Καλέστε με στο SKYPE

Γ. Παπανδρέου 17 - Ηράκλειο, t: 2811 113681 - 6946253300

Μυλωνογιάννη 23 - Χανιά , t: 2821 1117046974394497

Άρθρα Ψυχολογίας

Η σειρά γέννησης των αδερφών φαίνεται να έχει κάποια σημασία για το ρόλο του παιδιού μέσα στην οικογένεια όπως και για τις μελλοντικές προσωπικές, επαγγελματικές και συντροφικές του σχέσεις. Μπορεί τα αδέρφια να μεγαλώνουν με κοινό κώδικα ανατροφής, όπως τουλάχιστον ισχυρίζονται οι περισσότεροι γονείς, όμως το περιβάλλον που αναπτύσσεται γύρω τους είναι πολύ διαφορετικό για το καθένα, εξ 'ου και η ανάπτυξη διαφορετικών προσωπικοτήτων και ιδιοσυγκρασιών.
Ας δούμε πιο συγκεκριμένα τους ρόλους του κάθε παιδιού ξεκινώντας από το πρωτότοκο παιδί της οικογένειας.

Το πρώτο παιδί συχνά αισθάνεται πως είναι ξεχωριστό και πως φέρει σημαντική ευθύνη για τη διατήρηση της οικογενειακής ευτυχίας. Γεννιέται και δίνει στο ζευγάρι μία πρώτη και μοναδική εμπειρία. Τους κάνει γονείς, νιώθοντας έτσι ιδιαίτερα σημαντικό. Μέσα στο καινούριο αυτό πλαίσιο, λαμβάνει την αμέριστη προσοχή όλων και χτίζει τη σημαντικότητά του γύρω απ' αυτό. Δεν είναι τυχαίο που η πλειονότητα των νικητών βραβείων Νόμπελ είναι πρωτότοκα παιδιά, ο ρόλος τους συνδέεται με την ηγεσία και την επιτυχία.
Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ για παράδειγμα, Βρετανός πολιτικός, στρατιωτικός και πρωθυπουργός της χώρας του, ήταν ένας άνθρωπος με ιδιαίτερη ιδέα για τον εαυτό του και τις ευθύνες του. Αναφέρουν για το πρόσωπό του: « Ήταν μία προσωπικότητα διαμορφωμένη σε ηρωικές προδιαγραφές. Μια τερατώδης σύνθεση θάρρους, ενεργητικότητας, φαντασίας, επιμονής, κλπ».
Εκείνο που πρέπει να σημειώσουμε μιλώντας για τα πρωτότοκα παιδιά είναι οι προσδοκίες των γονιών απέναντί τους. Αυτές λειτουργούν άλλοτε θετικά, δημιουργώντας κίνητρο στο παιδί να ανταποκριθεί στις ιδιαίτερα υψηλές προσδοκίες, κι άλλοτε αρνητικά, προσδίδοντας στο παιδί το βάρος να κάνει κάτι που ενδεχομένως δεν του ταιριάζει ή την ενοχή όταν δεν καταφέρει να επιβεβαιώσει τη θέση του μέσα από τα μάτια των γονιών του.


Το μεσαίο παιδί, από την άλλη πλευρά, χρειάζεται να παλέψει για να αποκτήσει ένα ρόλο στην οικογένεια, εκτός κι αν είναι το μοναδικό αγόρι ή κορίτσι από τα αδέρφια του. Ένα μεσαίο παιδί μπορεί να γλιτώσει από τις πιέσεις που ασκούνται προς τα μεγαλύτερα ή μικρότερα παιδιά, αλλά πρέπει να προσπαθήσει ιδιαίτερα για να το προσέξουν. Ενδέχεται να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση βάση του ότι το πρώτο παιδί λαμβάνει όλη τη δόξα , ενώ εκείνο παραμένει «μετέωρο». Βέβαια, όντας φορτωμένο με λιγότερες προσδοκίες από την οικογένεια, το μεσαίο παιδί αναπτύσσει μεγαλύτερη αυτονομία και καλή κοινωνική ζωή. Ιδιαίτερο γνώρισμα του μεσαίου παιδιού είναι ότι διαμορφώνει τη συμπεριφορά του με τέτοιο τρόπο ώστε να αντιπαρατεθεί στο πρωτότοκο παιδί, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε ένα συνεχή αγώνα διεκδίκησης της προσοχής, κι έτσι να παραμελεί τη δόμηση της πολύ προσωπικής του ταυτότητας.


Το μικρό παιδί , αισθάνεται συνήθως περισσότερη ανεμελιά, το βαραίνουν λιγότερο οι οικογενειακές ευθύνες, και τρέφει λιγότερο σεβασμό για την εξουσία και τις συμβατικότητες. Είναι το παιδί που μαθαίνει να λαμβάνει επιείκεια και φροντίδα και μένει για πάντα το «μικρό» της οικογένειας. Οι γονείς έχοντας πια μεγάλη γονική εμπειρία είναι πιο χαλαροί στην ανατροφή των μικρότερων παιδιών κι αυτό λειτουργεί σαν έναυσμα για τα παιδιά να αναπτύξουν περισσότερες κοινωνικές δεξιότητες, να είναι πιο συναισθηματικά και ενίοτε... χειριστικά. Η χαριτωμένη φυσιογνωμία τους εύκολα φέρει τη συμπάθεια όλων.


Τέλος, το μοναχοπαίδι, μαθαίνοντας από τη γέννησή του ό,τι και το πρωτότοκο παιδί αλλά σε ακόμα πιο έντονο βαθμό, τείνει να συμπεριφέρεται σα μεγαλύτερο από την ηλικία του και ίσως λόγω της υπερπροστατευτικότητας των γονιών του να είναι περισσότερο αγχώδες. Οι αλληλεπιδράσεις του παιδιού είναι πάντα με ενήλικες, γι' αυτό μαθαίνει να σχετίζεται με άνεση με μεγάλους, την ίδια στιγμή όμως βιώνει και μοναξιά. Οι προσδοκίες του γονιού απέναντί του είναι μη ρεαλιστικές και παραμένει για πάντα «ο εκλεκτός».


Λέγεται ότι οι γάμοι μεταξύ συντρόφων που ανήκουν στην ίδια σειρά γέννησης στην πυρηνική τους οικογένεια (πχ, 2 πρωτότοκοι ή 2 μικρά παιδιά) είναι περισσότερο πιθανό να χαρακτηρίζονται από συγκρούσεις σε σχέση με γάμους όπου η σειρά γέννησης των αδερφών δεν είναι ίδια (πχ, μία πρωτότοκη κόρη παντρεύεται ένα μικρό γιο, ή ένας μεσαίος γιος μία μοναχοκόρη κλπ). Αυτό διότι για παράδειγμα, δύο πρωτότοκοι σε ένα γάμο διεκδικούν τον ίδιο ρόλο, το ρόλο του αρχηγού μες την οικογένεια κι αυτό ενδέχεται να φέρει ένταση και συμμετρική σχέση στο ζευγάρι που ίσως δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμη.
Τα παραπάνω φυσικά, αποτελούν γενικεύσεις. Οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας τα πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε οικογένειας, το φύλο του κάθε παιδιού αλλά και τα χρόνια που μεσολαβούν ανάμεσα στις γεννήσεις. Έχοντας όμως την κατάλληλη πληροφορία για το οικογενειακό σύστημα, η σειρά γέννησης των αδελφών μπορεί να συνδεθεί με ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία του παιδιού αλλά και με μαθημένους ρόλους και συμπεριφορές που ασύνειδα ή μη, κουβαλάμε στην ενήλικη ζωή μας και στις συναναστροφές μας με σημαντικά πρόσωπα.

Κονιδάκη Ελπίδα – Ψυχολόγος
InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles

Η λειτουργία της δύναμης μέσα σε μία σχέση μπορεί να έχει κάποια οργανική βάση, στα πλαίσια της άνισης κατανομής και του ελέγχου των σωματικών τρόπων δράσης (βλ. γονιός- παιδί) ή μπορεί να έχει μία ιδεολογική βάση, να στηρίζεται δηλαδή στον έλεγχο των θέσεων και των πεποιθήσεων. Θεωρούμε ότι οι σχέσεις, ακόμα και οι πολύ οικείες, μπορεί να χαρακτηρίζονται από ανισότητες ως προς τη δύναμη. Αυτό γίνεται απόλυτα εμφανές σε μία σχέση εργοδότη και εργαζομένου, όπου η φύση της ίδια της σχέσης έχει συμβατική διάσταση και τα όρια είναι καθορισμένα με σαφήνεια, ενώ υπάρχουν και σχέσεις όπου τα όρια δεν είναι τόσο σαφή και η δύναμη εισέρχεται στη σχέση με τρόπο συγκεχυμένο. Συχνά, ασάφεια στη δύναμη συναντάμε στις συντροφικές μας σχέσεις.
Οι διαφορές στη δύναμη επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο που βιώνονται οι προσωπικές μας σχέσεις. Οι συγκρούσεις συμφερόντων μέσα στις στενές σχέσεις αντικατοπτρίζουν την εσωτερική δυναμική της σχέσης, στο πλαίσιο του ότι ανισότητες στην ισχύ μεταξύ των συντρόφων επιδρούν στη σχέση και στη δυνατότητά τους να διαπραγματεύονται αποτελεσματικά τις ανάγκες τους. Η θεωρία των συστημάτων έχει εστιάσει στον τρόπο με τον οποία σε ένα ζευγάρι, οι σύντροφοι μπορεί να αποδίδουν μαζί το ίδιο νόημα στη σχέση τους, χωρίς να σημαίνει ότι και οι δύο συμφωνούν σε όλα, αλλά ότι συμφωνούν στα ζητήματα που είναι σημαντικά, και στο συνδυασμό των παραγόντων οι οποίοι στο σύνολό τους, οικοδομούν τελικά τη σχέση.
Πολύ συχνά ο έλεγχος στις συντροφικές σχέσεις έρχεται μεταμφιεσμένος:


1. Μία γυναίκα που συνεχώς στερεί από το σύζυγό της την ερωτική επαφή ή οποιαδήποτε μορφή φροντίδας του ασκεί έλεγχο αφήνοντάς τον ανικανοποίητο.
2. Έλεγχος είναι οι συναισθηματικοί εκβιασμοί και οι απειλές.
3. Ο άνδρας συχνά επιλέγει να αποκτήσει ισχύ στη σχέση με το να αποσύρει την παρουσία του ή με το να μένει αμέτοχος μπροστά σε μία κατάσταση, προκαλώντας έτσι το θυμό της συζύγου του.
4. Άλλη μορφή ελέγχου είναι η κριτική και η απόρριψη.
5. Έλεγχο ασκεί και ο/η σύντροφος με το να επιλέγει να μένει κλεισμένος/η στον εαυτό του/της, οπότε και στερεί από το άλλο μέλος της σχέσης μία ουσιαστική και ανοιχτή επικοινωνία.
6. Συχνό βίωμα στην ψυχοθεραπευτική πρακτική είναι η άσκηση εξουσίας και ελέγχου μέσω ενός συμπτώματος. Η καταθλιπτική σύζυγος «ελέγχει» τον επί χρόνια αδιάφορο σύζυγό της μέσω της κατάθλιψης, με το να ζητάει φροντίδα και προσοχή εν όψει της ασθένειας της. 'Η η εμφάνιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων στο ένα μέλος του ζευγαριού κινεί την ανησυχία στο άλλο μέλος. Είναι κ αυτό μορφή ελέγχου.
7. Εκείνος που διαχειρίζεται τα οικονομικά διατηρεί τον έλεγχο.
8. Διαχείριση εξουσίας έχει εκείνος που παίρνει τις περισσότερες αποφάσεις όπως κι εκείνος που έχει τη μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση.


Ο κατάλογος θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολύ ακόμη. Αν σταθούμε λίγο στην καθημερινότητά μας θα βρούμε πολλά παραδείγματα όπου η άσκηση του ελέγχου ασκείται σε μας ή ασκείται από εμάς. Αν κάτι αξίζει να αναρωτηθεί ο καθένας για τον εαυτό του είναι το εξής: Με ποιον τρόπο διαχειρίζομαι τη δύναμη μου μέσα στη σχέση και τι μπορεί αυτό να σημαίνει για το πώς νιώθω; Συνήθως εκείνος που σε μόνιμη βάση ασκεί εξουσία ή που υποτάσσεται είναι εκείνος που δε νιώθει ασφάλεια στη σχέση. Οι σύντροφοι που διαμορφώνουν μία ισότιμη σχέση, νιώθουν καλά με τον εαυτό τους και επιτρέπουν στη δυναμική της σχέσης να εναλλάσσεται για να προκύπτει έτσι μία λειτουργική ισορροπία.

 

Κονιδάκη Ελπίδα - Ψυχολόγος
InterNus- Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles
Τρίτη, 27 Ιουνίου 2017 00:00

Η βία στη συντροφική σχέση

Ο όρος «συντροφική βία» χρησιμοποιείται για να περιγράψει μία κατάσταση στην οποία το ένα μέλος του ζευγαριού συμπεριφέρεται στο άλλο με επιθετικό ή εξαναγκαστικό τρόπο. Στην πραγματικότητα η βία μεταξύ των ερωτικών συντρόφων αποτελεί ένα ζήτημα ελέγχου, εξουσίας και επιβολής δύναμης.

Η συντροφική βία μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορες μορφές:

 

  • Σωματική βία

Ο δράστης προβαίνει σε πράξεις οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ ενός σπρωξίματος έως τη σοβαρή σωματική βλάβη, ακόμα και το φόνο. Στο ενδιάμεσο θα συναντήσουμε χτυπήματα, χαστούκια, τράβηγμα μαλλιών, γροθιές στο πρόσωπο και στο κεφάλι, κλωτσιές και γροθιές σε όλο το σώμα, πρόκληση εγκαύματος, άρνηση βοήθειας σε τραυματισμό ή ασθένεια, φράξιμο της αναπνοής μέχρι λιποθυμίας, πετάγματα μες στο δωμάτιο ή από τη σκάλα, καψίματα από τσιγάρο ή καυτά υγρά, τραύματα από ρίψη αντικειμένων, μαχαιρώματα, ακρωτηριασμοί, τραύματα από πυροβόλα όπλα.

 

  • Σεξουαλική βία

Πρόκειται για ακούσια, εξαναγκασμένη συμμετοχή σε σεξουαλική πράξη ανεξάρτητα από την ολοκλήρωσή της, ή ακόμα και για εκούσιο τραυματισμό του συντρόφου κατά τη σεξουαλική πράξη. Τις περισσότερες φορές καταλήγει σε βιασμό.

 

  • Ψυχολογική - συναισθηματική βία

Περιλαμβάνει ένα συνεχές που ξεκινά από προσβολές και μπορεί να καταλήξει μέχρι την καταδίωξη. Μεταξύ άλλων, πρόκειται για ακούσια παραμέληση των συναισθηματικών αναγκών του θύματος από το δράστη. Θα συναντήσουμε λεκτική και μη λεκτική κακοποίηση, απειλές, συναισθηματικούς εκβιασμούς, υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς και υβριστικά σχόλια, καταστροφή της ιδιοκτησίας, βασανισμό ζώων και επιθέσεις, υπερβολικό έλεγχο, περιορισμό και απαγορεύσεις, παθολογική ζήλια και συνεχείς κατηγορίες.
Τελικά ο σύντροφος που ασκεί ψυχολογική βία οδηγεί τον άλλον σε πλήρη υποταγή, καθώς η διεργασία της βίας δρα υπόγεια και σταδιακά πλήττει την αυτοεκτίμηση του θύματος.

 

  • Οικονομική αποστέρηση

Ο ένας σύντροφος έχει τον αποκλειστικό έλεγχο της διάθεσης και της διαχείρισης των χρημάτων. Στόχος είναι το θύμα να μην είναι σε θέση να ικανοποιήσει τις προσωπικές ατομικές του ανάγκες, χωρίς την έγκριση του συντρόφου. Με τον τρόπο αυτό, εμποδίζει το άτομο να αποκτήσει οικονομική ανεξαρτησία.

 

  • Κοινωνική απομόνωση

Σταδιακά ο σύντροφος που ασκεί βία λόγω της εξάρτησής του από το θύμα, της ζήλιας του αλλά και του φόβου του μήπως αποκαλυφθεί το πρόβλημα, επιτυγχάνει να περιορίσει και να εξαλείψει κάθε κοινωνική δραστηριότητα του θύματος. Εμποδίζοντας την κοινωνική συναναστροφή και επικοινωνία, μειώνει το οικογενειακό και φιλικό του δίκτυο και έτσι πετυχαίνει να αυξήσει το βαθμό εξάρτησής του από αυτόν και να το θέσει υπό τον απόλυτο έλεγχό του.

 

Τα στατιστικά λένε πως 1 στις 3 γυναίκες θα βιώσει βία και μάλιστα από μέλος της οικογένειάς της. Αυτό που συχνά αναρωτιόμαστε είναι γιατί οι γυναίκες που κακοποιούνται δε φεύγουν από το κακοποιητικό περιβάλλον ή τον κακοποιητικό σύντροφο. Στην πραγματικότητα, φεύγουν. Και μάλιστα, όχι μία φορά αλλά πολλές. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι φεύγουν κατά μέσο όρο 5-7 φορές, όμως ξαναγυρίζουν. Οπότε το ερώτημά μας είναι : Γιατί κάποιες γυναίκες αργούν τόσο να φύγουν και γιατί ξαναγυρίζουν;

Εδώ οι απαντήσεις δεν είναι απλές. Είναι πολλά τα υποκειμενικά εμπόδια, όπως το ότι η γυναίκα συχνά αρνείται ότι είναι κακοποιημένη, νιώθει ότι δεν υπάρχει κάποιος να τη στηρίξει, ντρέπεται να αποκαλύψει τη βία και πιστεύει ότι δεν θα την πιστέψουν. Άλλες φορές πάλι είναι ότι δε θέλει να διαταράξει την οικογενειακή ζωή, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά. Σημαντικά ψυχολογικά εμπόδια για τη γυναίκα είναι επίσης η πεποίθηση ότι εκείνη φταίει που την κακοποιούν, καθώς και ο φόβος για την ασφάλειά της.

Ευθύνη κατά της βίας έχουμε όλοι μας. Όταν άνδρες και γυναίκες πιστεύουν ότι ο άντρας πρέπει να έχει τον έλεγχο, να ασκεί εξουσία και να μην δέχεται τα «όχι» και αντίστροφα, η γυναίκα να είναι ευαίσθητη, παθητική και να υποχωρεί, τότε δεν είναι καθόλου περίεργο να εμφανίζεται βία στη συντροφική σχέση. Η ατομική μας ευθύνη στηρίζεται στο να αντιστεκόμαστε στα στερεότυπα των δύο φύλων και στις στάσεις ανισότητας και στο να αναπτύσσουμε υγιείς και λειτουργικές σχέσεις.

 

Κονιδάκη Ελπίδα –Ψυχολόγος

InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles

Η κατανόηση του τρόπου που σκέφτεται κανείς σχετικά με τις προσωπικές του εμπειρίες στον κόσμο είναι μία σύνθετη διαδικασία. Ίσως να μας ενδιαφέρει περισσότερο το τι σημαίνει μία εμπειρία ή μία σχέση παρά το πώς αυτή πρέπει να είναι. Πρώτος ο George Kelly (1905-1956) διατύπωσε τη θεωρία των Προσωπικών Νοητικών Κατασκευών, μία προσέγγιση σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει μία πληθώρα νοημάτων και στη συνέχεια είναι σε θέση να καθρεφτιστεί σε αυτά. Ο ίδιος υποστήριζε ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα μόνο μέσα από το προσωπικό μας σύστημα νοητικών κατασκευών, με άλλα λόγια, δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα παρά μόνο ένας προσωπικός φακός μέσα από τον οποίο βλέπουμε τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας, συμπεριλαμβανομένων και των σχέσεών μας.
Επέκταση των ιδεών αυτών προσφέρουν οι θέσεις των μεταμοντέρνων συστημικών θεραπευτών, κύριες θέσεις των οποίων είναι ότι αμφισβητείται ό, τι θεωρείται αυτονόητο και δεδομένο, ότι η πραγματικότητα δεν είναι παρά μία κοινωνική κατασκευή, ότι η έννοια της απόλυτης αλήθειας απορρίπτεται και ότι νους, συναίσθημα και εαυτός επαναπροσδιορίζονται ως κοινωνικές κατασκευές που συνδέονται με το πλαίσιο. Έτσι, οι μεταμοντέρνοι θεραπευτές μαθαίνουν να δέχονται κάθε αφήγηση χωρίς καμία επίκριση.
Πράγματι, οι διηγήσεις ή οι ιστορίες που έχουμε για τον εαυτό μας και που δίνουμε στους τρίτους ως ερμηνείες, εμφανίζονται σαν ένα σύνολο από νοητικά κατασκευάσματα που αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται. Η βασική πηγή στην οποία αποδίδονται οι κρίσεις στις σχέσεις μας είναι η αδυναμία να κατανοήσουμε ή ακόμα και η προσπάθεια να διαψεύσουμε και αμφισβητήσουμε τις νοητικές κατασκευές του άλλου.
Θεωρούμε ότι οι σχέσεις αποτελούνται από δύο ή περισσότερα άτομα, δυνάμει αυτόνομα και σκεπτόμενα, τα οποία προσπαθούν να κατανοήσουν το ένα το άλλο και να προβλέψουν αμοιβαία όχι μόνο τις ενέργειές τους αλλά και τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, στη βάση του ότι οι άνθρωποι μοιάζουν με επιστήμονες , υπό την έννοια ότι επιθυμούν να προβλέπουν τα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο. Μία σχέση μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύνολο ιδεών ή πεποιθήσεων – ένα σύστημα νοημάτων. Τα μέλη μίας σχέσης αναπτύσσουν ένα σύνολο νοητικών κατασκευών για το πώς αντιλαμβάνονται τα γεγονότα, τα άτομα, τον εαυτό τους και εδραιώνουν κάποιο είδος συμφωνίας για τον τρόπο με τον οποίο νοηματοδοτούν τη μεταξύ τους σχέση.
Το θεωρητικό αυτό κομμάτι μεταφράζεται πρακτικά στο ότι σαν ειδικοί Ψυχικής Υγείας όταν κάποιος έρχεται στο γραφείο μας δε μας ενδιαφέρει να ανακαλύψουμε αν η σχέση που μας περιγράφει το ζευγάρι είναι πράγματι «ισορροπημένη» ή «συγκρουσιακή» , ούτε μας ενδιαφέρει να ανακαλύψουμε αν ο/η σύζυγος είναι «άπιστος/η». Αυτό ξεφεύγει από τα όρια του δικού μας επαγγελματικού ρόλου. Αυτό που εμείς ακούμε είναι ότι πώς το άτομο που έχουμε απέναντί μας αντιλαμβάνεται τη σχέση ή πώς περιγράφει το σύζυγο, ακούμε δηλαδή τη νοητική κατασκευή του ατόμου, τη δική του υποκειμενική περιγραφή της πραγματικότητας.
Το ίδιο ισχύει και μεταξύ των συντρόφων. Αν η σύζυγός μου παραπονιέται ότι την παραμελώ, ακόμα κι αν αυτό δεν είναι αλήθεια –τουλάχιστον έτσι όπως εγώ το αντιλαμβάνομαι- οφείλω να «ακούσω» αυτό που μου λέει, το δικό της προσωπικό βίωμα και τη δική της νοητική κατασκευή πάνω στο γεγονός. Εάν υπάρχει πλήρης διαφωνία ως προς αυτές τις νοητικές κατασκευές, η σχέση είναι πιθανό να αναλωθεί σε ατελείωτους καβγάδες, σε αδράνεια ή ακόμα και να διαλυθεί. Αυτό που μπορεί να «σώσει» το ζευγάρι από την άβολη αυτή κατάσταση είναι η συνεχής διαπραγμάτευση, καθώς νέες επιλογές φαίνεται να είναι διαθέσιμες ανά πάσα ώρα και στιγμή μέσα στη σχέση. Οπότε ακόμα κι αν τα μέλη της σχέσης διαφωνούν ως προς τις επιλογές που πρέπει να κάνουν μπορούν να συμφωνήσουν ως προς το ποιες επιλογές ανοίγονται μπροστά τους.


Κονιδάκη Ελπίδα- Ψυχολόγος
InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles
Τετάρτη, 04 Ιανουαρίου 2017 00:00

Κάνε κάτι διαφορετικό.

Κάνε κάτι διαφορετικό απ' ότι έκανες μέχρι σήμερα!
Υπάρχουν 8 απλά βήματα βασισμένα στη θεωρία των Bill O' Hanlon και Scott D.Miller που περιγράφονται στο Μοντέλο της Εστιασμένης στη λύση Θεραπείας (Solution- Focused Therapy) και που αν τα ακολουθήσεις μπορείς να δεις τα πράγματα να αλλάζουν.
Όπως περιέγραψε και ο Einstein «παράνοια είναι να κάνεις συνεχώς το ίδιο πράγμα και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα». Οπότε... κάνε κάτι διαφορετικό!
Πώς να διακόψεις τα δυσλειτουργικά μοτίβα βελτιώνοντας τα πράγματα:
Βήμα 1ο: Σκέψου τι κάνεις όταν έχεις να αντιμετωπίσεις μία προβληματική κατάσταση και άλλαξε ένα οποιοδήποτε μέρος της κατάστασης αυτής. Διάλεξε ένα μόνο πράγμα για να αλλάξεις, αυτό μπορεί να είναι ο χρόνος, η σωματική σου αντίδραση, οι λέξεις που χρησιμοποιείς, το μέρος στο οποίο βρίσκεσαι ή τη σειρά των συμπεριφορών που υιοθετείς.
Για παράδειγμα, έστω ότι θυμώνετε με τον/την σύντροφό σας και αρχίζετε να τσακώνεστε έντονα με φωνές, απειλές και συναισθηματικούς εκβιασμούς. Δοκιμάστε να αλλάξετε κάτι από την κατάσταση αυτή, ένα μόνο πράγμα. Μπορείτε να επιλέξετε να μιλήσετε χαμηλόφωνα ή και να σιωπήσετε για μερικά λεπτά, έως ότου ηρεμήσετε και εμπλακείτε σε μία χρήσιμη συζήτηση. Ή μπορεί να επιλέξετε να αλλάξετε για λίγη ώρα δωμάτιο ή να πάτε μία βόλτα. Αλλάζοντας το μέρος που βρίσκεστε, θα προκύψουν αλλαγές και σε άλλα επίπεδα.
Βήμα 2ο: Σκέψου κάτι που κάποιος άλλος κάνει και βελτιώνει την προβληματική κατάσταση. Προσπάθησε να κάνεις αυτό που θα έκανε εκείνος την επόμενη φορά που το πρόβλημά σου προκύψει. Ή σκέψου τι έκανες κάποια φορά στο παρελθόν που βελτίωσε την κατάσταση.
Αφού κατάφερες έστω και μία φορά στο παρελθόν να δώσεις λύση στο πρόβλημά σου μπορείς και δεύτερη. Εμπιστεύσου το απόθεμα δύναμης που έχεις μέσα σου.
Βήμα 3ο: Μην επιτρέπεις στα συναισθήματά σου να σε κυριαρχήσουν. Το συναίσθημα είναι αυτό που θα σε οδηγήσει στο να κάνεις κάτι, αλλά το τι να κάνεις θα στο υπαγορεύσει η σκέψη σου. Η δράση είναι προϊόν ενσυνείδητης απόφασης, επέλεξε το δρόμο που θέλεις να ακολουθήσεις και την επόμενή σου κίνηση. Μην ξεχνάς ότι πάντα έχουμε επιλογές και το συναίσθημα συχνά μας εμποδίζει να τις δούμε καθαρά.
Βήμα 4ο: Άλλαξε την εστίαση σου. Συχνά αυτό στο οποίο στρέφουμε την προσοχή μας μεγεθύνεται ως προς τη σημασία που του δίνουμε για τη ζωή μας. Για να δώσεις λύση σε ένα πρόβλημα, χρειάζεσαι να ανοίξεις την προοπτική σου, να διευρύνεις την εστίασή σου. Αυτό πρακτικά σημαίνει να πάρεις απόσταση από αυτό που σε προβληματίζει, και να το δεις μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να κρύβονται απαντήσεις.
Βήμα 5ο: Σκέψου πώς θα είναι τα πράγματα στο μέλλον. Φαντάσου ένα μέλλον στο οποίο δε θα έχεις το πρόβλημα που έχεις τώρα. Πώς θα είναι τότε τα πράγματα; Τι μπορείς να κάνεις από το σημείο που βρίσκεσαι τώρα για να δημιουργήσεις αυτό το μέλλον;
Βήμα 6ο: Σκέψου όλες εκείνες τις φορές που τα πράγματα εξελίχθηκαν καλά. Μίλησε για όλες εκείνες τις φορές που το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε ή που εμφανίστηκε αλλά ήταν εύκολα διαχειρίσιμο. Θυμήσου ότι διατηρείς τον έλεγχο της κατάστασης κι ακόμα κι αν δεν μπορείς να αλλάξεις το ίδιο το πρόβλημα, μπορείς να αλλάξεις τη δική σου στάση απέναντι σε αυτό. Άλλαξε εσύ ο ίδιος την ιστορία σου.
Βήμα 7ο: Πίστεψε σε κάτι ανώτερο από σένα. Είναι γεγονός πως κάποια πράγματα συμβαίνουν και βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό μας. Αναγνώρισε το κομμάτι εκείνο που η δική σου συμβολή δεν έχει θέση και άφησε τα πράγματα να κυλήσουν. Η νύχτα διαδέχεται τη μέρα είτε το θέλουμε είτε όχι.
Βήμα 8ο: Για να βελτιώσεις τα πράγματα ξεκίνα να σχολιάζεις μόνο τα γεγονότα και τα πράγματα που βλέπεις να συμβαίνουν, δηλ. τις συμπεριφορές. Δεν είναι πολύ χρήσιμο να μιλάμε για το τι σκέφτεται ή τι νιώθει ο άλλος γιατί πολύ απλά ίσως δεν το γνωρίζουμε. Μπορούμε όμως να μιλήσουμε για συμπεριφορές.
Όταν θέλεις να παραπονεθείς για κάτι, σχολίασε την πράξη που δεν σου άρεσε. Πχ. «Δε μου αρέσει να με διακόπτεις όταν μιλάω» κι όχι «Με διακόπτεις μόνο και μόνο για να θυμώσω!» .
Όταν θέλεις να ζητήσεις κάτι από κάποιον, μίλησε για την πράξη που θέλεις να κάνει. Πχ. «Είμαι αναστατωμένος τώρα, μπορείς να με αφήσεις για λίγο μόνο μου να ηρεμήσω;» κι όχι «Είσαι απαράδεκτος, δε θέλω να σου μιλήσω άλλο».
Όταν επαινείς κάποιον, μίλησε για την πράξη που έκανε και σου άρεσε. Πχ. σε ένα μικρό παιδί «Πόσο με βοηθάς που μάζεψες το πιάτο σου από το τραπέζι σήμερα το μεσημέρι» κι όχι «Τι καλό παιδί που είσαι!».


Οι παραπάνω τεχνικές είναι εύκολα εφαρμόσιμες και οι περισσότεροι από μας τις έχουμε χρησιμοποιήσει σε κάποια φάση της ζωής μας στη διαδικασία αναζήτησης λύσης σε κάποιο πρόβλημα ακόμα κι αν δεν το έχουμε αντιληφθεί άμεσα. Όταν συνειδητά επιλέξουμε να ακολουθήσουμε τα παραπάνω βήματα ή κάποια από αυτά, θα δούμε ότι απαιτείται λιγότερος ψυχικός κόπος και ότι θα είμαστε σε θέση να παρατηρούμε τα αποτελέσματα της προσπάθειάς μας και να μην ματαιωνόμαστε.

 

Κονιδάκη Ελπίδα – Ψυχολόγος
InterNus- Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/είας

ψυχολόγος χανια

ψυχολόγος ηράκλειο

Published in Articles
Τρίτη, 27 Δεκεμβρίου 2016 00:00

Μιλώντας στα παιδιά για το σεξ

Η σεξουαλικότητα είναι μέρος της ζωής κάθε ανθρώπου ανεξάρτητα από την ηλικία του καθενός. Κατά την παιδική ηλικία και καθώς το παιδί αναπτύσσεται, παρατηρούμε να συζητάει και να χαζογελάει με τους φίλους του για τα «ιδιωτικά μέρη» του σώματος, να λέει διάφορα ανέκδοτα μη επιτρεπτά για την ηλικία του «πονηρού» περιεχομένου και να ψάχνει στα λεξικά για λέξεις ταμπού. Από τη στιγμή της γέννησης, το παιδί είναι περίεργο. Αγγίζει τα πάντα προσπαθώντας να γνωρίσει το περιβάλλον του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον του προκαλεί το σώμα του και οι αλλαγές που παρατηρούνται σε αυτό.
Είναι γεγονός πως η συζήτηση για θέματα σχετικά με το σεξ μπορεί να είναι δύσκολη και άβολη για κάποιους γονείς. Ωστόσο ανάλογα με το επίπεδο της ανάγκης και της ζήτησης των παιδιών, οι γονείς οφείλουν να προσφέρουν όση πληροφόρηση «χρειάζεται» κατά καιρούς στο παιδί τους. Από μερικούς μάλιστα θεωρείται κακό και απαγορευμένο, ένα θέμα αυστηρά προσωπικό, που δεν επιτρέπεται να κοινοποιείται. Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να απαντήσουν σε ερωτήσεις του παιδιού τους για το σεξ, ίσως γιατί και οι ίδιοι δεν έκαναν παρόμοια συζήτηση με τους δικούς τους γονείς. Στις περισσότερες οικογένειες το σεξ ήταν κάτι απαγορευμένο και κάθε αναφορά σε αυτό συχνά προκαλούσε το θυμό αλλά και την τιμωρία από τους γονείς.
Πολλοί όμως είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται την αναγκαιότητα της σεξουαλικής ενημέρωσης του παιδιού και τη θεωρούν μέρος της συνολικής διαπαιδαγώγησής του. Μιλώντας με το παιδί ή ακούγοντας αυτά που μας λέει, ενισχύουμε την επιθυμία του να επικοινωνεί μαζί μας, ενώ ταυτόχρονα το επιβεβαιώνουμε και το κάνουμε να νιώθει επιθυμητό.
Από τις πιο δύσκολες και αμήχανες στιγμές των γονιών είναι όταν ξεκινούν οι ερωτήσεις για το πώς γεννιούνται τα παιδιά, τι είναι «αυτό» που έχει η μαμά και ο μπαμπάς και γενικότερα γιατί στο δικό του σώμα παρατηρούνται διαφορετικές αλλαγές από αυτούς ακόμα και από τον αδερφό/ή του.
Έτσι οι γονείς αρχίζουν να επιστρατεύουν την φαντασία τους για να απαντήσουν στις απανωτές ερωτήσεις των παιδιών, ευελπιστώντας να είναι πειστικοί. Χαρακτηρισμοί όπως «πουλάκι», «μελισσούλες», «πιπί» αντικαθιστούν σε μεγάλο βαθμό τον γνωστό σε όλες μας «πελαργό» και «σποράκι», ενώ ατάκες όπως «είσαι ακόμα πολύ μικρός», «όταν έρθει η ώρα θα το συζητήσουμε», «είναι κάποια πράγματα που δεν μπορείς ακόμα να καταλάβεις», προδίδουν την αμηχανία του γονιού να εξηγήσει στο παιδί του απλά και κατανοητά το πώς τελικά γεννιούνται τα παιδιά.
Οι γονείς αναρωτιούνται για το ποιος από τους δυο θα πρέπει να μιλήσει στο παιδί. Συνήθως η μητέρα είναι εκείνη που δέχεται τις πρώτες ερωτήσεις, επειδή έχει περισσότερη επαφή μαζί του. Ανεξάρτητα, όμως, από το ποιος από τους δυο θα δώσει απαντήσεις, αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι να υπάρχει κοινή αντιμετώπιση των ερωτήσεων του.
Καλό είναι να μην φοβόμαστε τις απορίες των παιδιών. Οι απορίες των παιδιών σχετικά με το σεξ είναι απόλυτα φυσιολογικές. Πολύ βασικό στην ενημέρωση μαζί τους σχετικά με την σεξουαλική αγωγή, είναι να προσπαθούμε να καλύπτουμε το παιδί με τις απαντήσεις μας, ώστε να μην απευθύνεται αλλού για πληροφορίες, οι οποίες μπορεί κάποιες φορές να είναι εσφαλμένες.
Οι απαντήσεις που δίνουμε πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στην ηλικία του.
Η πληροφόρηση για σχετικά θέματα γύρω από την σεξουαλική αγωγή είναι μια διαρκής διαδικασία, που απαιτεί χρόνο και φτάνει μέχρι την εφηβεία.
Από τα λόγια και από τη στάση που διατηρούμε στην επικοινωνία, το παιδί παίρνει τα μηνύματα για τις σχέσεις των δυο φύλων. .

Τα παιδιά έχουν διαφορετικά επίπεδα περιέργειας και κατανόησης και αυτό εξαρτάται από την ηλικία τους και από το επίπεδο ωρίμανσης τους. Όσο μεγαλώνουν σε ηλικία τα παιδιά τόσο πιο συχνά θα ερωτούν λεπτομέρειες για το σεξ. Αρκετά παιδιά έχουν το δικό τους λεξιλόγιο για θέματα του σεξ. Είναι σημαντικό οι γονείς να βρούνε τις λέξεις που χρησιμοποιούν τα παιδιά τους και με τις οποίες αυτά νιώθουν άνετα. Μιλώντας με αυτό τον τρόπο η συζήτηση γίνεται πιο εύκολη.
Καλό είναι οι γονείς να μην αναβάλλουν αυτή τη συζήτηση συνεχώς και να απαντούν στις ερωτήσεις του παιδιού τους ειλικρινά και απλά ανάλογα με την ηλικία του . Βασική προϋπόθεση, να μην αισθάνονται οι ίδιοι άβολα, γιατί το παιδί το αντιλαμβάνεται.
Η ενημέρωση των γονιών σε διάφορες ηλικιακές φάσεις στην ζωή του παιδιού
2-3 ετών
Οι πρώτες ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά είναι σε ηλικία 2-3 ετών περίπου όπου ενδιαφέρονται για τις σωματικές διαφορές που βλέπουν στο δικό τους σώμα και σε αυτό του αντίθετου φύλλου, ή των γονιών. Προσπαθεί να μάθει για τις διαφορές των φύλων με τη γνωστή περιέργεια που το διακρίνει για οτιδήποτε . Στα 3 έτη, που ο λόγος του έχει γίνει παραγωγικός, ξεκινά τις πρώτες ερωτήσεις : «Από πού έρχονται τα μωρά;» Συνήθως το ερέθισμα προέρχεται από κάποιο συγγενικό του πρόσωπο ή και την ίδια την μητέρα του, που ίσως είναι έγκυος. Αυτή είναι η ευκαιρία για να βάλουμε τις σωστές βάσεις μιλώντας στο παιδί μας για τα μέρη του σώματός μας και να του εξηγήσουμε πως είναι το αρσενικό και πως το θηλυκό.

Στην ηλικία αυτή:

α)Δίνουμε σημασία στη σωστή ονομασία των εξωτερικών μερών του σώματος (στήθος, πέος, κόλπος, αιδοίο κ.λ.π)

β)Εξηγούμε στο παιδί τις σωματικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα

γ)Αποδεχόμαστε τη συνήθεια του παιδιού να εξερευνά το σώμα του

δ)Αρχίζουμε να συζητάμε θέματα σχετικά με την αυτοπροστασία του, όπως από ανεπιθύμητα αγγίγματα και άλλες συμπεριφορές που το κάνουν να νιώθει άβολα.

4-6 χρονών
Στην ηλικία αυτή τα παιδιά αρχίζουν να εκφράζουν απορίες για το πώς γίνονται τα παιδιά ή ρωτάνε για λέξεις που έχουν ακούσει από την τηλεόραση ή το σχολείο τους, όπως τι είναι το σεξ, τι είναι ο gay.. κτλ. Αυτό που θα πρέπει να αποφύγουμε είναι να δείξουμε σοκαρισμένοι, ή να αλλάξουμε κουβέντα. Με απλές λέξεις και κατανοητές εξηγούμε τη διαδικασία και έχουμε πάντα για βοήθεια βιβλία εικονογραφημένα που μας δείχνουν ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Συνήθως, μέχρι τα 5 του χρόνια, καλό θα ήταν να μην μπαίνουμε σε λεπτομέρειες που το παιδί δεν καταλαβαίνει και ενδεχομένως το τραυματίσουν ή του δημιουργήσουν απέχθεια για το σεξ.
Ακολουθούν οι ποιο συνηθισμένες απορίες του παιδιού αυτής της ηλικίας, στις οποίες οι απαντήσεις μας πρέπει να είναι απλοϊκές και σαφείς, όπως για παράδειγμα :
-Ποιος γεννάει το παιδί;
- Η μητέρα.
-Πού έχει η μητέρα το παιδί ;
-Στην κοιλιά της μητέρας υπάρχει μια μικρή, ευχάριστη θήκη, που είναι ειδικά φτιαγμένη για να φιλοξενεί το μωρό μέχρι να γεννηθεί.
-Πώς μπαίνει το παιδί στην κοιλιά της μητέρα του;
Εδώ η απάντηση πρέπει να είναι προσεκτική και προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού.
Πιο αναλυτικά:
α)Συζητάμε με το παιδί για τη σύλληψη ενός μωρού, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, με απλή αλλά σωστή γλώσσα, χωρίς να πούμε σε ανιαρές λεπτομέρειες.
β) Συζητάμε μαζί του ως προς το ποια γλώσσα και συμπεριφορά είναι κοινωνικά αποδεκτή (λεξιλόγιο, χειρονομίες, συνήθειες) Μπορούμε να πούμε απλά ότι σε αυτή τη μικρή θηκούλα υπάρχουν μερικά ωράρια, ένα από τα οποία μεγαλώνει και γίνεται παιδί με την βοήθεια του πατέρα.

γ)Συζητάμε για τα όρια του σε σχέση με το χειρισμό του σώματός του για το τι είναι ασφαλές και τι όχι, τι είναι αποδεκτό και τι όχι.

δ)Επισημαίνουμε στο παιδί ότι το σώμα του ανήκει μόνο στο ίδιο και ότι μπορεί και πρέπει να αρνηθεί οποιαδήποτε συμπεριφορά προέρχεται από κάποιον άλλο και το κάνει να νιώθει άβολα και άσχημα, ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι μέλος της οικογένειας.

6-9 χρονών
Από τα 6 χρόνια ζητά περισσότερες λεπτομέρειες, οπότε θα του μιλήσουμε αναλυτικότερα .Στη σχολική ηλικία, και κοντά στην προεφηβεία τα παιδιά ρωτάνε περισσότερες λεπτομέρειες για το σεξ. Εδώ πρέπει το παιδί να το προσανατολίσουμε στο γονιό του ίδιου φύλλου για να του μιλήσει για τις επικείμενες αλλαγές στο σώμα του αλλά και για το σεξ πλέον, σκεπτόμενοι ότι έχουμε απέναντι μας ένα έφηβο που θα αρχίσει τους πειραματισμούς με το σώμα του και το αντίθετο φύλλο. Σε αυτή την ηλικία μιλάμε για την περίοδο, για το πώς η λειτουργία της σχετίζεται με την τεκνοποίηση και για τις προφυλάξεις απέναντι στην εγκυμοσύνη αλλά και τις ασθένειες που μεταδίδονται με το σεξ. Σε αυτήν την ηλικία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή μια που τα παιδιά έχουν πλέον πρόσβαση στο διαδίκτυο και είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με πορνογραφικό υλικό που θα τα τρομάξει ή θα τα μπερδέψει.

Στην ηλικία αυτή:
α)μιλάμε με το παιδί για τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα (συμπεριφορά, συνήθειες, κοινωνικά αποδεχτές τάσεις)
β)του εξηγούμε τον μηχανισμό της αναπαραγωγής με περισσότερες λεπτομέρειες

γ)του θέτουμε όρια που σχετίζονται με το σεβασμό των προσωπικών στιγμών του ιδίου και των άλλων σε ιδιωτικό χώρο

δ)συζητάμε μαζί του για θέματα που αποτελούν κοινωνικά ταμπού, καθώς και για θέματα που σχετίζονται με τα στερεότυπα των φύλων


9-12 χρονών
Στην ηλικία αυτή που ορίζεται ως εφηβεία είναι αρκετά δύσκολο να πλησιάσουμε τα παιδιά για αυτό το θέμα, αλλά καλό είναι να τους μιλήσουμε και σε αυτό το στάδιο να δείξουμε πως η σεξουαλική ζωή του καθενός επηρεάζει και το σύντροφό του. Αν βλέπουμε ότι το παιδί μεγαλώνει και αλλάζει αλλά δε μας ρωτάει τίποτα, επιδιώκουμε να ξεκινήσουμε εμείς τη συζήτηση με αφορμή τις σωματικές αλλαγές που παρατηρούμε. Προσπαθούμε να μην αποτρέψουμε το παιδί από το να κάνει ερωτήσεις. Όσο μικρό και αν σας φαίνεται αν ρωτήσει έχει ερεθίσματα για αυτό και πρέπει να του μιλήσουμε. Δεν υπάρχει καταλληλότερος άνθρωπος να προστατεύσει και να ενημερώσει τα παιδιά για το σεξ από τους γονείς του. Προσέχουμε να μη τρομάξουμε το παιδί και να μη δώσουμε υπερβολικές λεπτομέρειες που δεν αντέχει, ανάλογα με την ηλικία του. Προμηθευόμαστε βιβλία που μας ταιριάζουν για να μας βοηθήσουν σε αυτή την εκπαίδευση, και αφήνουμε ανοιχτή την επικοινωνία μας να μας ρωτήσει ότι άλλο θέλει.

Στην ηλικία αυτή:
α)συζητάμε με το παιδί για τις σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές της προεφηβείας ή άλλα θέματα που τους απασχολούν με στόχο να τα διαφωτίσουμε αλλά κυρίως να τα καθησυχάσουμε

β)συζητάμε μαζί τους για την ιδέα που έχουν για το σώμα τους (θέματα αυτοεικόνας, αυτοεκτίμησης)

γ)καθησυχάζουμε τους φόβους τους για το αν είναι φυσιολογικοί, εξαιτίας των ξαφνικών αλλαγών που νιώθουν ότι βιώνουν (περίοδος, ονείρωξη, αλλαγές στο σώμα, στη φωνή) Δείχνουμε κατανόηση στην αμηχανία τους να συζητήσουν θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα παρόλο που θα το ήθελαν πολύ.

δ)προσπαθούμε να θίξουμε θέματα που σχετίζονται με νέες σκέψεις και νέα συναισθήματα που τους απασχολούν όπως φιλίες ή φλερτ

ε)Προσπαθούμε να θέσουμε τη σχέση μας μαζί τους σε νέες βάσεις, με στόχο να καταφέρουμε να την διατηρήσουμε δυνατή κατά τη διάρκεια των δύσκολων χρόνων της εφηβείας.
Το όφελος από την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση του παιδιού είναι αρκετό, διότι εκτός από τον προσανατολισμό που του παρέχουμε, το βοηθάμε στη συναισθηματική του ανάπτυξη, αποκτά σεβασμό στον εαυτό του, εμπιστοσύνη σε μας, σωστή και υγιή στάση απέναντι στη σεξουαλικότητα και το άλλο φύλο. Δεν πρέπει να διαφεύγει από την προσοχή μας το γεγονός ότι πολύ σύντομα το παιδί θα λάβει τις πληροφορίες του, συχνά αμφίβολης ποιότητας, είτε από φίλους και συμμαθητές είτε από άλλα άτομα εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος. Για αυτό είναι σημαντικό να τον ενημερώνουμε την κατάλληλη στιγμή, εφόσον το ζητάει και το ίδιο, αναλόγως στην ηλικιακή φάση που βρίσκεται. Διότι, υπάρχει κίνδυνος να χάσει την εμπιστοσύνη του σε μας και να σχηματίσει την εντύπωση ότι το σεξ είναι ανήθικο.

Ζησίμου Βασιλική - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
InterNus - Κέντρο Συμβ/κής και Ψυχ/πείας

Published in Articles
Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016 00:00

Φιλία μεταξύ άνδρα και γυναίκας

Σε πολλές κοινωνίες ισχύουν αυστηροί κανόνες για το πώς επιτρέπεται να αλληλεπιδρούν άνδρες και γυναίκες. Είναι γεγονός πως άτομα είτε ίδιου είτε διαφορετικού φύλου διατηρούν φιλίες που αντέχουν στο χρόνο και εξελίσσονται. Ως φιλία μπορεί να οριστεί «μία εκούσια σχέση μεταξύ ατόμων η οποία εμπεριέχει αμοιβαία αποδοχή, επιθυμία για συναναστροφή, οικειότητα, εμπιστοσύνη, ψυχολογική υποστήριξη, αλληλεξάρτηση και δεν εδραιώνεται λόγω κοινωνικής σκοπιμότητας, συγγένειας ή σεξουαλικής έλξης». Ωστόσο, ο βαθμός στον οποίο τα σεξουαλικά συναισθήματα διεισδύουν στις φιλίες που αναπτύσσονται μεταξύ ατόμων διαφορετικού φύλου φαίνεται ότι ποικίλλει.
Το πώς οι άνθρωποι βιώνουν και κατανοούν τη φιλία δεν είναι αυτονόητο ούτε για τους ίδιους ούτε για τους επιστήμονες. Πολλές έρευνες διαπιστώνουν ότι οι φιλίες μεταξύ γυναικών, συγκριτικά με τις φιλίες μεταξύ ανδρών, φαίνεται να εμπεριέχουν περισσότερες εκμυστηρεύσεις, μεγαλύτερη οικειότητα, προσωπικό ενδιαφέρον, φροντίδα και συναισθηματική έκφραση. Αντίθετα, οι φιλίες μεταξύ ανδρών επιδεικνύουν περισσότερο επιθετική αλληλεπίδραση και ανταγωνισμό και προσανατολίζονται περισσότερο σε συζητήσεις πρακτικών θεμάτων, όπως η δουλειά και τα αθλητικά. Ωστόσο, οι παρατηρούμενες αλλαγές είναι μάλλον μικρές, ενώ υπάρχουν αρκετές ομοιότητες στις σχέσεις που συνάπτουν άνδρες και γυναίκες. Έχει διαπιστωθεί πως τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες δίνουν μεγάλη προτεραιότητα στην οικειότητα, στην προσήνεια, στην εμπιστοσύνη, στον αλληλοσεβασμό, στην αποδοχή, στον αυθορμητισμό και στη διασκέδαση που βιώνουν στις φιλίες τους.
Έρευνες όπως αυτές των Nardi & Sharrod (1994) δείχνουν ότι τα σεξουαλικά συναισθήματα και η κοινωνικοποίηση των δύο φύλων αποτελούν σημαντικούς παράγοντες της φιλικής σχέσης και μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στη σύναψη ή τη μη σύναψη μιας φιλικής σχέσης. Οι έρευνες αυτές σχετίζονται με θέματα όπως εάν υπάρχουν θεμελιώδεις, βιολογικά καθορισμένες διαφορές ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες οι οποίες διαμορφώνουν τη σεξουαλική συμπεριφορά ή εάν οι διαφορές αυτές οφείλονται σε κοινωνικούς παράγοντες. Και τα δύο αυτά θέματα είναι σημαντικά: οι επιρροές από την κοινωνία, την οικογένεια, το σχολείο και τα ΜΜΕ παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των πεποιθήσεων και των πράξεων που αφορούν στη φιλία. Κάποιες θεμελιώδεις διαφορές αντρών και γυναικών όμως φαίνεται ότι παραμένουν.
Οι Bleske & Buss (2000) καταλήγουν στο ότι άνδρες και γυναίκες μπορεί να έχουν διαφορετικούς στόχους και επιθυμίες από μια ετεροφυλόφιλη φιλία. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου και άνδρες και γυναίκες ψάχνουν για μία παρέα και τίποτα άλλο, και άλλες όπου τα σχέδια διαφέρουν. Πιο συγκεκριμένα, οι άνδρες είναι πιο πιθανό να ψάχνουν σε μια φίλη τους τη δυνατότητα σεξουαλικού ή ερωτικού συντρόφου, ενώ οι γυναίκες τείνουν να προτιμούν μη σεξουαλικές φιλίες οι οποίες παρέχουν προστασία. Η ετερόφυλη φιλική σχέση προσφέρει στους άντρες μεγαλύτερα επίπεδα οικειότητας αλλά και σωματικής επαφής απ' ότι η ομόφυλη με αποτέλεσμα οι άντρες συχνά να παρερμηνεύουν αυτά τα στοιχεία ως ενδείξεις σεξουαλικής έλξης και θέληση σύναψης σεξουαλικής σχέσης.


Για να υπάρξει μία φιλική σχέση μεταξύ ενός άνδρα και μίας γυναίκας προϋπόθεση είναι η απουσία του ερωτικού συναισθήματος. Αυτό σύμφωνα με έρευνες του πεδίου της κοινωνιολογίας της φιλίας, μπορεί να επιτευχθεί σε 4 περιπτώσεις:
1. Ο/ η άλλος/η είναι άσχημος/η απωθητικός/ή στα μάτια του ατόμου οπότε υπάρχει έλλειψη φυσικής έλξης
2. Ο / η άλλος/η είναι σύντροφος/ σύζυγος της/του κολλητής/ού της αδερφής/ού οπότε εκ των πραγμάτων εκλείπει το ερωτικό στοιχείο (τουλάχιστον έτσι αναμένεται να συμβαίνει)
3. Το ερωτικό στοιχείο μεταξύ των δύο φύλων εκδηλώθηκε κάποια στιγμή μέσα στη φιλία, δοκιμάστηκε από τα μέλη και δεν ευδοκίμησε.
4. Το σεξ ενσωματώνεται στη φιλία. Υπάρχει σεξ αλλά όχι δέσμευση.


Οι απόψεις για τα πλεονεκτήματα της ετερόφυλης φιλίας ταιριάζουν ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες και είναι:
• Ενδιαφέρουσες συζητήσεις και αλληλεπιδράσεις
• Απόλαυση των συναναστροφών
• Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης
• Πληροφορίες σχετικά με το διαφορετικό τρόπο σκέψης
• Αποδοχή της διαφορετικότητας των δύο φύλων
• Σεβασμός
• Μοίρασμα - υποστήριξη


Μειονεκτήματα μιας ετερόφυλης φιλίας, όπως περιγράφονται τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες:
• Ζήλια
• Σύγχυση σχετικά με τη μορφή της σχέσης
• Μη ανταπόδοση της αγάπης
• Διάφορες σκληρές συμπεριφορές
• Παρεμπόδιση της φύσης της σχέσης στην ανεύρεση ερωτικού συντρόφου
Αυτό που είναι χρήσιμο να διερευνηθεί είναι η πολυπλοκότητα, η ποικιλομορφία και η λεπτότητα της φιλικής σχέσης. Στην πραγματικότητα μπορεί να υπάρξει τόση ποικιλία στις φιλίες όση και οι επιλογές των φίλων. Η επιλογή θεωρείται μία δυναμική διαδικασία που περιλαμβάνει σταδιακό φιλτράρισμα, διερεύνηση και λήψη πληροφοριών για το άτομο αλλά και δοκιμαστικές αλληλεπιδράσεις για να ελεγχθεί η βιωσιμότητα και η ποιότητα της φιλικής σχέσης.

Κονιδάκη Ελπίδα- Ψυχολόγος
InterNus- Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles

Όλο το παιχνίδι των συντροφικών σχέσεων στηρίζεται στη διαφορετικότητα. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι όσο πιο νωρίς αντιληφθούμε, τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες, ότι υπάρχουν διαφορές στα δύο φύλα που μας καθιστούν ισότιμους αλλά όχι ίδιους, τόσο πιο σύντομα οι διαφορές αυτές θα λειτουργήσουν ως μοχλός αλλαγής προς τη βελτίωση και την ωρίμανση της σχέσης μας. Ειδικά στις μέρες μας, ολοένα και περισσότερες συγκρούσεις αναδύονται ανάμεσα στα ζευγάρια στο όνομα της σύγκρουσης των ρόλων και της διεκδίκησης της ισότητας. Είναι ανακουφιστικό να καταλάβουμε ότι άντρες και γυναίκες έχουμε διαφορές, τόσο στο γνωστικό, όσο και στο συναισθηματικό και συμπεριφορικό κομμάτι. Δε σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο, δεν αισθανόμαστε με τον ίδιο τρόπο, ούτε συμπεριφερόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Από πού άραγε προκύπτουν οι διαφορές αυτές και πώς μπορούν να γεφυρωθούν;
Διαφορές αναγνωρίζονται σε πολλά επίπεδα, ένα από τα πρώτα και σημαντικότερα είναι το βιολογικό επίπεδο διαφορετικότητας. Έρευνες για τη λειτουργία του εγκεφάλου δείχνουν ότι το δεξί ημισφαίριο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη συνθετική, αναλογική, μη λεκτική, χωροταξική και ολιστική αντίληψη του εαυτού και του κόσμου, είναι πιο ανεπτυγμένο στους άντρες απ' ότι στις γυναίκες, γι' αυτό και οι άντρες έχουν καλύτερη αντίληψη του χώρου. Εδώ έγκειται και ο συχνός καβγάς για τη γυναικεία οδήγηση και το παρκινγκ! Οι γυναίκες αντίθετα έχουν πιο ανεπτυγμένο το αριστερό ημισφαίριο, που είναι υπεύθυνο για την ορθολογική, διανοητική, αναλυτική αντίληψη του εαυτού και του κόσμου και για τη γλωσσική ικανότητα, με την οποία οι γυναίκες διαμορφώνουν συχνά ολόκληρη τη σχέση προκαλώντας δυσφορία στον άντρα με τη συχνή τους φράση : «Πρέπει να μιλήσουμε!».
Ένα ακόμα βιολογικό κομμάτι που αποδεικνύει τη διαφορετικότητα στον τρόπο σκέψης και έκφρασης των συναισθημάτων είναι οι διασυνδέσεις-συνάψεις ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια οι οποίες είναι πολύ περισσότερες και έντονες στις γυναίκες παρά στους άντρες. Επομένως οι γυναίκες ασχολούνται με μεγαλύτερη ευκολία με περισσότερα πράγματα ταυτόχρονα, ενώ οι άντρες συγκεντρώνονται καλύτερα σε ένα θέμα τη φορά. Επίσης, τα επίπεδα οιστρογόνων στις γυναίκες είναι τέτοια ώστε να τις βοηθούν να κάνουν περισσότερα πράγματα μαζί. Την επόμενη φορά λοιπόν που ο άντρας θα παραπονεθεί για την τάση της γυναίκας να σκέφτεται πολλά και ασύνδετα, για το δικό του μυαλό, θέματα ταυτόχρονα ας υπενθυμίσουμε ο ένας στον άλλον ότι είμαστε βιολογικά διαφορετικά κατασκευασμένοι!
Αξιοσημείωτοι είναι και οι κοινωνικοί παράγοντες, στο πώς έχουν διαμορφώσει στάσεις και ρόλους ανάμεσα στα δύο φύλα. Η στάση και η συμπεριφορά αντρών και γυναικών σχετίζεται με την ποιότητα των κοινωνικών μας σχέσεων . Ας σκεφτούμε ότι ήδη από τα πρώτα χρόνια της ανατροφής μιλάμε συνήθως πιο δυνατά και με πιο σκληρή γλώσσα στα αγόρια απ' ότι στα κορίτσια(«άντρα μου», «μάγκα μου»), στα οποία αναφερόμαστε με πιο γλυκά λόγια και υποκοριστικά χαρακτηριστικά(«κοριτσάκι μου», «λουλουδάκι μου»), υποδεικνύοντας άρρητα την αδυναμία των κοριτσιών έναντι στην υπεροχή και εξουσία των αντρών. Ακόμα, τα κορίτσια εισπράττουν από το περιβάλλον τους περισσότερα χάδια απ' ότι τα αγόρια κι έτσι αργότερα τους είναι οικείο να διεκδικούν τη φροντίδα και την τρυφερότητα, κάτι στο οποίο οι άντρες δεν εκπαιδεύτηκαν με αποτέλεσμα να νιώθουν άβολα στο ρόλο αυτό. Στα αγόρια από μικρά δίνονται εντολές και μάλιστα περισσότερες απ' τους μπαμπάδες απ' ότι απ' τις μαμάδες. Οι άντρες μαθαίνουν έτσι να έχουν μία εστιασμένη στο πρόβλημα προσέγγιση («Τι να κάνω για να λύσω το πρόβλημα»), ενώ οι γυναίκες μαθαίνουν να έχουν μία εστιασμένη στο συναίσθημα προσέγγιση («Πώς να μοιραστώ αυτό που μου συμβαίνει για να αποφορτιστώ από το πρόβλημα»).
Υπάρχουν και διαφορές στον κώδικα συμπεριφοράς. Οι γυναίκες έχει χαρακτηριστεί ότι λειτουργούν σαν σπιράλ, αυτό σημαίνει ότι επανέρχονται πολλές φορές στο ίδιο θέμα μέχρι να καταλήξουν, ενώ οι άντρες λειτουργούν σαν βέλος, κινούνται προς το στόχο χωρίς πολλές περιστροφές. Αρκεί να σκεφτεί κανείς με τι κέφι οι γυναίκες απολαμβάνουν τις πολύωρες βόλτες στα μαγαζιά για να αγοράσουν πράγματα που τελικά μπορεί και να μην χρειάζονται, την ίδια στιγμή που οι άντρες επισκέπτονται ένα κατάστημα για να αγοράσουν μέσα σε λίγα λεπτά μόνο όσα χρειάζονται. Επίσης οι γυναίκες προσανατολίζονται στα πρόσωπα και στις σχέσεις και παίρνουν αξία μέσα από αυτά ενώ οι άντρες προσανατολίζονται στα αντικείμενα και στους στόχους και παίρνουν καταξίωση και αναγνώριση μέσα από τα υλικά.
Η διαχείριση του χρόνου διαφέρει επίσης για τα δύο φύλα. Η αίσθηση του χρόνου είναι κυκλική στις γυναίκες («το ότι χτες έκανες αυτό συνδέεται με το ότι πέρυσι έκανες εκείνο και πριν 10 χρόνια έκανες το άλλο») και γραμμική στους άντρες. Η κατανομή του χρόνου είναι για τις γυναίκες να κάνουν πολλές δραστηριότητες ταυτόχρονα ενώ οι άντρες κάνουν τη μία δραστηριότητα μετά την άλλη και ως προς την ευελιξία οι γυναίκες είναι εύκαμπτες ενώ οι άντρες δύσκαμπτοι. Οι γυναίκες με προθυμία αλλάζουν σχέδια και προγράμματα , ενώ για τους άντρες ό, τι έχει σχεδιαστεί να γίνει είναι δεσμευτικό.
Οι γυναίκες ενδιαφέρονται για το περιβάλλον, παρατηρούν τον χώρο, το πώς καθόμαστε, τις συναισθηματικές αντιδράσεις γύρω από ένα γεγονός, ενώ οι άντρες δεν ενδιαφέρονται για το πλαίσιο, νοιάζονται όμως για την ιεραρχία- θέλουν να είναι σαφές το ποιος είναι ο αρχηγός. Οι γυναίκες απ' την άλλη χρησιμοποιούν άτυπες διαδικασίες για το ποια είναι η δημοφιλέστερη και αναδεικνύουν με συναισθηματικές «ζυμώσεις» και υπόγειες διεργασίες το ποιος είναι ο ισχυρός στη σχέση.
Στο κομμάτι της συναισθηματικής έκφρασης, οι γυναίκες επιζητούν την ενεργητική ακρόαση, τη συμμετοχή και τη φροντίδα, ουσιαστικά το αίτημά τους «να μιλήσουμε» είναι ένα αίτημα συντροφικότητας. Οι άντρες από την άλλη, όταν δυσκολεύονται να βρουν την πρακτική λύση του προβλήματος , νιώθουν ανίσχυροι και «κλείνονται στη σπηλιά τους», επειδή χάνουν τη δύναμη και πιστεύουν ότι δε θα εισπράξουν το θαυμασμό από την απέναντι πλευρά.
Ο καθένας μέσα στη σχέση του θα έχει να περιγράψει πολλά παραδείγματα για διαφωνίες και έλλειψη κατανόησης μέσα στα πλαίσια που περιγράψαμε παραπάνω. Αποκτώντας επίγνωση των διαφορών κερδίζουμε βελτίωση της επικοινωνιακής μας δεξιότητας και άρα, καλύτερη ποιότητα σχέσης. Να επισημάνουμε ότι οι αντρικές και γυναικείες τάσεις τις οποίες περιγράψαμε παραπάνω σε καμία περίπτωση δεν είναι απόλυτες, ισχύουν για τα δύο τρίτα των ανθρώπων, σύμφωνα με έρευνες.
Η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι το πρώτο βήμα που πρακτικά θα εισάγει νέες δυνατότητες θέασης της πραγματικότητας μέσα στο ζευγάρι και θα βοηθήσει στο να γεφυρωθούν οι τυπικές δυσκολίες. Είναι χρήσιμο να γίνει μία αναδόμηση στη σκέψη του καθενός για το τι προκαλεί και τι συντηρεί την «ενοχλητική» συμπεριφορά του συντρόφου και να γίνει μία προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης της ισορροπίας μέσα στη σχέση. Συχνά, η κατανόηση και η λειτουργική επικοινωνία επαρκούν για την επίλυση όλων των προβλημάτων που αναδύονται μέσα σε μία συντροφική σχέση, αρκεί βέβαια να συν- διαμορφώσουμε το κατάλληλο πλαίσιο για να «ακούσουμε» και να «ακουστούμε»...

 

ΚΟΝΙΔΑΚΗ ΕΛΠΙΔΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒ/ΚΗΣ & ΨΥΧ/ΠΕΙΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΧΑΝΙΑ

Published in Articles
Τετάρτη, 18 Μαϊου 2016 00:00

Ζήλεια: Αντιμετωπίζεται;

Η ζήλεια είναι ένα ισχυρό συναίσθημα που όλοι έχουμε βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή μας. Στην πιο ήπια μορφή της, η ζήλεια μπορεί να είναι μια προσωρινή κατάσταση που πυροδοτείται από μια εκλαμβανόμενη απειλή προς μια σημαντική σχέση. Στην πιο παθολογική της μορφή, μπορεί να γίνει διαρκής, ψυχοφθόρα και καταστροφική προς τη σημαντική σχέση. Τα άτομα διαφέρουν ως προς τον τρόπο που βιώνουν τη ζήλεια, με βάση παράγοντες όπως εμπειρίες του παρελθόντος, αυτοεκτίμηση, ταυτότητα και εικόνα του εαυτού, αισθήματα αυταξίας και βασική εμπιστοσύνη. Πέρα από το προσωπικό κόστος, η ζήλεια μπορεί να έχει σοβαρές διαπροσωπικές επιπτώσεις.
Η συστημική- οικογενειακή θεωρία και πρακτική, όπως εκφράζεται στο έργο των Erickson, Haley, Watzlawick, Weakland, και Fisch, παρέχει ένα συνεκτικό μοντέλο για την κατανόηση της ζήλειας. Οι Watzlawick κά., δείχνουν πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί ένα σύστημα ζήλειας και πώς μπορεί να διατηρηθεί και να διαιωνίζεται μέσα από τις λύσεις που δοκιμάζονται και από τους δύο συντρόφους. Περιγράφουν μια γυναίκα που νιώθει ότι ο άνδρας της δεν μοιράζεται αρκετά πράγματα μαζί της. Δείχνουν ότι η λύση της γυναίκας να ρωτά συνέχεια τον άνδρα μπορεί να κάνει τον άνδρα να κατακρατά τις πληροφορίες ακόμα πιο πολύ. Η λύση που δοκιμάζει, να κατακρατά πληροφορίες, οδηγεί σε πιο επίμονες προσπάθειες της γυναίκας να "εξακριβώσει", και τελικά οδηγεί σε περισσότερη ζήλεια και καχυποψία. Το παράδειγμα αυτό δείχνει πώς μπορεί να εδραιωθεί ένα παιχνίδι χωρίς τέλος. Η ζηλιάρα σύντροφος βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου δεν μπορεί ποτέ να νικήσει, αφού το να ρωτά οδηγεί σε μια θυμωμένη απόκρυψη ή σε εκβιαζόμενη καθησύχαση η οποία τελικά δεν καθησυχάζει. Ο μη ζηλιάρης σύντροφος παγιδεύεται επίσης σε μια κατάσταση όπου δεν μπορεί να νικήσει, αφού κατακρατώντας πληροφορίες αυξάνει τη δυσπιστία.
Ένας άλλος φαύλος κύκλος είναι αυτός όπου το μέλος που ζηλεύει σταδιακά βυθίζεται σε μια θέση κατώτερη στην ιεραρχία του ζευγαριού, ενώ το μέλος που δε ζηλεύει ανέρχεται, αντιστρόφως ανάλογα σε μια θέση ανώτερη ιεραρχικά και είναι εκείνο που κατέχει την εξουσία και τον έλεγχο τελικά στη σχέση. Αυτή η συμπληρωματική σχέση, όταν μεγεθυνθεί, έχει ως επακόλουθο ο ένας σύντροφος να υποτιμάται και ο άλλος να υπερεκτιμάται.
Στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική με ζευγάρια χρησιμοποιούνται τεχνικές κοινής λογικής, όπως π.χ. η διευκόλυνση του ζευγαριού να επικοινωνήσει πιο ανοιχτά, να κατανοήσει τις ανάγκες και τα συναισθήματα ο ένας του άλλου, η διευκρίνιση θεμάτων, και η διόρθωση παρεξηγήσεων και διαστρεβλώσεων. Όταν μια τέτοια πρακτική δεν βοηθήσει στην τροποποίηση του προβλήματος, όταν π.χ. οι φαύλοι κύκλοι κλιμακωθούν ή επιδεινωθούν ή όταν οι άμεσες μέθοδοι αποτύχουν, τότε χρειάζονται πιο δραστικές παρεμβάσεις.
Διευκρίνιση και καθησυχασμός:
Όταν δεν υπάρχει απειλή για τη συζυγική σχέση, η πιο απλή και άμεση προσέγγιση για το πρόβλημα της ζήλειας είναι να αναγνωριστούν τα θέματα και να καθησυχαστεί ο ζηλιάρης σύντροφος ότι οι φόβοι του είναι αβάσιμοι. Όταν διευκρινίζονται τα θέματα είναι σημαντικό να εξετάζονται οι "υποψίες" του ζηλιάρη. Συχνά σε μια κατάσταση αποδίδονται περισσότερα από όσα υπάρχουν.
Παραδοχή της ζήλειας:
Μερικές φορές αυτός που ζηλεύει έχει δυσκολία να παραδεχτεί ότι ζηλεύει. Μπορεί να χρησιμοποιεί μια τακτική σκόπιμης απόκρυψης των αληθινών συναισθημάτων και ανησυχιών του ενώ θέτει δήθεν αδιάφορα "κλεφτά" ερωτήματα. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια προσέγγιση επικοινωνίας η οποία τονίζει την αξία που έχει να αναγνωρίζει κανείς τα συναισθήματα του και να κάνει καθαρές δηλώσεις τύπου "σε πρώτο πρόσωπο". Το να γίνεται το πρόβλημα ρητό μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο ενσυναισθητική αντίδραση από τον άλλον σύντροφο, κι έτσι να διευκολυνθεί η επίλυση του συγκεκριμένου ζητήματος ζήλειας.
Περιβαλλοντική Αλλαγή:
Η άμεση, ειλικρινής επικοινωνία από μόνη της συχνά δεν εγγυάται την επίλυση των ζητημάτων ζήλειας. Σε μερικές περιπτώσεις, για να βελτιωθεί η κατάσταση μπορεί να χρειάζεται μια αλλαγή περιβάλλοντος, π.χ. μετακόμιση σε νέα γειτονιά ή λήξη μιας συγκριμένης σχέσης ή απομάκρυνση από το ερέθισμα που προκαλεί το αρνητικό συναίσθημα.
Ενσυνείδητη Ειλικρίνεια:
Δεν είναι ασυνήθιστο ο σύντροφος του ζηλιάρη να κατακρατά πληροφορίες που μπορεί να παρεξηγούνται και να πυροδοτούν μια αντίδραση ζήλειας. Η κατακράτηση πληροφορίας είναι μια προστατευτική στρατηγική που χρησιμοποιείται συχνά αλλά που μπορεί να δράσει σαν μπούμερανγκ αν ο ζηλιάρης σύντροφος ανακαλύψει τις πληροφορίες που αποσιωπήθηκαν. Αν αποκαλυφθεί, η αθώα συνάντηση που δεν αναφέρθηκε από φόβο μιας υπερβολικής αντίδρασης γίνεται απόδειξη ότι πράγματι κάτι σημαντικό συνέβη. Η αποτυχία να αναφερθεί το γεγονός αποκτά ακόμα πιο επικίνδυνη σημασία και η αρχική προσπάθεια να αποφευχθεί μια αντίδραση ζήλειας οδηγεί ακριβώς σε αυτήν την αντίδραση. Τώρα, αυτός που ζηλεύει είναι πεπεισμένος ότι ο σύντροφος του δεν είναι αξιόπιστος. Η ενσυνείδητη ειλικρίνεια στοχεύει στην αντιμετώπιση αυτής της επίπτωσης μπούμερανγκ που έφερε η απόκρυψη. Έτσι, συστήνεται στον σύντροφο να γίνει όσο γίνεται πιο ειλικρινής και πολύ λεπτομερής σχετικά με την ημέρα του γεγονότος και να πλημμυρίσει τον ζηλιάρη με εξαντλητικές πληροφορίες. Επειδή ο ζηλιάρης τείνει να νιώθει αποκλεισμένος και να υποψιάζεται ότι κάθε είδους μυστικά γεγονότα έχουν συμβεί, η προσέγγιση να πλημμυριστεί με λεπτομέρειες μπορεί να καταφέρει να διαλύσει τις υπάρχουσες υποψίες.
Η Τεχνική της Προσποίησης:
Κατά κανόνα, η συμπεριφορά ζήλειας, με τα σύνοδα χαρακτηριστικά της όπως απαιτήσεις, ανάκριση, γκρίνια, συνεχή ανεύρεση λαθών, προκαλεί μια αρνητική αντίδραση από τον σύντροφο. Αν ένας άνθρωπος που ζηλεύει μπορεί να ελέγχει τη συμπεριφορά ζήλειας και να δρα με τρόπο που δε δείχνει ζήλεια, τα αισθήματα ζήλειας μπορούν να διαλυθούν με τον καιρό. Αν αυτός που ζηλεύει μπορέσει να δεχτεί αυτήν την ιδέα σαν μια δυνατή κατασκευή και μπορέσει να μάθει να "παίζει" το ρόλο ενός ανθρώπου που δεν ζηλεύει, αυτή η φαινόμενη αλλαγή μπορεί να εκλύσει μία πιο ευνοϊκή συμπεριφορά από τον άλλο σύντροφο και ο ζηλιάρης μπορεί, με τη σειρά του, να καταλήξει να νιώθει πιο ασφαλής και να σκεφτεί πιο λογικά ακολουθώντας αυτήν την αλλαγή στη συμπεριφορά.
Αναπλαισίωση:
Η αλλοίωση της γλώσσας της ζήλειας μπορεί να έχει επιπτώσεις στην αντίληψη που έχει το ζευγάρι για τη ζήλεια. Οι λέξεις προσδίδουν έννοια γι' αυτό αν λέξεις όπως «παρανοϊκός», «κυριαρχικός», «παράλογος» αντικατασταθούν με λέξεις διαφορετικού νοήματος, όπως «παθιασμένος», «πιστός», «ρομαντικός» κλπ, η ίδια κατάσταση της ζήλειας μπορεί να αναπλαισιωθεί σε κάτι θετικό.
Προφανώς οι καταστάσεις της πραγματικής ζωής είναι πολύ πιο περίπλοκες, και η ζήλια μπορεί να είναι μόνο μια πλευρά από τις δυσκολίες του ζευγαριού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί η αντιμετώπιση μόνο της ζήλιας να είναι αρκετή για να αποκατασταθεί μια ικανοποιητική συζυγική σχέση. Σε άλλες περιπτώσεις, το ζήτημα της ζήλιας μπορεί να χρησιμεύσει σαν σημείο εισόδου σε ένα ευρύτερο σύστημα, επιτρέποντας την αντιμετώπιση ευρύτερων θεμάτων.


Βιβλιογραφική πηγή: Wilner, R.S., Breit, M. (1983) Jealousy: Interventions in Couples Therapy, Family Process 22:2.

ΚΟΝΙΔΑΚΗ ΕΛΠΙΔΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΧΑΝΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Published in Articles

Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά όντα που για να επιβιώσουμε έχουμε ανάγκη να έρθουμε σε επαφή με άλλους ανθρώπους. Αν σκεφτούμε την βρεφική και παιδική ηλικία που δεν είμαστε ακόμα ικανοί να ικανοποιήσουμε όλες μας τις καθημερινές ανάγκες επιβίωσης, όπως είναι για παράδειγμα η λήψη τροφής, το παραπάνω γίνεται απολύτως κατανοητό. Η ανάγκη να σχετιζόμαστε με σημαντικούς άλλους βέβαια, δεν περιορίζεται στην ανήλικη ζωή μας. Τόσο ως έφηβοι όσο και ως ενήλικες εξαρτιόμαστε από τους άλλους για τη φυσική μας επιβίωση και για την ψυχολογική μας υγεία.
Ο αριθμός των ανθρώπων που υπάρχουν στη ζωή μας δεν είναι τόσο σημαντικός όσο η ίδια η ποιότητα αυτών των σχέσεων. Έρευνες πιστοποιούν ότι άνθρωποι με ισχυρό κοινωνικό δίκτυο αρρωσταίνουν πιο σπάνια, αναρρώνουν ταχύτερα στην περίπτωση που νοσήσουν, ζουν περισσότερο και έχουν μία καλύτερη αίσθηση γενικότερης ευεξίας. Είτε πρόκειται για ένα συγκάτοικο, για έναν ρομαντικό σύντροφο, για ένα φίλο, για έναν συγγενή, για το αφεντικό ή τον καθηγητή μας, το να χτίζουμε και να διατηρούμε υγιείς σχέσεις είναι σημαντικό.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είμαστε πιο λειτουργικοί στη ζωή μας όταν σχετιζόμαστε αποτελεσματικά με τους άλλους ανθρώπους. Κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι μία καλή σχέση είναι θέμα «τύχης» ή ότι το αν θα πετύχει μία σχέση είναι θέμα χημείας. Παρόλο που κάποιες σχέσεις φαίνεται να προκύπτουν αβίαστα, θεωρητικά όλες οι σχέσεις ευρέως απαιτούν προσπάθεια τόσο για να ξεκινήσουν όσο και για να διατηρηθούν.
Πώς ξέρουμε αν ο τρόπος που δημιουργούμε σχέσεις είναι υγιής;
Παρακάτω παραθέτουμε κάποια από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός υγιούς σχετίζεσθαι, τα οποία ισχυροποιούν τη σύνδεση μεταξύ των μελών. Τα ποιοτικά αυτά χαρακτηριστικά μπορούν να καλύψουν όλων των ειδών τις σχέσεις, από μία μακροχρόνια συντροφική σχέση μέχρι μία καθημερινή φιλική συναλλαγή με το φαρμακοποιό της γειτονιάς. Εξετάζοντας τα στοιχεία αυτά θα είστε σε θέση να αξιολογήσετε αν οι σχέσεις σας συμβάλλουν θετικά σε μία καλή ποιότητα ζωής και υγείας.
•Τα μέλη της σχέσης νιώθουν ελεύθερα να εκφράσουν σκέψεις, συναισθήματα και ανάγκες χωρίς να νιώθουν ότι εισπράττουν κριτική ή απόρριψη.
•Το κάθε μέλος διατηρεί την ατομικότητα και τη μοναδικότητά του. Συχνά οι άνθρωποι αφού εμπλακούν σε μία σχέση αλλάζουν ιδέες ή συνήθειες ή δραστηριότητες για να έρθουν πιο κοντά με το μέλος με το οποίο σχετίζονται. Αυτό από τη μία μεριά μπορεί να θεωρηθεί εξέλιξη για το ίδιο το άτομο, όμως χρειάζεται προσοχή ώστε το ίδιο αυτό πράγμα να μη θεωρηθεί συγχώνευση. Αν παρατηρήσετε να χάνετε τα ενδιαφέροντά σας ή τους φίλους σας ή να κάνετε πράγματα τα οποία δεν σας ευχαριστούν μόνο και μόνο για να είστε κοντά με κάποιον, τότε ίσως είστε σε μία σχέση που δεν είναι και τόσο παραγωγική για την υγεία σας.
•Τα μέλη της σχέσης χρησιμοποιούν αποτελεσματικές δεξιότητες επικοινωνίας, τόσο σε λεκτικό όσο και σε μη λεκτικό επίπεδο. Μικρές πρακτικές συμβουλές:

  • Ξεκίνα μία συζήτηση πάντα με θετικό τρόπο. Για παράδειγμα, αν θέλεις να συζητήσεις ένα πρόβλημα που παρατηρείς στη σχέση, μπορείς να ξεκινήσεις με τη φράση: «Ακριβώς επειδή αξιολογώ τη σχέση μας ως σημαντική, ανησυχώ για κάτι και θέλω να το συζητήσουμε..» . Αμέσως, το περιεχόμενο της συζήτησης έχει ντυθεί με ενδιαφέρον και αγάπη κι όχι με κατηγορία, παράπονα και γκρίνια.
  • Τοποθετήσου πάνω στα προβλήματα με τη μορφή ερωτήσεων ανοίγοντας μ' αυτόν τον τρόπο χώρο για λύσεις και συνεργασία. Αντί να πεις «Ήταν σειρά σου να σκουπίσεις και δεν το έκανες!» προσπάθησε να πεις «Βρίσκεις ότι η ευθύνη για τις δουλειές του σπιτιού είναι ίση μοιρασμένη μεταξύ μας;» ξεκινώντας έτσι μία νέα διαπραγμάτευση.
  • Να μιλάς εκφράζοντας τη δική σου οπτική χρησιμοποιώντας προτάσεις που ξεκινούν με το «εγώ» και να αποφεύγεις τις προτάσεις με το «εσύ». Όταν ο άλλος νιώθει ότι τον κατηγορείς αμύνεται και αντιστέκεται σε αυτό που του λες. Αντί για παράδειγμα να πεις «Δεν κρατάς ποτέ το λόγο σου!» δοκίμασε να πεις «Βρίσκω να υπάρχει μία ασυνέπεια μεταξύ αυτού που λες και αυτού που τελικά κάνεις».
  • Ζήτα διευκρινήσεις όταν χρειάζεσαι επεξήγηση σε κάτι. Μην περιμένεις ο άλλος να διαβάσει τη σκέψη σου ή να μαντέψει τι θέλεις. Αντίστοιχα, μην υποθέτεις ότι ο άλλος ξέρει τι εννοείς εσύ.
  • Στόχος σου να είναι η συμφωνία πάνω σε ένα ζήτημα, όχι η νίκη. Υπάρχουν λύσεις που μπορούν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες και των δύο μέσα σε ένα υγιές περιβάλλον σύναψης σχέσεων.
  • Να φέρεσαι στον άλλον με σεβασμό και ευγένεια. «Με το μέλι κερδίζεις πιο πολλά απ' ό,τι με το ξύδι» λέει μία παροιμία.

•Τα μέλη μοιράζονται κοινές αξίες και πεποιθήσεις. Ο καθένας κουβαλάει τις δικές του αξίες και πεποιθήσεις και όσο πιο στενή και οικεία είναι η σύνδεση μεταξύ των δύο, τόσο πιο έντονα αναδύονται οι διαφορές στον ηθικό κώδικα. Φυσικά και οι καλύτεροι φίλοι μπορούν να διαφωνήσουν σε θέματα θρησκείας ή πολιτικής. Όμως, αυτό που καθιστά υγιή μία σχέση είναι ότι οι ιδέες που τα άτομα αυτά ασπάζονται είναι πιο πολλές από τις ιδέες πάνω στις οποίες διαφωνούν. Οι κοινές αξίες πάντα θα είναι ένα κλειδί που κρατά ανθρώπους μαζί. Ποιο το μέλλον ενός ζευγαριού όταν ο ένας αξιολογεί το θεσμό της οικογένειας ως πολύ σημαντικό και θέλει να κάνει παιδιά ενώ ο άλλος το αντίθετο;
•Στις οικείες μας σχέσεις αντιμετωπίζουμε τον άλλον ως ισότιμο. Κανείς δεν είναι καλύτερος ή χειρότερος από κανέναν. Η διαφορετικότητα μας ενώνει αντί να μας χωρίζει.
•Σε υγιείς σχέσεις υπάρχει η δεξιότητα αποτελεσματικής επίλυσης συγκρούσεων. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Είναι μύθος να πιστεύουμε ότι οι συγκρούσεις είναι ένδειξη κακής ποιότητας σχέσης. Αυτό που είναι αλήθεια είναι ότι η σύγκρουση από μόνη της δεν είναι ένδειξη για τίποτα. Ποιοτική ένδειξη για τη σχέση είναι ο τρόπος επίλυσης μίας σύγκρουσης.
•Το παιχνίδι, το χιούμορ και η κοινή διασκέδαση είναι ισχυρός δείκτης χρήσιμης και υγιούς σχέσης.
•Ισορροπία του δούναι και λαβείν. Ισορροπία προκύπτει όταν υπάρχει εναλλαγή στους ρόλους ώστε ο καθένας και να έχει την ευκαιρία να προσφέρει αλλά και να δέχεται σε συναισθηματικό επίπεδο.
Κανείς δεν είπε ότι οι ανθρώπινες σχέσεις είναι εύκολες. Προϋποθέτουν δέσμευση, διαπραγμάτευση και πολλή δουλειά. Μην αποθαρρύνεστε αν δεν αναγνωρίζετε στις σχέσεις σας όλα τα παραπάνω ποιοτικά χαρακτηριστικά. Με μικρές αλλαγές και σεβασμό στην προσωπικότητά σας και σε αυτό που σας ταιριάζει, το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι εφικτό.

 

ΚΟΝΙΔΑΚΗ ΕΛΠΙΔΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - Γ.ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 17

ΧΑΝΙΑ - ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗ 23

Published in Articles
Σελίδα 1 από 2

Καργάκης Εμμανουήλ

Ο Καργάκης Εμμανουήλ και οι συνεργάτες του εργάζονται στα γραφεία τους σε Ηράκλειο & Χανιά Κρήτης, παρέχοντας Γνωστική Συμπεριφορική  Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική εφήβων και ενηλίκων. 

 

Επικοινωνία

Γ. Παπανδρέου 17, Ηράκλειο
    2811113681, 6946253300
 
Μυλωνογιάννη 23, Χανιά
    2821111704, 6974394497

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

9.00 am to 9.00 pm

Lat: 35.331749 | Long: 25.138443

banner