρόνο σου. Αυτά μπορεί να είναι κάποιο νέο χόμπι ή δραστηριότητα ή μια καινούργια φιλία, κτλ.

Να δεις το πώς ο χωρισμός μπορεί να έχει επηρεάσει την αυτοεκτίμηση σου

Πολλές φορές ο χωρισμός είναι ένα πλήγμα στην εικόνα μας, που μπορεί να οδηγήσει σε στεναχώρια και θυμό. Έχει μεγάλη σημασία να είσαι επιεικής με τον εαυτό σου, να προσπαθήσεις να κάνεις ευχάριστα πράγματα και να αποφύγεις να απομονωθείς.
Προσπάθησε να μην γενικεύσεις την εμπειρία αυτή και σε μελλοντικούς συντρόφους, με σκέψεις όπως «κανείς δεν πρόκειται να με ξανά θέλει», «όλοι οι άνδρες είναι το ίδιο» κτλ. Είναι πολύ εύκολο να πέσει κανείς στην παγίδα να κατηγορεί τον εαυτό του και να κάνει σκέψεις όπως «με χώρισε επειδή είμαι άσχημος/η, χοντρός/η, χαζός/η».

 

Άν και το τέλος μιας σχέσης μπορεί να είναι ένα επώδυνο γεγονός, προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία να γνωρίσεις τον εαυτό σου καλύτερα και να αποκομίσεις σημαντικές εμπειρίες. Μερικά πράγματα που θα μάθεις για τον εαυτό σου είναι: ποιες είναι ανάγκες σου σε επίπεδο σχέσεων με τους άλλους, από πού προέρχονται οι ανάγκες αυτές, με ποιους νέους τρόπους μπορείς να τις ικανοποιήσεις και το σημαντικότερο πως μπορείς να διαχειρίζεσαι αποτελεσματικά δυσκολίες και κρίσεις στη ζωή σου;

Published in Articles
Τρίτη, 10 Μαρτίου 2015 00:00

Η πρώτη ερωτική σχέση των εφήβων

Η πρώτη ερωτική επαφή είναι μια ιδιαίτερη προσωπική στιγμή που o καθένας μας θα τη θυμάται για πάντα. Κατά συνέπεια ο χώρος, ο χρόνος και το πρόσωπο με το οποίο θα προχωρήσει ένας ή μία έφηβος στην ολοκλήρωση των σχέσεών του, πρέπει να είναι μια απόλυτα προσωπική επιλογή την οποία οι έφηβοι πρέπει εξαρχής να αντιμετωπίζουν σαν κάτι ουσιαστικό.

Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα όσον αφορά στις σεξουαλικές τους εμπειρίες και ιδιαίτερα όσον αφορά στην πρώτη τους φορά. Στα αγόρια, περισσότερο απ΄ό,τι συμβαίνει με τα κορίτσια, μπορεί να προσλάβει μια χροιά μέτρου του κύρους τους που μπορεί να φθάσει ακόμα και τα όρια του άγχους πως πρέπει να αποδείξουν την επάρκειά τους απέναντι στους φίλους τους και την πέραση που έχουν στο αντίθετο φύλο.
Στα κορίτσια, δεν υπάρχει στον ίδιο βαθμό η ανάλογη πίεση, αλλά περισσότερο φόβος μήπως πονέσουν, εκτεθούν και άλλοι λόγοι που τα κάνουν να είναι πιο επιφυλακτικά απέναντι στην πρώτη τους ερωτική εμπειρία. Η πρώτη επαφή για τα κορίτσια, αποτελεί ένα περισσότερο συναισθηματικά φορτισμένο θέμα απ΄ό,τι για τα αγόρια.
Κάθε άτομο, ανεξαρτήτως φύλου, έχει τη δική του αίσθηση και στάση απέναντι στη σεξουαλικότητα. Κάποιοι σκέφτονται το σεξ συνεχώς, ενώ άλλοι έχουν μια πιο χαλαρή στάση πως λέει πως «ας έρθει όταν είναι νάρθει». Η πρώτη ερωτική εμπειρία είναι μία μετάβαση ή ένα πρώτο βήμα ανάμεσα σε πολλά άλλα μελλοντικά βήματα στην ερωτική ζωή κάποιου. Ως πρώτη αίσθηση, λοιπόν, είναι πάντα καλό να γίνεται όταν κάποιος αισθάνεται έτοιμος για αυτό ώστε να μπορέσει να την απολαύσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Όλοι το κάνουν

Πολλοί έφηβοι βιάζονται να ολοκληρώσουν τη σχέση τους με το άλλο φύλο όχι τόσο επειδή αισθάνονται έντονη ερωτική επιθυμία, αλλά επειδή το έχουν ήδη κάνει οι φίλοι και φίλες τους. Αν οι φίλοι των εφήβων έχουν ήδη ολοκληρωμένες ερωτικές σχέσεις, είναι πολύ πιθανόν να ακολουθήσουν σύντομα και οι δικοί σας. Καλό οι γονείς κατά καιρούς να συζητούν το θέμα μαζί τους και να τους εξηγούν ότι η στιγμή που θα ολοκληρώσουν την ερωτική τους σχέση πρέπει να αποφασιστεί αποκλειστικά από τους ίδιους με γνώμονα τα συναισθήματά τους για τον σύντροφό τους, αλλά και το αν νιώθουν ότι είναι έτοιμοι. Το αγόρι φαίνεται προθυμότερο να προχωρήσει σε ολοκληρωμένη ερωτική επαφή σε σύγκριση με κάποιο συνομήλικό του κορίτσι. Όμως αυτό δεν ισχύει για όλα τα παιδιά. Κάποια αγόρια δεν βιάζονται καθόλου και προτιμούν να περιμένουν την κατάλληλη στιγμή ή το κατάλληλο πρόσωπο, ενώ αντίθετα κάποια κορίτσια νιώθουν πιο έντονη επιθυμία να δοκιμάσουν και βιάζονται περισσότερο.

Το άγχος των συγκρίσεων

Αγόρια και κορίτσια νιώθουν άσχημα στην εφηβεία όταν αισθάνονται ότι οι συγκρίσεις απο το αντίθετο φύλο είναι εις βάρος τους ,όταν έχουν λιγότερες επιτυχίες στο άλλο φύλο ή χαμηλότερο ύψος ή μικρότερο πέος ή μικρότερο στήθος, κ.λπ. Για αυτό σημαντικό είναι να προσπαθούμε να απαλλάσουμε το παιδί από το άγχος αυτών των συγκρίσεων

Χαρακτηριστικά ερωτευμένου εφήβου

  • Η πρώτη ερωτική σχέση των εφήβων δεν εκφράζει απαραίτητα και τον «πρώτο έρωτα».
  • Μπορεί να περιλαμβάνει ολοκληρωμένες ερωτικές επαφές, αλλά μπορεί και όχι. Περικλείει όμως πάντα το ερωτικό στοιχείο. Η τρυφερή καρδιά των εφήβων αναπόφευκτα νιώθει κάποια στιγμή και το πρώτο σημαντικό ερωτικό καρδιοχτύπι - συνήθως για έναν συμμαθητή ή μία συμμαθήτρια.
  • Οι έφηβοι συνήθως αισθάνονται ευτυχισμένοι όταν είναι ερωτευμένοι. Είναι η πιο όμορφη φάση της ζωής τους και όλα μοιάζουν παραμυθένια
  • Ο ερωτευμένος έφηβος νιώθει σαν βασιλιάς όσο «όλα πάνε καλά» και σαν ζητιάνος αν το ταίρι του «παραμελήσει τη σχέση» ή αν υπάρξει κάποια παρεξήγηση με το αγόρι ή το κορίτσι μπορεί να θεωρήσει ότι ο άλλος τον παραμελεί επειδή απλώς έχει να διαβάσει και δεν μπορεί να βγει μαζί του για καφέ. Όταν, απεναντίας, «μπορούν να βγουν», όλα είναι όμορφα και θαυμαστά.
  • Οι έφηβοι τροφοδοτούνται από τη σχέση τους με τεράστια ορμή για τη ζωή και αισθάνονται πως έχουν τη δύναμη να επιτύχουν τα πάντα.
  • Πιστεύουν ότι θα είναι για πάντα μαζί. Αποκόπτονται από τους άλλους
  • Οι ερωτικές σχέσεις λειτουργούν στην εφηβεία συχνά με πολύ κτητικό και απόλυτο τρόπο. Όσο ερωτευμένο κι αν είναι ένα παιδί πρέπει να διατηρεί τις σχέσεις του με άλλους ανθρώπους, να έχει το ζωτικό του χώρο, το προσωπικό του ημερολόγιο, τις προσωπικές του επιλογές κ.λπ.

Προτάσεις / στάση των γονέων για την πρώτη ερωτική σχέση των έφηβων παιδιών τους

  • Προσπαθήστε να δείξετε από νωρίς κυρίως με το παράδειγμα σας αλλά και μέσα από συζητήσεις, πόσο σημαντικό είναι ο καθένας μέσα στη σχέση να διατηρεί την αυτονομία του και να αποδέχεται τη διαφορετικότητα του άλλου.
  • Σε κάποιες περιπτώσεις πιθανόν τα αισθήματα να μην είναι αμοιβαία ή να μην είναι εξίσου ισχυρά και από την άλλη πλευρά. Ίσως ο ένας από τους δυο εκμεταλλεύεται την αδυναμία του άλλου και τον χειραγωγεί συστηματικά . Αν το δικό σας παιδί "κάνει τον άλλον ό,τι θέλει", αναρωτηθείτε για ποιο λόγο λειτουργεί με αυτό τον τρόπο. Το ίδιο ισχύει και αν το πρόβλημα είναι αντίστροφο, όταν δηλαδή το παιδί σας είναι εκείνο που φέρεται άβουλα. Διερευνήστε διακριτικά τους λόγους και προσπαθήστε να ενισχύσετε την αυτοεκτίμησή του. Συνήθως τα παιδιά που δέχονται υποτιμητικές συμπεριφορές είναι εκείνα που νιώθουν ότι δεν αξίζουν.
  • Συμβουλεύστε το παιδί σας ότι η σεξουαλική σχέση καλό είναι να προχωρά μόνο όταν το θέλουν και οι δύο. Το παιδί πρέπει να γνωρίζει τα όρια του, να τα θέτει αλλά και να σέβεται όποιο όριο του θέτει ο σύντροφός του. Βοηθήστε τον να δεχθεί πως, αν το αγόρι ή το κορίτσι του δε θέλει να ολοκληρώσει ερωτικά τη σχέση τους, πρέπει να σεβαστεί την επιθυμία του, όσο δύσκολο κι αν του είναι.
  • Αν έχει αμφιβολίες για το κατά πόσο πρέπει να προχωρήσει στην ολοκλήρωση της ερωτικής σχέσης, ας αναρωτηθεί αν πραγματικά νιώθει έλξη για το ταίρι του ή αν σκέφτεται να ολοκληρώσει τις σχέσεις μαζί του/της μόνο και μόνο επειδή δέχεται πίεση και αισθάνεται ότι ίσως τον/τη χάσει. Αυτό όμως είναι πέρα ως πέρα λάθος. Επίσης πιθανόν να θέλει να ολοκληρώσει επειδή θεωρεί ότι έχουν κάνει το ίδιο οι περισσότεροι συνομήλικοι του/της. Σε αυτή την περίπτωση, εξηγήστε στο παιδί σας ότι αγόρια και κορίτσια πιστεύουν πως το 90% των "άλλων" έχουν ήδη κάνει έρωτα , ενώ στην πραγματικότητα δεν ισχύει. Ο μύθος όμως ότι "οι περισσότεροι το έχουν κάνει" οδηγεί πολλά κορίτσια και αγόρια σε πράξεις μίμησης προκειμένου να γίνουν αποδεκτοί.
  • Καμιά φορά οι έφηβοι, αγόρια και κυρίως κορίτσια, συνάπτουν ερωτικές σχέσεις με μεγαλύτερα παιδιά , αλλά το κρύβουν. Οι μεγάλες διαφορές ηλικίας μπορεί να αποτελέσουν πηγή προβλημάτων, γιατί ο ωριμότερος μπορεί εύκολα να κατευθύνει και να χειραγωγήσει το μικρότερο έφηβο.
  • Ο έφηβος καλό είναι να μοιράζεται με το σύντροφό του τις ίδιες βασικές αρχές. Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε πρέπει να υπογραμμίσετε διπλά στο παιδί σας τη διαφορά της υγιούς εμπιστοσύνης από την τυφλή εμπιστοσύνη. (Υπάρχουν, για παράδειγμα, έφηβοι που μπλέκουν με ναρκωτικά, επειδή δείχνουν υπέρμετρη εμπιστοσύνη στο σύντροφό τους, δεν διανοούνται ότι θα τους κάνει ποτέ κάτι κακό και δοκιμάζουν με το ταίρι τους διάφορες ουσίες. Ο σύντροφος του παιδιού σας μπορεί όντως να μην έχει κακές προθέσεις. Ίσως το ίδιο θεωρεί το χασίς κάτι αθώο. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, δεν μετρούν μόνον οι προθέσεις –μετρά κυρίως το αποτέλεσμα).
  • Αν το παιδί σας δεν θέλει να μιλήσει για την ερωτική του ζωή, σεβαστείτε το, αλλά αναρωτηθείτε και μήπως κρύβει κάτι και υπενθυμίστε του ότι είστε εκεί να τον ακούσετε όποτε αυτός θελήσει.
Published in Articles

Καργάκης Εμμανουήλ

Ο Καργάκης Εμμανουήλ και οι συνεργάτες του εργάζονται στα γραφεία τους σε Ηράκλειο & Χανιά Κρήτης, παρέχοντας Γνωστική Συμπεριφορική  Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική εφήβων και ενηλίκων. 

 

Επικοινωνία

Γ. Παπανδρέου 17, Ηράκλειο
    2811113681, 6946253300
 
Μυλωνογιάννη 23, Χανιά
    2821111704, 6974394497

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

9.00 am to 9.00 pm

Lat: 35.331749 | Long: 25.138443

banner