Καλέστε με στο SKYPE

Γ. Παπανδρέου 17 - Ηράκλειο, t: 2811 113681 - 6946253300

Μυλωνογιάννη 23 - Χανιά , t: 2821 1117046974394497

Άρθρα Ψυχολογίας

Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2016 00:00

Ενοχή και Παιδική Ηλικία

Το αίσθημα της ενοχής, το ενοχικό παιδί και κατά συνέπεια η ενοχική συμπεριφορά είναι κάτι που καλλιεργείται και έχει τη βάση της στη πρώιμη παιδική ηλικία. Συχνά οι γονείς έχοντας, ως στόχο να αποτρέψουν συγκεκριμένες συχνά αρνητικές συμπεριφορές των παιδιών που εμπεριέχουν κίνδυνο καλλιεργούν και ριζώνουν βαθειά την αίσθηση της ενοχής στη ψυχοσύνθεση ενός παιδιού. Χρησιμοποιώντας ένα μη βοηθητικό τρόπο για την αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών τόσο για το παιδί όσο και για τους ίδιους.
Οι ρίζες της ενοχής εντοπίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, στα βιώματά μας, στον τρόπο που μας μεγάλωσαν και στην ανταπόκριση του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος και κυρίως στις συναισθηματικές μας ανάγκες. Όταν για παράδειγμα, από μικρή ηλικία μαθαίνουμε στα παιδιά πως πρέπει να είναι σε όλα «τέλεια» προκειμένου να τα αγαπάνε και να τα αποδέχονται οι άλλοι και ότι το παραμικρό λάθος ή ψεγάδι κρίνεται και τιμωρείται πολύ αυστηρά, τότε είναι φυσιολογικό να εξελιχθούν σε ενοχικούς ενήλικες.
Όπως πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες, το να νιώθει ένα παιδί διαρκώς ενοχές, μπορεί να το οδηγήσει μεγαλώνοντας σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, χρόνιο άγχος και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε κατάθλιψη μπορεί να οδηγηθεί και ένας ενήλικας, ο οποίος υποβάλλεται διαρκώς σε επιπλήξεις. Όμως στα παιδιά, λένε ειδικοί από το Washington University, οι υπερβολικές ενοχές μπορεί να συνδέονται με ένα μέρος του εγκεφάλου, στο οποίο λαμβάνει χώρα ο έλεγχος πολλών και διαφόρων ψυχικών διαταραχών.
Η έρευνα αυτή, λοιπόν, καταλήγει στο ότι οι εμπειρίες που έχει ένα παιδί στην πολύ μικρή του ηλικία μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που αναπτύσσεται ο εγκέφαλός του. Και επισημαίνουν ότι είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει ξεκάθαρα τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου ενός παιδιού, εξαιτίας των ενοχικών συναισθημάτων.
Ο φόβος και η ενοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ενώ μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή διάβρωση και αλλοίωση της προσωπικότητας του ατόμου και ειδικότερα ενός παιδιού. Τα παιδιά μεγαλώνουν αισθανόμενα υπεύθυνα όχι μόνο για την δική τους συμπεριφορά αλλά και για εκείνη των γονιών τους. Είναι σύνηθες σε συνεδρίες ψυχοθεραπείας να ανακαλύπτουμε μαζί με τους θεραπευόμενους ότι οι ενοχές τους από όλα αυτά που έχουν φορτωθεί και αναλάβει είναι τόσες πολλές, που το φορτίο είναι δυσβάσταχτο. Συχνά, παραδέχονται συμπεριφορές που είναι εξαιρετικά τιμωριτικές και καταστροφικές ως προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Ενώ επιθυμούν το ένα, πράττουν το άλλο και αυτό δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια εκδήλωση σύγκρουσης μεταξύ επιθυμίας και ηθικών κανόνων.

Χαρακτηριστικά σημάδια καλλιέργειας ενοχικής συμπεριφοράς στο παιδί
Το αίσθημα της ενοχής τις περισσότερες φορές καλλιεργείται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον ενώ συνηθέστερα από τους ίδιους τους γονείς. Μια τέτοια συμπεριφορά συνήθως εγκαθιδρύεται όταν:
• Υπάρχει συνεχής επίπληξη και τιμωρία από τις πράξεις που διαπράττει το παιδί, για παράδειγμα εκφράσεις όπως «εσύ φταις για όλα», «πάλι ζημιά έκανες» «όλα λάθος τα κάνεις» κλπ.
• Οι γονείς κατηγορούν το παιδί ότι ευθύνεται για τις δυσκολίες που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν π.χ. οικονομικές δυσκολίες, υπερκόπωση των γονιών κλπ.
• Οι συνεχείς καβγάδες των γονιών μεταξύ τους στη παρουσία των παιδιών δημιουργούν το αίσθημα της ανασφάλειας και του φόβου και κατά συνέπεια τη καλλιέργεια της ενοχής, π.χ. το παιδί θεωρεί ότι ευθύνεται για τη κακή σχέση των γονιών του
• Η συνεχής επισήμανση των αρνητικών πράξεων του παιδιού και η μη αναγνώριση-επιβράβευση των θετικών συμπεριφορών και
• Ο εξαναγκασμός του παιδιού να ζητάει συνεχώς συγνώμη για τις πράξεις του λανθασμένες ή μη.


Αξίζει να σημειωθεί, ότι αν αντιλαμβάνονται ότι το παιδί παρουσιάζει υπερβολικά ενοχικά συμπτώματα, π.χ. ζητά συγγνώμη με το παραμικρό ή λέει διαρκώς ότι εκείνο φταίει για όλα, είναι σημαντικό να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους για να ρυθμίσουν τα συναισθήματα αυτά και να βοηθήσουν το παιδί να τα ξεπεράσει, προκειμένου να προλάβουν μελλοντικά ψυχολογικά προβλήματα.
Σημαντικό είναι λοιπόν οι γονείς να παρατηρούν τη συμπεριφορά τους και την επίδραση που έχει στα παιδιά, καθώς η καλλιέργεια των αισθημάτων ενοχής και φόβου δημιουργούν ένα παιδί αδύναμο και ανασφαλή που αργότερα, ως ενήλικας θα έρθει αντιμέτωπος με τη διαχείριση τέτοιων συναισθημάτων και κατ' επέκταση τη δημιουργία μίας ενοχικής προσωπικότητας .
Για την διαχείριση, την καλύτερη αντιμετώπιση και την αλλαγή τέτοιων προτύπων συμπεριφοράς είναι σημαντικό να υπάρξει επαφή με κάποιον Ειδικό Ψυχικής Υγείας τόσο για τους γονείς αλλά και για το ίδιο το παιδί. Η χρήση ειδικών τεχνικών συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας με εξειδίκευση στη παιδοψυχολογία-παιδοψυχιατρική για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και πολύ βοηθητική για το σύνολο του οικογενειακού συστήματος.


Λουκαδάκη Ελευθερία - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Published in Articles

Η κατάθλιψη είναι μία ψυχική διαταραχή της διάθεσης με κύριο χαρακτηριστικό της την έντονη και παρατεταμένη θλίψη. Μιλώντας για ψυχική διαταραχή αναφερόμαστε σε ένα σύνολο ψυχολογικών συμπτωμάτων που οδηγούν σε παθολογικές συμπεριφορές και μειωμένη λειτουργικότητα. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια σε πολλούς ανθρώπους όμως το προσωπικό βίωμα του καθενός μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό.
Η κατάθλιψη από τη φύση της επηρεάζει και όσους βρίσκονται κοντά στο άτομο που νοσεί. Φυσικά τα αγαπημένα πρόσωπα δεν υποφέρουν στον ίδιο βαθμό με το άτομο που έχει κατάθλιψη, όμως επηρεάζονται σημαντικά.
Πρακτικά, τι μπορούμε να κάνουμε για να υποστηρίξουμε το άτομο που αγαπάμε;
1) Ξεκινάμε από την αρχή του ότι η γνώση είναι δύναμη. Δεν μπορούμε να δώσουμε υποστήριξη πριν κατανοήσουμε τη φύση της ασθένειας, η οποία είναι πιο πολύπλοκη απ' όσο συνηθίζεται να γνωρίζουμε. Καλό είναι λοιπόν, να διαβάσουμε σχετικά με την ασθένεια και να ρωτήσουμε ειδικούς. Η βαρύτητα της νόσου ποικίλλει από ήπια έως βαριά ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων, αξίζει όμως να γνωρίζουμε ότι αναφερόμενοι στη θεραπεία της κατάθλιψης υπάρχει δυνατότητα πλήρους ίασης- το 80-90% των ασθενών θεραπεύονται. Όταν κατανοήσουμε τη φύση της ασθένειας, θα καταλάβουμε πως το να ζητάμε από το άτομο που έχει κατάθλιψη να γίνει πιο δυνατό ή να χαμογελάσει είναι σα να ζητάμε από μία πληγή που αιμορραγεί να κλείσει από μόνη της ή σα να ζητάμε από ένα άτομο με σπασμένο πόδι να τρέξει.
2) Ενθαρρύνετε το άτομο με κατάθλιψη να εμπλακεί σε ευχάριστες δραστηριότητες που του ταιριάζουν. Προσοχή σε αυτό! Χρειάζεται σεβασμός στο άτομο και η μαγική φράση «τόσο όσο». Δεν πρέπει να το παρακάνουμε, ούτε να γινόμαστε πιεστικοί. Ένα 10λεπτο περπάτημα στη φύση, μία έξοδος για ταινία στον κινηματογράφο, 5 λεπτά ενασχόληση με τον κήπο ίσως να είναι υπερ- αρκετά. Να είστε υποστηρικτικοί και να προτρέπετε το άτομο με κατάθλιψη να συμμετέχει μαζί σας σε όμορφες δραστηριότητες, όμως στο βαθμό που μπορεί να εμπλακεί και σεβόμενοι τα θέλω του και τις αντοχές του.
3) Καμιά φορά ζώντας κοντά σε άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη, νιώθουμε και εμείς οι ίδιοι ανήμποροι, ανίκανοι, ανεπαρκείς. Πλήττεται το εγώ μας, μιας και νιώθουμε ευθύνη για την κακή διάθεση και ματαίωση για την αντίσταση του ατόμου στην αλλαγή. Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. Μη θυμώνετε και μην κατηγορείτε τον εαυτό σας αλλά ούτε και το άτομο που πάσχει. Δε φταίτε ούτε εσείς, ούτε όμως κι εκείνο. Δε φταίει κανείς και η κατάσταση δε συντηρείται από πρόθεση κανενός.
4) Χρειάζεται κι εσείς οι ίδιοι να αποφορτίζεστε. Το άτομο με κατάθλιψη συνηθίζεται να μεταδίδει στους γύρω του τη θλιμμένη διάθεση. Να μιλάς σε άλλους. Με τον τρόπο αυτό θα φεύγει η προσωπική ένταση, θα μοιράζεται η ευθύνη και το βάρος και θα νιώθετε καλύτερα. Αν γίνετε κι εσείς επιρρεπείς στο να καταρρεύσετε δε θα βοηθήσετε τελικά κανέναν.
5) Η παρουσία σας και μόνο κοντά στο άτομο με κατάθλιψη μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά. Δε χρειάζονται πάντα υποστηρικτικές κουβέντες και ενθαρρυντικά λόγια. Αρκετές φορές το μήνυμά σας ότι « Είστε εκεί» δίνει ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Αν νιώσει ότι καταλαβαίνετε τη δυσκολία της κατάστασης που περνάει και του μεταδώσετε την ελπίδα σας και τη βεβαιότητά σας ότι αυτό θα περάσει κι ότι θα είστε κοντά του όσο χρόνο και να χρειαστεί, σίγουρα θα έχετε πετύχει τη μεγαλύτερη δυνατή υποστήριξη.
6) Ενθαρρύνετέ τον να επισκεφτεί ειδικό. Στο 80-90% των περιπτώσεων η κατάθλιψη θεραπεύεται μετά από κατάλληλη θεραπεία. Χωρίς κατάλληλη θεραπεία αυξάνεται η πιθανότητα υποτροπής.
7) Να είστε υπομονετικοί. Η κατάθλιψη είναι πολυπαραγοντική νόσος και πολλές φορές η ανάρρωση θα χρειαστεί πολύ χρόνο, πολύ κόπο και πολλή αφοσίωση.
8) Ίσως η πιο σημαντική κίνηση που μπορείτε να κάνετε είναι να ρωτήσετε το ίδιο το άτομο τι είναι αυτό που χρειάζεται και με ποιον τρόπο εσείς μπορείτε να ικανοποιήσετε την ανάγκη του- αν μπορείτε. Αυτό είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο χρήσιμο από το να κάνουμε υποθέσεις.

Η κατάθλιψη, σύμφωνα με την παγκόσμια ιατρική και ψυχιατρική επιστημονική κοινότητα είναι μία ασθένεια η οποία προκαλεί αλλαγές τόσο σε ψυχικές όσο και σε σωματικές λειτουργίες του ατόμου. Η εκδήλωση και η θεραπεία της δεν εξαρτάται από την παρουσία ισχυρής θέλησης στο άτομο ή θετικής σκέψης. Η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας είναι πράξη δύναμης και ώριμης σκέψης.
Εν κατακλείδι, όπως μαρτυρούν άτομα που βίωσαν τα ίδια την εμπειρία της κατάθλιψης «χωρίς συμμάχους δύσκολα κάποιος θα κερδίσει αυτή τη μάχη».

ΚΟΝΙΔΑΚΗ ΕΛΠΙΔΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒ/ΚΗΣ & ΨΥΧ/ΠΕΙΑΣ

ψυχολόγος χανιά

ψυχολόγος ηράκλειο

Published in Articles
Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016 00:00

Μιλώντας στα παιδιά για τον θάνατο

Μια από τις πιο δύσκολες καταστάσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ως γονείς είναι η πληροφόρηση του παιδιού μας για τον θάνατο ενός αγαπημένου ή οικείου προσώπου (όπως π.χ. ο θάνατος του παππού). Οι περισσότεροι γονείς αναρωτιούνται για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να μιλήσουν στα παιδιά για το θάνατο, τι να πουν και τι να μην πουν, ποιες είναι οι πιο σωστές λέξεις και γενικότερα ποια μορφή συζήτησης να ακολουθήσουν καθότι ανησυχούν μήπως φοβίσουν τα παιδιά μιλώντας τους για το θάνατο ή μήπως διαταράξουν τον συναισθηματικό τους κόσμο και τους προκαλέσουν εφιάλτες. Η αλήθεια όμως είναι ότι ήδη τα παιδιά γνωρίζουν περισσότερα για το θάνατο από όσα νομίζουν οι γονείς καθώς έρχονται σε επαφή μαζί του από πολύ νωρίς στην παιδική τους ηλικία μέσα από την καθημερινότητά τους (για παράδειγμα μέσα από τα παραμύθια, τα κινούμενα σχέδια, ειδήσεις κ.α.).
Το ερώτημα όμως που τίθεται εδώ είναι τι γνωρίζουν ακριβώς τα παιδιά για το θάνατο;
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά κατανοούν και ερμηνεύουν το θάνατο με το δικό τους μοναδικό τρόπο ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκονται. Έτσι λοιπόν τα παιδιά μέχρι 5 ετών αντιλαμβάνονται το θάνατο ως ένα αναστρέψιμο και προσωρινό γεγονός. Πιστεύουν ότι αυτός που πέθανε κάποια στιγμή θα επιστρέψει και ότι εκεί που βρίσκεται μπορεί να σκέφτεται, να αισθάνεται κ.τ.λ. Ανάμεσα στην ηλικία των 5 με 9 ετών τα παιδιά αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη μονιμότητα και το αναπόφευκτο του θανάτου. Παρόλα αυτά η ιδέα του θανάτου τείνει να προσωποποιείται. Πιστεύουν ότι είναι κάτι που δεν αφορά τους ίδιους. Μετά την ηλικία των 9 με 10 ετών αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι ο θάνατος είναι κάτι που αφορά και τους ίδιους αλλά και τους οικείους τους και ότι είναι τελικά ένα γεγονός μη αναστρέψιμο και ότι συνεπάγεται παράλληλα την παύση όλων των λειτουργιών του σώματος.
Πως μπορούμε όμως τελικά ως ενήλικες αλλά και ως γονείς να έρθουμε πιο κοντά στο παιδί που βιώνει την απώλεια και πενθεί και με ποιο τρόπο μπορούμε να είμαστε πιο υποστηρικτικοί και να το βοηθήσουμε σε αυτή τη δύσκολη στιγμή;
Το πρώτο που μπορεί να προσφέρει ο γονέας στο παιδί που πενθεί είναι να το ενημερώσει με σαφήνεια και ειλικρίνεια για το θάνατο. Το λεξιλόγιο που θα επιλέξει να χρησιμοποιήσει πρέπει να είναι απλό και ο τρόπος που θα μιλήσει πρέπει να είναι σαφής και κυριολεκτικός. Προτείνεται να αποφεύγονται εκφράσεις όπως «έφυγε» ή «χάθηκε» προκειμένου να αποφευχθούν οι παρερμηνείες από τα παιδιά. Για να επιτύχει ο γονέας μια καλή και εποικοδομητική επικοινωνία με το παιδί, μπορεί να αρχίσει μιλώντας για αυτά που γνωρίζει και για αυτά που θέλει να μάθει το παιδί, συνυπολογίζοντας πάντα το αναπτυξιακό του στάδιο προκειμένου να μπορεί να καταλάβει και να κατανοήσει το περιεχόμενο της συζήτησης. Σε κάθε περίπτωση, κάθε άλλο παρά βοηθητική μπορεί να αποβεί η απόκρυψη του γεγονότος ή η παροχή ψεύτικων πληροφοριών καθώς τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι κάτι κακό έχει συμβεί μέσα από τις δικές μας αντιδράσεις και από τις αλλαγές στη συναισθηματική μας κατάσταση και στη συμπεριφορά μας. Έτσι είναι πιθανό να παρερμηνεύσουν την κατάσταση και να δώσουν τις δικές τους εσφαλμένες εκτιμήσεις. Έρευνες έχουν δείξει πως τα παιδιά που ενημερώνονται για το θάνατο, με τον κατάλληλο τρόπο πάντα, έχουν καλύτερη προσαρμογή και ωριμάζουν κοινωνικά πολύ περισσότερο από τα παιδιά στα οποία έχει αποκρυφτεί ο θάνατος.
Έπειτα θεωρείται σημαντικό για ένα παιδί να αναγνωρίσει, να κατονομάσει και να κατανοήσει τα έντονα και ποικίλα συναισθήματα που βιώνει εξαιτίας της απώλειας. Όπως για παράδειγμα, το συναίσθημα της θλίψης, της οργής, της απόγνωσης κ.α. Αρκετά βοηθητικό, προκειμένου το παιδί να αναγνωρίσει αυτό που συμβαίνει μέσα του και να αρχίσει να το ερμηνεύει ως κάτι φυσιολογικό, είναι ο γονέας να μιλήσει και για τα δικά του συναισθήματα λέγοντας λ.χ. «κι εγώ είμαι λυπημένος και στενοχωρημένος. Εσύ πως αισθάνεσαι;».
Είναι επίσης σημαντικό οι γονείς να κατανοήσουν την ανάγκη και να ενισχύσουν την προσπάθεια των παιδιών να θυμούνται το άτομο που πέθανε με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα μέσα από ζωγραφιές ή ένα γράμμα για τον θανόντα, συνέχιση μιας αγαπημένης δραστηριότητα του θανόντα, συζήτηση και αφήγηση ιστοριών κ.α.
Απαραίτητο δε, θεωρείται να καθησυχάσουν το παιδί και να του δείξουν ότι ο θάνατος ενός κοντινού ανθρώπου δε σημαίνει το τέλος κάθε ευτυχίας και ότι θα συνεχίσει να έχει δίπλα του ανθρώπους που θα το αγαπούν και θα το φροντίζουν. Στόχος του γονέα είναι να μάθει στο παιδί ότι στη ζωή χωρούν μαζί χαρούμενες και λυπηρές στιγμές και σκοπός είναι να τις αποδεχόμαστε όλες.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς όταν καλούνται να απαντήσουν στις απορίες των παιδιών;
Ο Charles A. Corr (ο οποίος έχει ασχοληθεί αρκετά με το θάνατο και το πένθος που βιώνουν τα παιδιά και οι έφηβοι) προτείνει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για το πώς μιλούμε και απαντούμε στις ερωτήσεις των παιδιών που βιώνουν το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου.

•Δεν είναι σημαντικό να αναζητούμε σωστές απαντήσεις στα ερωτήματα των παιδιών για το θάνατο όσο είναι σημαντική η σχέση που δημιουργούμε μαζί τους.
•Να είμαστε παρατηρητικοί στους μη λεκτικούς και στους συμβολικούς τρόπους επικοινωνίας που χρησιμοποιεί το παιδί, για να μεταφέρει αυτό που νιώθει. Μέσα από τις ζωγραφιές, το παιχνίδι, τη συμπεριφορά του «μιλάει» και εκφράζει όσα δεν ξέρει να πει.
•Να έχουμε ιδιαίτερη υπομονή. Μπορεί να επαναλαμβάνουν το ίδιο ερώτημα σε διαφορετικές στιγμές και με διαφορετικούς τρόπους και, συχνά όταν δεν είμαστε διαθέσιμοι.
•Να είμαστε ειλικρινείς και να λέμε την αλήθεια. Το να λέμε την αλήθεια όμως δε σημαίνει ότι πρέπει να λέμε στο κάθε παιδί όλα όσα ξέρουμε. Να είναι κανείς ειλικρινής με ένα παιδί σημαίνει να του λέει αυτά που εκείνο ζητάει να μάθει εκείνη τη δεδομένη στιγμή, και πάντα προσαρμοσμένα στην ηλικία και στο επίπεδο εξέλιξής του.
•Οι απαντήσεις που δίνουμε στα παιδιά πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Δεν υπάρχουν τυποποιημένες απαντήσεις γύρω από ερωτήσεις όπως: γιατί πέθανε ο παππούς; Τι είναι κηδεία;. Όταν απαντούμε σε ένα παιδί το θέμα δεν είναι να βρούμε καλές απαντήσεις που να ικανοποιούν εμάς αλλά απαντήσεις που να καλύπτουν την ανάγκη του παιδιού να κατανοήσει καλύτερα αυτό που συμβαίνει.
•Να μοιραστούμε με τα παιδιά τις γνώσεις μας, τις εμπειρίες μας, τα συναισθήματά μας αλλά και τις αδυναμίες μας.
•Τέλος, μπροστά σε παιδιά που αισθάνονται ότι γύρω τους χάνεται ο κόσμος, είναι πολύτιμο να είμαστε εκεί, κοντά τους, υποστηρικτικοί και, όσο περισσότερο γίνεται, διαθέσιμοι.

ΜΗΤΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒ/ΚΗΣ & ΨΥΧ/ΠΕΙΑΣ

Published in Articles
Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2016 00:00

Αυτοκτονία & Κατάθλιψη

Μια από τις σοβαρότερες και τις πιο συναισθηματικά φορτισμένες καταστάσεις για τους ασθενείς και τις οικογένειες τους είναι η αυτοκτονία. Η αυτοκτονία αποτελεί δυσπροσαρμοστική αντίδραση σε προβληματικές περιστάσεις της ζωής σε ενδοπροσωπικό και διαπροσωπικό πλαίσιο. Οι περισσότερες αιτιολογικές θεωρίες είναι ψυχοδυναμικές και ψυχοκοινωνικές. Οι δρόμοι προς την αυτοκτονία είναι πολλοί αλλά σχεδόν όλα τα άτομα που την πλησιάζουν έχουν φτάσει σ' ένα στάδιο ανυπόφορης συναισθηματικής κατάστασης. Ο θυμός, η ήττα, η απελπισία και η ανημποριά που συναντά κανείς σε άτομα που έχουν επιχειρήσει να αυτοτραυματιστούν παρατηρείται συχνά. Με άλλα λόγια, η αυτοκτονία αποτελεί είτε αντίδραση προς την απορριπτική συμπεριφορά των άλλων, είτε μια υπαρξιακή εσωτερική σύγκρουση, είτε αποτυχία όλων των προσαρμοστικών μηχανισμών που διαθέτει το άτομο.
Ένα στοιχείο από όλα που ένα άτομο μπορεί να έχει αυτοκτονικές τάσεις οφείλεται στην ψυχική του υγεία. Οι ψυχικές διαταραχές, όπως είναι η κατάθλιψη, μανιοκαταθλιπτική νόσος, ( διπολική διαταραχή), ο αλκοολισμός και η σχιζοφρένεια, εμφανίζουν υψηλά επίπεδα αυτοκτονικότητας. Αυτό που είναι σημαντικό να προστεθεί είναι ότι ο σχιζοφρενής μπορεί να αυτοκτονήσει, είτε κάτω από την επήρεια ακουστικών ψευδαισθήσεων ή παραληρητικών ιδεών, είτε όμως και λόγω της κατάθλιψής που πολλές φορές συνοδεύει την σχιζοφρένεια. Γενικότερα και πιο έντονα απόπειρες αυτοκτονίας είναι πιο συχνές σε άτομα με διαταραχές της προσωπικότητας.
Επίσης, υπάρχουν και άλλοι παράγοντές που είναι πιο περίπλοκοι ως προς την αναγνωρισιμότητά τους που συνδέονται με την αυτοκτονία. Πολλές φορές έχουμε καταλήξει, ότι το σύμπτωμα της έλλειψης ελπίδας στη ζωή, ενός ατόμου, συνδέεται περισσότερο με την αυτοκτονία απ' ότι με την κατάσταση διαταραχής που λέγεται κατάθλιψη. Το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων που αυτοκτονούν είναι οι καταθλιπτικοί ασθενείς. Η κατάθλιψη είναι η ψυχική διαταραχή που συχνότερα βρίσκεται στο γενικό πληθυσμό, ενώ η αυτοκτονία θεωρείται ως η σοβαρότερη επιπλοκή της κατάθλιψης και η συχνότερη αιτία θανάτου των καταθλιπτικών αρρώστων. Εκτιμάται ότι περισσότερο από 15% των αρρώστων με μείζονα κατάθλιψη θα καταλήξουν αυτοκτονώντας, ενώ πολύ περισσότεροι από αυτούς αναμένεται ότι θα πραγματοποιήσουν απόπειρες αυτοκτονίας.
Πιο συγκεκριμένα, σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν με αρρώστους που έπασχαν από μείζονα ή ενδεχόμενη κατάθλιψη, παρατηρήθηκε ότι 1 στους 5 ή 6 καταθλιπτικούς, ποσοστό 15% με 19%, θα οδηγηθεί σε αυτοκτονία. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης που συνδέονται με την αυτοκτονικότητα, αποτελούνται από διάφορες παραμέτρους όπως την απώλεια βάρους, άγχος ή ανησυχία και το αίσθημα εχθρότητας.
Οι περισσότεροι καταθλιπτικοί ασθενείς πριν την απόπειρα βρίσκονται σε κατάσταση απελπισίας και αδιεξόδου και τα αισθήματα αυτά διαδραματίζουν καθοριστικό και αποφασιστικό ρόλο στην πραγματοποίηση αυτοκαταστροφικών πράξεων. Οι ιδέες υποτίμησης, η αναξιότητα και ο πεσιμισμός, καθώς και οι διαταραχές της συγκέντρωσης της προσοχής και του ύπνου, είναι χαρακτηριστικά που εντοπίζονται. Η μείωση των ενδιαφερόντων επίσης και η παραμέληση του εαυτού, σε συνδυασμό με την κοινωνική απομόνωση από φίλους, συγγενείς, ή ερωτικούς συντρόφους, μπορεί να αποτελέσει αυτοκτονικό σύμπτωμα.
Ένας παράγοντας που σχετίζεται με αυτοκτονική πράξη σε έναν καταθλιπτικό ασθενή, έχει να κάνει με την ηλικία. Συγκεκριμένα, ο κίνδυνος της αυτοκτονίας, κορυφώνεται στους άντρες μετά την ηλικία των 75 χρόνων και στις γυναίκες γύρω στα 50 έτη. Ωστόσο, τα ποσοστά αυτοκτονίας που έχουν καταγραφεί τα τελευταία 25 χρόνια, έχουν υπερτριπλασιαστεί στους εφήβους και στους νεαρούς ενήλικες.
Ακόμα, το φύλλο είναι αυτό που διαχωρίζει το πόσο συχνά ένα άτομο θα προβεί σε αυτοκτονία. Οι άντρες αυτοκτονούν τρεις φορές πιο συχνά από της γυναίκες, ενώ από την άλλη πλευρά, οι γυναίκες κάνουν δύο ή τρεις φορές πιο συχνά απόπειρες από τους άντρες. Οι τρόποι με τους οποίους οι άντρες επιχειρούν να αυτοκτονήσουν είναι συνήθως βίαιοι. Επιλέγουν, αιχμηρά αντικέιμενα, μαχαίρια ή όπλα, ενώ οι γυναίκες καταφεύγουν στη δηλητηρίαση, με την λήψη κυρίως υπερβολικών δόσεων φαρμάκων.
Η οικογενειακή κατάσταση μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα της αυτοκτονίας. Έχει διαπιστωθεί ότι όσοι είναι οι παντρεμένοι, εμφανίζουν μικρότερα ποσοστά αυτοκτονίας, από αυτούς που είναι χωρισμένοι, διαζευγμένοι ή χήροι. Σε αυτό συνεπάγεται ο τρόπος ζωής που έχει το κάθε άτομο.
Πολύ σημαντικός παράγοντας αποτελούν οι προηγούμενες εμπειρίες απόπειρες αυτοκτονιών που μπορεί να έχει περάσει ένα άτομο, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι στα άτομα αυτά, αυξάνονται μέχρι και 64 φορές οι πιθανότητες να καταλήξουν και πάλι στην αυτοκτονία. Η σχέση των αποπειραθέντων αυτοκτονίας με αυτούς που αυτοκτονούν είναι δεδομένη. Όπως είναι γνωστό, 20-30% των ατόμων που αυτοκτονούν έχουν πραγματοποιήσει απόπειρες στο παρελθόν, ενώ 10-15% των αποπειραθέντων αναμένεται να αυτοκτονήσουν την προσεχή 10ετία. Η ύπαρξη απόπειρας αυτοκαταστροφής ( ιδιαίτερα αν είναι βίαιη ή και σοβαρή) θεωρείται ως σημαντικός προγνωστικός παράγοντας για προσεχή αυτοκτονία του καταθλιπτικού αρρώστου, ενώ το 60% των καταθλιπτικών αναμένεται να πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μια απόπειρα αυτοκτονίας κατά την διάρκεια της ζωής του.

Μελέτες που έχουν συγκρίνει καταθλιπτικούς αρρώστους με καταθλιπτικούς που έχουν προηγούμενο ιστορικό απόπειρας, έχουν διαπιστώσει ότι υπάρχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά (μεγάλος βαθμός αυτοκτονικού ιδεασμού, το αίσθημα αποτυχίας, η απομόνωση σε συνδυασμό με την απώλεια βάρους και την ευερεθιστότητα, καταχρήσεις οινοπνευματωδών ή άλλων ουσιών). Επίσης, τα άτομα αυτά συνήθως αντιμετωπίζουν προβλήματα αϋπνίας και προσβάλλονται από σωματικές νόσους ή διαταραχές της προσωπικότητας. Η πιο συχνή διαταραχή από την οποία πάσχουν οι καταθλιπτικοί είναι η διπολική συναισθηματική διαταραχή τύπου ΙΙ, καθώς οι φάσεις κατάθλιψης εναλλάσσονται με φάσεις υπομανίας και σε συνδυασμό με το αν υπήρχε προηγούμενο οικογενειακό ιστορικό, γίνεται πιο έντονος ο κίνδυνός για την αυτοκτονικότητα.

Στη συνέχεια η επαγγελματική κατάσταση είναι αυτή που προσδιορίζει το πόσο ένα άτομο είναι ευάλωτο, στο να αποφασίσει να δώσει τέλος στη ζωή του. Οι άνεργοι παρουσιάζουν μεγαλύτερους κινδύνους αυτοκτονίας απ' ότι αυτοί που δουλεύουν μέσα ή έξω από το σπίτι.
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζουμε είναι η σωματική υγεία. Οι σωματικές αρρώστιες ή η αντίληψη ότι κάποιος είναι άρρωστος είναι συχνότερες ανάμεσα σ' αυτούς που αυτοκτονούν. Χαρακτηριστικά, παρατηρείται μια υψηλή συσχέτιση ανάμεσα σε αυτοκτονίες και σε επισκέψεις σε γιατρούς για σωματικές ενοχλήσεις κατά την περίοδο των τελευταίων έξι μηνών πριν την αυτοκτονία. Γενικότερα, παρατηρείται ότι ο κίνδυνός για την αυτοκτονία είναι υψηλός σε άτομα που πάσχουν από καρκίνο και ακόμα μεγαλύτερος σε άτομα που πάσχουν από AIDS.
Ακόμα, η διαπροσωπική απώλεια ενός ατόμου μπορεί εύκολα να συσχετιστεί με την αυτοκτονία. Όταν αναφερόμαστε σε διαπροσωπική απώλεια εννοείται ο χωρισμός, το διαζύγιο ή ο θάνατος. Αυτές οι καταστάσεις, αφορούν συγγενείς, φίλους, ερωτικούς συντρόφους. Την μεγαλύτερη τάση προς την αυτοκτονία σε σχέση με την απώλεια σε διαπροσωπικό επίπεδο παρατηρείται και σε αλκοολικούς ή σε χρήστες ναρκωτικών ουσιών.
Στα άτομα που αυτοκτονούν έχει παρατηρηθεί μεγάλη συχνότητα στρεσογόνων παραγόντων, που συνήθως αφορούν μικρής σημασίας γεγονότα στην καθημερινή τους ζωή, κυρίως κατά τους τελευταίους 6 μήνες. Μερικά από αυτά είναι η αλλαγή της εργασίας, οι μετακομίσεις, οι τοκετοί, οι αποφοιτήσεις, οι οικονομικές αποτυχίες, ο γάμος, η συνταξιοδότηση, η εμμηνόπαυση κ.α. Εν κατακλείδι, οι μακροχρόνιες διαπροσωπικές συγκρούσεις με μέλη της οικογένειας ή με άλλα άτομα συνδέονται με υψηλό κίνδυνο αυτοκτονίας.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΤΑΣΕΙΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ
Η αυτοκτονία είναι από τις πιο δύσκολες καταστάσεις της ψυχικής υγείας και γι' αυτό είναι και πολύ δύσκολο να διαγνωστεί. Οι ενδείξεις στους ασθενείς υπάρχουν, αλλά πολλές φορές είναι ασαφείς και όχι ιδιαίτερα εμφανείς. Γι' αυτό το λόγο, οι θεραπευτές πρέπει να είναι παρά πολύ προσεκτικοί στον εντοπισμό τους. Οι ενδείξεις κυρίως είναι δύο ειδών, οι λεκτικές και οι συμπεριφορικές.
Αρχικά, οι ασθενείς δηλώνουν άμεσα την πρόθεση τους για την αυτοκτονία, μέσω αστείων και έμμεσα με την χρήση εκφράσεων που μπορεί να αποκρύπτουν πολύ δυνατά και έντονα συναισθήματά. Τέτοιες εκφράσεις μπορεί να είναι: « δεν αντέχω άλλο», «τίποτα δεν πάει σωστά», «δεν αντέχω άλλο στην δουλεία μου», εκφράζοντας απογοήτευση ή δυστυχία. Η έλλειψη ελπίδας είναι ιδιαίτερα ενδεικτικό στοιχείο, σε συνδυασμό με το όταν το άτομο υπαινίσσεται ότι βλέπει το μέλλον του αφόρητο. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποίει εκφράσεις όπως: « ίσως θα έπρεπε να τα παρατήσω γιατί δεν μπορώ να κάνω τίποτα καλύτερο για εμένα , δεν περιμένω να αποκτήσω στη ζωή μου αυτά που θέλω. Τέτοιες δηλώσεις μπορεί να ακούγονται σαν καθημερινά παράπονα, αλλά με περεταίρω διερεύνηση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια αυτοκαταστροφικές ιδέες και σχέδια.
Όσον αφορά τις συμπεριφορικές ενδείξεις, τα άτομα που δεν μπορούν να εκφράσουν λεκτικά την επιθυμία τους να πεθάνουν, μπορεί να την εκδηλώσουν με διάφορους άλλους τρόπους. Ο ασθενής ξαφνικά μπορεί να αποφασίσει να κάνει τη διαθήκη του ή μοιράσει πολύτιμα προσωπικά αντικείμενα. Με αυτό τον τρόπο υποδηλώνει, ότι θέλει να τακτοποιεί τις υποθέσεις του, πριν αυτοκτονήσει. Επιπρόσθετα, μπορεί να επιχειρεί διάφορους μη θανατηφόρους πειραματισμούς με μη θανατηφόρα μέσα, όπως φάρμακα ελαφριά ή όπλα όχι τόσο αιχμηρά. Ακόμα το καινούργιο ενδιαφέρων για ασφάλεια ζωής ή για εξασφάλιση τόπου ταφής και η τάση να δημιουργούν ατυχήματα, ενώ αυτά είναι απίθανα να συμβούν, είναι παρά πολύ σοβαρές ενδείξεις.
Παρόλα αυτά μέσω της γνωστικής ψυχοθεραπείας από έναν Ψυχολόγο ή έναν Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας, το άτομο καθώς και η οικογένεια του ασθενούς θα μπορέσουν πιο εύκολα να διαχειριστούν τις ιδέες και τα συναισθήματα τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν έναν αυτοκτονικό ιδεασμό.

 

ΖΗΣΙΜΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ - ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Published in Articles
Σάββατο, 19 Δεκεμβρίου 2015 00:00

Το πένθος

Τι θα μπορούσε να οριστεί ως πένθος και τι ως θρήνος; Πότε πενθεί κάποιος; Πιο γεγονός θα μπορούσε να οριστεί ως απώλεια; Πότε το πένθος αποκτά παθολογικό χαρακτήρα;
Το πένθος και ο θρήνος είναι βασικά στοιχεία της συμπεριφοράς του ανθρώπου που βιώνει μια απώλεια και αναφορές τους βρίσκουμε ακόμη και στα πιο αρχαία κείμενα που έχουν διασωθεί από διάφορους πολιτισμούς. Τα τελευταία χρόνια όμως η ενασχόληση με τα στοιχεία αυτά υπήρξε ενδελεχής και η πρόοδος των ανθρωπιστικών επιστημών βοήθησε στην αναγνώριση και ανάλυσή τους.
Πένθος είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται ένα άτομο που έχει υποστεί την απώλεια (π.χ. ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου), ενώ ο θρήνος είναι η πρωταρχική συγκινησιακή αντίδραση στην απώλεια και εκδηλώνεται με διάφορα ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Στην προσπάθεια ορισμού του θρήνου ως ένα παγκόσμιο φαινόμενο αντιμετωπίζονται πολλές δυσκολίες, καθώς φαίνεται ότι υπάρχουν αρκετές πολιτισμικές διαφορές όσον αφορά τους τρόπους εκδήλωσης αλλά και το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο οι συμπεριφορές αυτές θεωρούνται κατανοητές και αποδεκτές, παρόλο που το κλάμα είναι πιθανόν η πιο χαρακτηριστική και φανερή εκδήλωση του θρήνου. Για παράδειγμα, ο αυτοτραυματισμός (όπως το χάραγμα) μετά το θάνατο αγαπημένου προσώπου θεωρείται στους Αυστραλούς ιθαγενείς ευρύτατα διαδεδομένος, στους κατοίκους του Μπαλί κυριαρχεί το χαμόγελο και στην Αμερικανική φυλή των ινδιάνων Navajo, ο αποδεκτός χρόνος θρήνου περιορίζεται σε τέσσερις ημέρες.
Μολονότι είναι δύσκολο να οριστούν με ακρίβεια οι φυσιολογικές αντιδράσεις του θρήνου και πότε αυτός αποκτά παθολογικό χαρακτήρα, μπορεί να γίνει λόγος για κάποια βασικά χαρακτηριστικά. Έτσι, στον «φυσιολογικό» θρήνο, στην κατηγορία των συναισθημάτων διακρίνουμε θλίψη, θυμό, ενοχή, φόβο, άγχος, μούδιασμα, αίσθημα μοναξιάς κ.α. Στις σωματικές εκδηλώσεις γνώριμα είναι το σφίξιμο στο στήθος ή στο λαιμό, στομαχικές διαταραχές, μυϊκή αδυναμία κ.α. Στην κατηγορία των σκέψεων, συνήθως παρατηρείται δυσπιστία, σύγχυση, συνεχής προσήλωση στις ίδιες σκέψεις κ.α. Στη συμπεριφορά παρατηρείται τάση απόσυρσης, νευρικότητα, κλάμα, αποφυγή ή αναζήτηση καταστάσεων που θυμίζουν το άτομο που έχει φύγει από τη ζωή, διάχυτη ανησυχία κ.α.
Στο θρήνο μπορούμε να διακρίνουμε διάφορες φάσεις ή στάδια που διανύουν τα άτομα που πενθούν, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι περνούν όλοι αυτά τα στάδια ή ότι τα περνούν με την ίδια σειρά. Παρόλα αυτά δε θα πρέπει να δίνεται η εικόνα του πενθούντα ως ενός παθητικού ατόμου που υφίσταται το ένα στάδιο μετά το άλλο, καθώς η διεργασία του θρήνου είναι περισσότερο μια δυναμική διαδικασία αναπροσαρμογής. Σύμφωνα με τη θεωρία του John Bowlby αυτές οι φάσεις μπορούν να οριστούν ως εξής:
-Σοκ και άρνηση (περίοδος που κρατάει κάποιες εβδομάδες)
-Διαμαρτυρία και λαχτάρα επανασύνδεσης με το άτομο που έφυγε από τη ζωή (περίοδος που κρατάει κάποιες εβδομάδες)
-Απελπισία που συνοδεύεται από σωματική και συναισθηματική αναστάτωση και από κοινωνική απομόνωση (περίοδος που κρατάει κάποιους μήνες έως και χρόνια)
-Βαθμιαία ανάρρωση που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ευεξία και αποδοχή της απώλειας.
Παρόλο που θεωρείται ότι το «φυσιολογικό» πένθος διαρκεί περίπου έξι μήνες με ένα έτος, αρκετοί ειδικοί ψυχικής υγείας διατηρούν κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με αυτό καθώς, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η ένταση των αντιδράσεων και η διάρκεια τη διεργασίας του θρήνου, εξαρτώνται εκτός από τους πολιτισμικούς παράγοντες και από τους προσωπικούς, αφού ο κάθε άνθρωπος επεξεργάζεται το πένθος ανάλογα με την προσωπικότητά του. Φαίνεται ότι υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διεργασία του θρήνου:
-Η σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στον επιζώντα και στο άτομο που έχει φύγει από τη ζωή. Εδώ σημαντικό στοιχείο είναι το μέγεθος της συναισθηματικής επένδυσης που έχει γίνει.
-Οι συνθήκες θανάτου, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικά συναισθήματα και αντιδράσεις θρήνου. Μια αυτοκτονία ή ένας ξαφνικός θάνατος είναι πολύ δύσκολο να γίνει κατανοητός και αποδεκτός.
-Η διαθεσιμότητα του υποστηρικτικού δικτύου προς το άτομο που πενθεί. Σημαντική είναι η υποστήριξη της οικογένειας, των συγγενών και των φίλων.
Χρήσιμη θα ήταν η επισήμανση του ότι, παρόλο που όταν χρησιμοποιείται η λέξη «απώλεια» στο μυαλό μας γίνεται μια σύνδεση με την εικόνα ενός ανθρώπου που έχει φύγει από τη ζωή, η χρήση της θα μπορούσε να εξηγεί και άλλες καταστάσεις ή γεγονότα. Έτσι, μπορούμε να μιλήσουμε για την απώλεια της εργασίας, για την απώλεια μιας σχέσης (π.χ. χωρισμός), για την απώλεια ενός ρόλου (κοινωνικού ή οποιασδήποτε φύσης) κ.α. Για κάποιους ανθρώπους αυτές οι απώλειες μπορούν να βιωθούν ως εξίσου οδυνηρές με το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που οι αντιδράσεις στην απώλεια ξεπερνούν τα όρια του φυσιολογικού και το πένθος χαρακτηρίζεται παθολογικό, δυσχεραίνοντας έτσι τη λειτουργικότητα του ατόμου που έχει βιώσει την απώλεια. Ένα παράδειγμα αποτελεί ο χρόνιος θρήνος. Είναι μια παρατεταμένη και αμετάβλητη απάντηση σε μια απώλεια. Ο πενθών εγκλωβίζεται στον πόνο του για μεγάλη χρονική διάρκεια και αρνείται την απώλεια. Μια άλλη μορφή περιπλεγμένου θρήνου είναι ο ετεροχρονισμένος θρήνος, αυτός δηλαδή που εμφανίζεται με χρονική καθυστέρηση εξαιτίας κάποιων παραγόντων οι οποίοι ευθύνονται για την αναστολή και την αναβολή της διεργασίας του θρήνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρήσιμη μπορεί να φανεί μια επίσκεψη σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Στην προσπάθεια διευκόλυνσης της διεργασίας του θρήνου προτείνονται οι εξής τρόποι-στόχοι:
-Διεργασία αποδοχής του θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου. Παροχή ακριβούς πληροφόρησης, όπου δεν δίνουμε εύκολες και καθησυχαστικές απαντήσεις αλλά ούτε και περιγράφουμε την κάθε κλινική λεπτομέρεια.
-Δημιουργία χώρου για έκφραση των συναισθημάτων και η δυνατότητα να πενθήσει ανοιχτά το άτομο.
-Προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα.
-Επεξεργασία συναισθημάτων και σκέψεων και η θέση μέσα σε αυτές του ανθρώπου που έχει φύγει από τη ζωή.

Τέλος, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε όλοι ότι, ποτέ δεν ξεπερνάμε ολοκληρωτικά την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, απλώς μαθαίνουμε να ζούμε με αυτή. Ποτέ δε σταματάει η σχέση με το πρόσωπο που χάσαμε, απλώς αποκτά άλλο χαρακτήρα, άλλη μορφή.

ΜΗΤΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Published in Articles
Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου 2015 00:00

Η μελαγχολία των Χριστουγέννων

Τα Χριστούγεννα για τους περισσότερους ανθρώπους είναι μια γιορτινή περίοδος η οποία έχει συνδεθεί με ευχάριστα συναισθήματα, διασκέδαση, ξεκούραση και αφιέρωση ποιοτικού χρόνου στην οικογένεια-συγγενείς και στους φίλους. Είναι μια περίοδος η οποία έχει συνδεθεί εκτός από τις πολύ όμορφες οικογενειακές στιγμές και με την ανταλλαγή δώρων αλλά και ευχών κυρίως για τη νέα χρονιά που έρχεται, καθώς ο εορτασμός των Χριστουγέννων είναι συνδεδεμένος χρονικά τουλάχιστον με τον εορτασμό του νέου έτους.
Παρόλα αυτά έχει παρατηρηθεί ότι δε βιώνουν όλοι οι άνθρωποι ευχάριστα αυτές τις ημέρες. Για αρκετούς η γιορτινή περίοδος των Χριστουγέννων ίσως να αποτελέσει αιτία ή και αφορμή για τη βίωση μιας μελαγχολικής διάθεσης και περισυλλογής. Μπορούμε να πούμε ότι στις μέρες μας έχουν καθιερωθεί μέχρι και ορισμοί όπως «μελαγχολία των Χριστουγέννων» ή και «κατάθλιψη των Χριστουγέννων». Φαίνεται να υπάρχουν διάφοροι λόγοι που εξηγούν τη μελαγχολική αυτή διάθεση την περίοδο των εορτών.
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους είναι η σύνδεση των εορτών, κυρίως στις δυτικές κοινωνίες, με ένα πνεύμα υπερκαταναλωτισμού. Μέσα από συνεχή βομβαρδισμό από διαφημιστικά σποτ, τείνει να συνδέονται οι ευχάριστες στιγμές με ακριβά δώρα και δραστηριότητες, έχοντας ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλων προσδοκιών. Αυτές οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση και τη δυσχερή οικονομική κατάσταση των περισσότερων ανθρώπων σήμερα, είναι καταδικασμένες να μην εκπληρωθούν. Έτσι λοιπόν τείνει η ευτυχία να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα υλικά αγαθά και γενικότερα από τα έξοδα. Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα ένα αυξανόμενο άγχος και μια αίσθηση ανασφάλειας συνοδευόμενα από ένα αίσθημα ματαιότητας που φέρνει η συνειδητοποίηση της μη ανταπόκρισης στις ανάγκες των ημερών.
Ένας άλλος παράγοντας συνήθως είναι και η μοναξιά που βιώνουν κάποιοι άνθρωποι. Είναι λογικό όταν οι ημέρες αυτές συνδέονται με εικόνες από χαρούμενες οικογενειακές και φιλικές συγκεντρώσεις, οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν υιοθετήσει, για διάφορους λόγους, έναν πιο μοναχικό τρόπο ζωής να αισθάνονται τη μοναξιά ακόμα μεγαλύτερη.
Ένας ακόμη παράγοντας που παρατηρείται να επηρεάζει αρκετά είναι το άγχος, οι εντάσεις ή ακόμη και οι συγκρούσεις που συνδέονται με τις οικογενειακές συγκεντρώσεις. Είναι πιθανό αυτές οι συγκεντρώσεις να αποτελέσουν μια ευκαιρία για να έρθουν στην επιφάνεια διάφορα ανεπίλυτα ζητήματα ή ακόμη και προσδοκίες από τις οικογένειες καταγωγής οι οποίες μπορεί να εκφράζονται και έμμεσα ορισμένες φορές μέσω π.χ. των ευχών.
Άλλοι παράγοντες που αξίζει να αναφερθούν είναι μια πρόσφατη απώλεια (θάνατος οικείου προσώπου) ή ακόμη και σχέσης ή και απώλεια της εργασίας, η εξάντληση από την προετοιμασία των εορτών, οι αναμνήσεις από αντίστοιχες περιόδους των προηγούμενων ετών κ.α.
Επομένως, βοηθητικά στην αντιμετώπιση της μελαγχολικής διάθεσης των Χριστουγέννων μπορεί να λειτουργήσουν τα εξής:
-Θυμίστε στον εαυτό σας να μη συσχετίζει την προσφορά και την αξία ενός δώρου με την αγοραστική τιμή του. Εξάλλου το μεγαλύτερο δώρο αυτές τις ημέρες είναι η αγάπη εκφραζόμενη είτε λεκτικά είτε μέσα από ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά.
-Μη πιέζεστε με υπερβολικές προσδοκίες και απαιτήσεις από τον εαυτό σας για το νέο έτος. Προσδοκίες οι οποίες τις περισσότερες φορές ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των άλλων και του σύγχρονου τρόπου ζωής.
-Αποφύγετε την υπερκατανάλωση αλκοόλ ή φαγητού τα οποία συνδέονται ή και ακόμη προκαλούν καταθλιπτικά συμπτώματα και αφιερώστε χρόνο για ξεκούραση και ποιοτικό ύπνο.
-Προσπαθήστε να αναγνωρίσετε, να επεξεργαστείτε και να αποδεχθείτε εντέλει τα συναισθήματά σας.
-Φτιάξτε ένα πρόγραμμα με δραστηριότητες που σας ευχαριστούν και σας κινητοποιούν.
Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθεί ότι σε περίπτωση που παρατηρηθεί η εμμονή της μελαγχολικής διάθεσης για αρκετά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από αυτό της εορταστικής περιόδου και η εμφάνιση διάφορων καταθλιπτικών συμπτωμάτων , χρήσιμη μπορεί να φανεί μια επίσκεψη σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας προκειμένου να τον συμβουλευτείτε.

 

ΜΗΤΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΜΗΤΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

- See more at: http://internus.gr/articles/item/40-i-metavasi-sti-goniki-idiotita.html#sthash.iFFD11B0.dpuf
Published in Articles

Η κρίση πανικού ορίζεται ως το ξέσπασμα ενός έντονου άγχους που τις περισσότερες φορές συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα και καταστροφικές σκέψεις. Η διάρκειά του κυμαίνεται από δύο με τρία λεπτά έως και μισή ώρα. Κατά την υποχώρηση της κρίσης παρατηρείται μια αίσθηση αδυναμίας και εξουθένωσης. Οι κρίσεις πανικού μπορεί να εκδηλώνονται πολλές φορές στο διάστημα μίας εβδομάδας ή και μέσα στην ίδια ημέρα. Άλλοτε έρχονται ως αποτέλεσμα άγχους ή έντονου στρες και άλλοτε εμφανίζονται εντελώς ξαφνικά ή σε καταστάσεις όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν περιμένουν να αισθανθούν φόβο. Αυτό που κάνει το αίσθημα του φόβου μεγαλύτερο είναι ο συνδυασμός της ταχύτητας με την οποία εμφανίζονται τα συμπτώματα, της έντασης τους και το γεγονός ότι επηρεάζουν πολλά μέρη του σώματος. Αν και η ηλικία έναρξης της διαταραχής ποικίλει, συνήθως αρχίζει ανάμεσα στην όψιμη εφηβεία και την ηλικία των 35 ετών.
Οι κρίσεις πανικού συνοδεύονται από έναν συνδυασμό ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων. Όποιος βιώσει μία κρίση πανικού πάντως δεν έχει απαραίτητα όλα τα συμπτώματα αλλά αρκούν κάποια από αυτά τα οποία είναι τα εξής:
-Τρέμουλα ή έντονος τρόμος
-Εφίδρωση
-Επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού
-Αίσθημα ζάλης ή λιποθυμίας
-Πόνος ή δυσφορία στο στήθος
-Ναυτία
-Φόβος απώλειας ελέγχου ή ότι τρελαίνεται
-Φόβος ότι θα πεθάνει
-Ρίγη ή ξαφνικό αίσθημα ζέστης
-Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα
-Αίσθημα πνιγμού

Κατά την υποχώρηση της κρίσης πανικού, οι πάσχοντες αισθάνονται εξαντλημένοι και μπερδεμένοι. Είναι λογικό πολλοί άνθρωποι να
πιστεύουν ότι έχουν κάποιο οργανικό πρόβλημα με αποτέλεσμα να αναζητούν ιατρική βοήθεια στο νοσοκομείο. Κάποιοι αισθάνονται ντροπή ή αμηχανία ως αποτέλεσμα της αίσθησης έλλειψης αυτοελέγχου και πάσχουν σιωπηλά αντί να αποκαλύψουν τα προβλήματά τους ή να αναζητήσουν επαγγελματική βοήθεια.
Η αποφυγή των καταστάσεων στις οποίες μπορεί να εμφανιστεί μια κρίση πανικού είναι δυνατόν να επηρεάσει τη ζωή του ατόμου τόσο όσο και οι κρίσεις. Η ανησυχία για επικείμενες κρίσεις πανικού είναι γνωστή ως άγχος αναμονής. Η αντιμετώπιση του άγχους αναμονής είναι από τα πιο σημαντικά κομμάτια στη θεραπεία της διαταραχής πανικού. Σήμερα γνωρίζουμε ότι στην κλινική πράξη, η αγοραφοβία και η διαταραχή πανικού συμβαίνουν τόσο συχνά μαζί, που είναι λίγες οι περιπτώσεις που η κάθε μια διαταραχή συναντιέται μόνη της. Δηλαδή το άτομο, πρώτα υφίσταται μία ή περισσότερες προσβολές πανικού, μετά αναπτύσσει το φόβο ότι θα ξανασυμβεί (άγχος αναμονής) και μετά αρχίζει να αποφεύγει καταστάσεις όπου η πιθανότητα να συμβεί κάποια προσβολή πανικού του δημιουργεί έντονο φόβο (αγοραφοβία).
Είναι όμως ιδιαίτερα σημαντικό να τονίσουμε ότι υπάρχουν σωματικές ασθένειες οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όμοια με αυτά του πανικού. Συνήθως, άλλα συνοδά συμπτώματα υποδεικνύουν ότι υπάρχει κάποια σωματική πάθηση. Μερικές παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όμοια με αυτά του πανικού είναι οι ακόλουθες:
-Αρρυθμίες
-Υπερθυρεοειδισμός
-Καρδιακή ανεπάρκεια
-Επιληψία
-Διαταραχές που επηρεάζουν την αναπνοή
-Υπερβολική χρήση ορισμένων φαρμάκων
-Υπερβολική χρήση ή στέρηση από καφεΐνη , ναρκωτικά ή αλκοόλ
Αν έχετε οποιαδήποτε ανησυχία ότι μπορεί να πάσχετε από κάποια σοβαρή σωματική ασθένεια, είναι σημαντικό ο γιατρός σας να λάβει ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό, να σας εξετάσει και να σας υποβάλλει σε κάποιες ιατρικές εξετάσεις.

Τι προκαλεί τον πανικό και την αγοραφοβία;
Ένας συνδυασμός παραγόντων επιδρά στην εμφάνιση των κρίσεων και της διαταραχής πανικού. Βέβαια ο συγκεκριμένος συνδυασμός διαφέρει από άτομο σε άτομο. Οι παράγοντες αυτοί ομαδοποιούνται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, οι οποίες όταν συνδυάζονται και κλιμακώνονται σταδιακά προκαλούν πανικό.
1.Μερικοί άνθρωποι είναι ευάλωτοι ως αποτέλεσμα της ιδιοσυγκρασίας τους ή εξαιτίας των εμπειριών της παιδικής τους ηλικίας.
2.Υπάρχουν άμεσοι στρεσογόνοι ή εκλυτικοί παράγοντες που φέρνουν μια αιφνίδια κρίση.
3.Υπάρχει ένα σύνολο παραγόντων που ασκούν επίδραση και συντηρούν τη διεργασία δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο, μέσα στον οποίο οι κρίσεις πανικού επιδεινώνονται ή εμφανίζονται πιο συχνά.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Οι έρευνες και η εκτεταμένη κλινική εμπειρία των ειδικών δείχνουν ότι οι περισσότεροι πάσχοντες από πανικό μπορούν να θεραπευτούν εάν εξασκηθούν στη χρήση συγκεκριμένων τεχνικών υπό της καθοδήγησή τους. Οι θεραπείες περιλαμβάνουν τις ψυχολογικές παρεμβάσεις , κυρίως την Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Θεραπεία και τη χορήγηση φαρμάκων, ιδιαίτερα τη χρήση των τρικυκλικών και των ήπιων ηρεμιστικών. Οι πάσχοντες από διαταραχή πανικού μπορεί να φοβούνται ότι δεν θα θεραπευτούν ποτέ. Είναι ενθαρρυντικό όμως το εύρημα ότι το 80% με 90% των ατόμων με διαταραχή πανικού αναφέρει σημαντική και διαρκή βελτίωση με την εφαρμογή των Γνωσιακών - Συμπεριφοριστικών μεθόδων.
Η εφαρμογή των τεχνικών της Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής θεραπείας βοηθούν στην αναγνώριση , στην αναθεώρηση και στην τροποποίηση των παράλογων αρνητικών ερμηνειών που δίνουν οι πάσχοντες στα γεγονότα ή στις καταστάσεις. Έτσι λοιπόν, η θεραπεία επιτρέπει στον πάσχοντα να αναγνωρίσει και να εξετάσει με ακρίβεια πως παράγονται τα συμπτώματα και να εξασκηθεί σε συστηματικές μεθόδους για να εμποδίσει ή να ελέγξει τα συμπτώματα.
Οι απόψεις των ειδικών σχετικά με τη χρήση φαρμάκων στη διαταραχή πανικού διαφοροποιούνται. Φαίνεται όμως, ότι τα φάρμακα μπορεί να είναι αποτελεσματικά σε βραχυπρόθεσμη βάση, όταν το άγχος είναι πάρα πολύ έντονο, οπότε το άτομο δεν μπορεί να αρχίσει να εξασκείται σε τεχνικές διαχείρισης άγχους.
Σε κάθε περίπτωση η χορήγηση φαρμάκων αποφεύγεται και προτείνεται μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις και σε συνδυασμό με Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική θεραπεία.

ΜΗΤΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ - ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Published in Articles

Τί γίνεται όταν ένας έφηβος βιώνει τον πρώτο χωρισμό;

Γύρω στην εφηβεία τα περισσότερα παιδιά κάνουν την πρώτη τους σχέση και κάπου τότε βιώνουν και την πρώτη τους ερωτική απογοήτευση. Η ερωτική απογοήτευση αποτελεί ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που παρατηρούνται στην εφηβική ηλικία, γιατί ναι μεν πολλοί έφηβοι χωρίζουν συναινετικά ,αρκετοί όμως χωρίζουν με πρωτοβουλία «του άλλου». Έτσι, ο ένας από τους δύο νιώθει εγκαταλειμμένος και βιώνει την απόρριψη. Βέβαια κατά έναν τρόπο η απογοήτευση υπάρχει και στους «συναινετικούς» χωρισμούς, γιατί ο έρωτας έχασε τη γοητεία του και το άλλο πρόσωπο απομυθοποιήθηκε. Η απογοήτευση όμως πονάει πιο πολύ όταν ο ένας από τους δύο εξακολουθεί να βρίσκει το πρώην ταίρι του αναντικατάστατο και επιθυμητό.
Μπορεί το θέμα αυτό να μην απασχολεί τόσο τους μεγαλύτερους και όταν το σκεφτόμαστε να χαμογελάμε ή να το θεωρούμε αδιάφορο, αλλά όταν ένα παιδί σε αυτή την ηλικία βιώνει την απόρριψη, ο πόνος που νοιώθει είναι ασύγκριτος. Μοιάζει με ένα μικρό θάνατο και αισθάνεται ότι ο κόσμος τελειώνει, άλλωστε είναι γνώρισμα αυτής της ηλικίας να νοιώθει κανείς τα πάντα στην υπερβολή. Και παρόλο που η απογοήτευση αυτή είναι συχνά αναμενόμενη στις εφηβικές σχέσεις, η πρόγνωση δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να κάνει τους γονείς να «σαμποτάρουν» την πρώτη ερωτική σχέση των παιδιών τους .Ο έφηβος πρέπει να χαρεί αυτή την πρώτη ερωτική του σχέση και δυστυχώς όταν έρθει η ώρα, θα πρέπει και να απογοητευθεί από αυτήν. Αν η ερωτική απογοήτευση «έρθει», τότε το παιδί θα την αντιμετωπίσει όπως και κάθε άλλη απογοήτευση της ζωής, με όπλο το κουράγιο του, τη βοήθεια των φίλων του και ίσως τη δική μας.
Κάποιες φορές η αρνητική διάθεση που βιώνει ο έφηβος, μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και να γίνεται εμπόδιο στις καθημερινές σου δραστηριότητες. Για παράδειγμα, δε μπορεί να συγκεντρωθεί στο σχολείο, αισθάνεται συνεχώς κουρασμένος/η, δε φροντίζει τον εαυτό του, δεν έχει διάθεση να κάνει απολύτως τίποτα , ούτε να μιλήσει με κανένα, κλαίει χωρίς λόγο και σκέφτεται ότι τίποτα δεν αξίζει τον κόπο. Αισθάνεται αρνητικά για τον εαυτό σου, νιώθει απελπισία, μοναξιά και πόνο, μπορεί ακόμη και να σκέφτεται να κάνει κακό στον εαυτό του. Όλα αυτά τα συναισθήματα μπορεί επίσης να εκδηλώνονται και στο σώμα του με πονοκεφάλους, πόνους στο στομάχι, ανορεξία ή βουλιμία και δυσκολία στον ύπνο.
Μια τέτοια κατάσταση ονομάζεται κατάθλιψη και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μπορεί να είναι πολύ σοβαρή. Διαφέρει από τη στενοχώρια που όλοι νιώθουμε και μπορεί να συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα.
Παρόλο που όλοι έχουμε κατά καιρούς ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα, ο καθένας μας πρέπει να αρχίσει να ανησυχεί εάν κάποια διαρκούν στους εφήβους περισσότερο από μερικές εβδομάδες/μήνες ή και αν νιώθούν πολύ έντονα « ότι δεν πάει άλλο ». Σ' αυτή την περίπτωση είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι χρειάζόμαστε τη βοήθεια ενός ειδικού.

Σημάδια καταθλιπτικής συμπεριφοράς

Πολλές φορές όμως, σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, δεν είναι πάντα εύκολο να διακρίνει κανείς την κατάθλιψη από τη φυσιολογική εφηβική κατήφεια. Κάνοντας τα πράγματα ακόμη πιο περίπλοκα, οι έφηβοι με κατάθλιψη δεν εμφανίζονται πάντα λυπημένοι, ούτε θέλουν να μένουν μόνοι τους μακριά από την οικογένεια. Για ορισμένους έφηβους, τα συμπτώματα της ευερεθιστότητας, επιθετικότητας και της οργής είναι πιο εμφανή.

Συμπτώματα κατάθλιψης

  • Θλίψη ή απελπισία
  • Ευερεθιστότητα, θυμός ή εχθρότητα
  • Δάκρυσμα ή συχνό κλάμα
  • Απομάκρυνση από τους φίλους και την οικογένεια
  • Αδιαφορία για δραστηριότητες
  • Αλλαγές στις συνήθειες της διατροφής και του ύπνου
  • Ανησυχία και διέγερση
  • Αισθήματα αναξιότητας και ενοχής
  • Έλλειψη ενθουσιασμού και κινήτρων
  • Κόπωση ή έλλειψη ενέργειας
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση
  • Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας

Οι επιδράσεις της κατάθλιψης στους έφηβους

Οι αρνητικές επιπτώσεις της εφηβικής κατάθλιψης δεν είναι απλά η μελαγχολική διάθεση. Οι έφηβοι προσπαθούν με διάφορους τρόπους να αντιμετωπίσουν το συναισθηματικό πόνο τους όπως:

  • Προβλήματα στο σχολείο. Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει χαμηλή ενέργεια και δυσκολία στη συγκέντρωση. Στο σχολείο θα οδηγήσει στην πτώση των βαθμών και στην κακή επίδοση ενός πρώην καλού μαθητή.
  • Φυγή από το σπίτι. Πολλοί έφηβοι με κατάθλιψη, φεύγουν ή συζητούν να φύγουν από το σπίτι. Αυτή η προσπάθεια είναι απλά μία κραυγή για βοήθεια.
  • Κατάχρηση ναρκωτικών και οινοπνεύματος. Μπορεί να χρησιμοποιούν το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά σε μια προσπάθεια «αυτοθεραπείας» της κατάθλιψης. Δυστυχώς αυτό κάνει τα πράγματα χειρότερα.
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει και να εντείνει τα συναισθήματα της ασχήμιας, της ντροπής, της αποτυχίας και της αναξιότητας.
  • Εθισμός στο διαδίκτυο. Συνήθως καταφεύγουν σε αυτό για να ξεφύγουν από τα προβλήματά τους, αλλά η υπερβολική χρήση του υπολογιστή μεγαλώνει την απομόνωσή τους και τους φέρνει περισσότερη κατάθλιψη. -Απερίσκεπτη συμπεριφορά. Πολλές φορές εμπλέκονται σε επικίνδυνες ή υψηλού κινδύνου συμπεριφορές, όπως η απερίσκεπτη οδήγηση, το υπερβολικό ποτό και το σεξ χωρίς ασφάλεια.
  • Βία. Συνήθως τα αγόρια που είναι θύματα εκφοβισμού γίνονται βίαια. Επιθέσεις στο σχολείο, μίσος για τον ίδιο τον εαυτούς τους και επιθυμία να πεθάνουν είναι αποτελέσματα της βίας αυτής.
  • Έφηβοι με σοβαρή κατάθλιψη, μπορεί να μιλούν για απόπειρα αυτοκτονίας θέλοντας απλά να τραβήξουν την προσοχή. Όμως επειδή αρκετές απόπειρες έχουν κακό τέλος, οι σκέψεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη από τους γονείς. Στην πλειοψηφία των αυτοκτονιών των εφήβων, η κατάθλιψη ή άλλη ψυχολογική διαταραχή παίζει πρωταρχικό ρόλο.

Μη αποτελεσματικοί τρόποι που πρέπει να αποφύγουν οι έφηβοι προκειμένου να ξεπεράσουν την σχέση τους

Αρκετές φορές οι έφηβοι προκειμένου να μην αισθάνονται αρνητικά συναισθήματα απο την απώλεια της σχέσης τους, χρησιμοποιούν ορισμένους όχι και τόσο χρήσιμους τρόπους για να αντιμετωπίσουν έναν χωρισμό, όπως:

  • να επιδιώκουν επίμονα την επανασύνδεση όταν ο άλλος το αρνείται και έχει πάρει την οριστική απόφαση του χωρισμού
  • να απομονώνονται και σκέφτονται συνεχώς τη σχέση
  • να πίνουν ή να κάνουν χρήση άλλων ουσιών προκειμένου ν' αντιμετωπίσουν τα αρνητικά συναισθήματα
  • να ξεκινούν μια άλλη σχέση για να νιώσουν καλύτερα για τον εαυτό τους

Τί μπορείτε να κάνετε ως γονείς την περίοδο χωρισμού του παιδιού σας απο την σχέση του

  • Καλό θα ήταν να μην αντιμετωπίσετε το θέμα πεζά. Είναι απλό "θα περάσει" ,δεν φτάνει και δεν θα βοηθήσει το παιδί
  • Μην πιέσετε το παιδί να σας μιλήσει αν δεν είναι έτοιμο. Όταν το θελήσει, θα σας τα πει μόνο του
  • Ακούστε το με προσοχή, χωρίς να ασκείτε κριτική
  • Μην κατηγορήσετε το παιδί σας για την επιλογή του ή τις κινήσεις που έκανε, αλλά ούτε και αυτόν/αυτή που το πλήγωσε
  • Μιλήστε του με τρυφερότητα και κατανόηση και μοιραστείτε μαζί του τις δικές σας εμπειρίες από χωρισμούς, για να καταλάβει ότι συμβαίνει και σε άλλους και ότι μπορεί να ξεπεραστεί
  • Λόγω της απόρριψης που έχει βιώσει χρειάζεται να του τονώσετε την αυτοπεποίθηση
  • Κάντε δραστηριότητες που θα το βοηθήσουν να νοιώσει καλύτερα και να ξεχαστεί
  • Αφήστε το να βρεθεί με φίλους του και να κάνουν τις αναλύσεις τους επί του θέματος

Ιδέες που μπορούν να βοηθήσουν τον έφηβο να διαχειριστεί την απώλεια σχέσης

Να αποδεχτείς το γεγονός ότι η σχέση έχει τελειώσει

Αυτό είναι ένα από τα δυσκολότερα πράγματα σε σχέση με το χωρισμό. Πολλές φορές ελπίζουμε ότι ο/η πρώην σύντροφός μας θα αλλάξει γνώμη και θα θέλει να είναι ξανά μαζί μας. Όμως, τις περισσότερες φορές τα πράγματα δεν είναι έτσι.
Το σημαντικότερο: αν δεν αποδεχτείς ότι η σχέση έχει τελειώσει είναι δύσκολο να προχωρήσεις παρακάτω και να το ξεπεράσεις.

Να κατανοήσεις γιατί τελείωσε η σχέση

Μπορεί ν' αναζητήσεις μια εξήγηση από τον/την πρώην σου, αλλά θα πρέπει να ξέρεις ότι ίσως και να μην μπορεί να σου δώσει απάντηση στο «γιατί;» Τελικά, οι απαντήσεις θα πρέπει να προέρχονται από σένα. Προσπάθησε να δεις τη σχέση ρεαλιστικά και ν' αποδεχτείς το δικό σου ρόλο (καθώς και του/της συντρόφου σου) στο χωρισμό. Ρώτα τον εαυτό σου αν ήσουν πραγματικά ευτυχισμένος/η ή αν η σχέση αυτή πραγματικά κάλυπτε τις ανάγκες σου. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά μπορούν να σε βοηθήσουν στο να καταλάβεις γιατί τελείωσε μία σχέση.

Να διαχειριστείς τα συναισθήματά σου για την απώλεια της σχέσης

Προσπάθησε να διακρίνεις τα συναισθήματα που βιώνεις και να δεις τι τα προκαλεί. Μπορεί να νιώθεις λύπη, θυμό, ενοχή, απελπισία, αλλά και ανακούφιση.
Κάτι που θα σε βοηθήσει πάρα πολύ είναι να μπορείς να μιλήσεις για τα συναισθήματα σου σε κοντινά σου πρόσωπα.

Να αρχίζεις να διοχετεύεις το χρόνο σου αλλού και να συγκεντρωθείς σε άλλα πράγματα

Ένας χωρισμός σημαίνει ότι θα υπάρχουν αναπόφευκτες αλλαγές στην καθημερινότητα σου και ότι τα μελλοντικά σχέδια και οι προσδοκίες σου ίσως να αλλάξουν. Κάτι που βοηθάει πολύ σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι να βρεις νέα πράγματα για να γεμίσεις το χρόνο σου. Αυτά μπορεί να είναι κάποιο νέο χόμπι ή δραστηριότητα ή μια καινούργια φιλία, κτλ.

Να δεις το πώς ο χωρισμός μπορεί να έχει επηρεάσει την αυτοεκτίμηση σου

Πολλές φορές ο χωρισμός είναι ένα πλήγμα στην εικόνα μας, που μπορεί να οδηγήσει σε στεναχώρια και θυμό. Έχει μεγάλη σημασία να είσαι επιεικής με τον εαυτό σου, να προσπαθήσεις να κάνεις ευχάριστα πράγματα και να αποφύγεις να απομονωθείς.
Προσπάθησε να μην γενικεύσεις την εμπειρία αυτή και σε μελλοντικούς συντρόφους, με σκέψεις όπως «κανείς δεν πρόκειται να με ξανά θέλει», «όλοι οι άνδρες είναι το ίδιο» κτλ. Είναι πολύ εύκολο να πέσει κανείς στην παγίδα να κατηγορεί τον εαυτό του και να κάνει σκέψεις όπως «με χώρισε επειδή είμαι άσχημος/η, χοντρός/η, χαζός/η».

 

Άν και το τέλος μιας σχέσης μπορεί να είναι ένα επώδυνο γεγονός, προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία να γνωρίσεις τον εαυτό σου καλύτερα και να αποκομίσεις σημαντικές εμπειρίες. Μερικά πράγματα που θα μάθεις για τον εαυτό σου είναι: ποιες είναι ανάγκες σου σε επίπεδο σχέσεων με τους άλλους, από πού προέρχονται οι ανάγκες αυτές, με ποιους νέους τρόπους μπορείς να τις ικανοποιήσεις και το σημαντικότερο πως μπορείς να διαχειρίζεσαι αποτελεσματικά δυσκολίες και κρίσεις στη ζωή σου;

Published in Articles
Σάββατο, 07 Μαρτίου 2015 00:00

Νευρική ανορεξία

Νευρική ανορεξία (Anorexia nervosa) χαρακτηρίζεται η ψυχογενής διατροφική διαταραχή, όπου το άτομο που πάσχει απο αυτήν αρνείται να διατηρήσει ένα υγιή φυσιολογικό βάρος( ανάλογο του ύψους του και της ηλικίας του) και καταβάλλεται απο έντονο φόβο για την απόκτηση βάρους. Στη φάση αυτή το άτομο περνάει το σύνδρομο ΄΄αυτοεπιβαλλόμενης ασιτίας΄΄. Αυτό επεξηγείται αφενός, ότι το άτομο παρουσιάζει μια διαστρεβλωµένη εικόνα για τον εαυτό του, ( για το πως θα πρέπει να είναι το ανθρώπινο σώμα) και αφ' ετέρου κυριαρχείται απο έντονη ανησυχία ότι με την πρόληψη τροφής θα παχύνει. Με λίγα λόγια, τα άτομα που πάσχουν από διατροφική διαταραχή, όπως την νευρική ανορεξία, σε μεγάλο βαθμό αξιολογούν την προσωπική τους αξία, με κριτήριο το σχήμα του σώματος τους και το σωματικό τους βάρος.
Παρατηρείται μία κλίμακωση και ένας φαύλος κύκλος στα συναισθήματα των ατόμων που πάσχουν απο νευρική ανορεξία καθώς και στον τρόπο που διαχειρίζονται την αντιμέτωπιση διατροφής στην καθημερινότητά τους. Αρχικά, η διάθεση του κάθε ατόμου χαλάει και το μόνο που σκέφτεται είναι να χάσει κιλά. Έπειτα, ο τόσο έντονος περιορισμός της τροφής οδηγεί σε κακή διατροφή και μη υγιή απώλεια βάρους. Στην συνέχεια, όσο η κακή διατροφή συνεχίζεται, τόσο οι χημικές συνθέσεις του εγκεφάλου, αλλά και ο μεταβολισμός, αλλάζουν. Αυτό σημαίνει, ότι η όρεξη περιορίζεται, ενώ η ικανότητα του ασθενούς να σκεφτεί καθαρά και να κάνει σωστές επιλογές αμβλύνεται. Γενικότερα το άτομο που αντιμετωπίζει νευρική ανορεξία φτιάχνει τους δικούς του κανόνες δατροφής, όπως αυτό επιθυμεί. Αναπτύσσει φοβία με το φαγητό,χάνει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται το αίσθημα της πείνας ή εκπαιδεύεται να το αγνοεί.

Επιδημιολογία της νευρικής ανορεξίας

  • Έχει τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας (6%-20%) των ψυχικών νόσων που οφείλεται κυρίως στην ασιτία και στις ηλεκτρολυτικές διαταραχές που μπορούν να προκαλέσουν καρδιακή αρρυθμία.
  • Εκδηλώνεται συνήθως, στην εφηβεία με μια δίαιτα που βγαίνει εκτός ελέγχου.Είναι το τρίτο συχνότερο χρόνιο νόσημα της εφηβικής ηλικίας στις γυναίκες και η συχνότητά της υπολογίζεται στο 0,5-3% όλων των εφήβων
  • Η νευρική ανορεξία επηρεάζει τις γυναίκες 10 φορές περισσότερο από τους άνδρες
  • Στους άνδρες εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία των 16 ετών.
  • 1 στους 5 πεθαίνει σε πολύ νεαρή ηλικία απο αυτοκτονία ή ασιτία

Συμπτώματα νευρικής ανορεξίας

Η νευρική ανορεξία μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άτομο και τα συμπτώματα αναλόγως την περίπτωση διαφέρουν. Αυτό εξαρτάται απο την σοβαρότητα του προβλήματος του κάθε ατόμου και τα σημάδια κάποιες φορές μπορέι να είναι ορατά κάποιες φορές όχι τόσο εμφανές. Τα συμπτώματα αποτελούνται κυρίως από διάφορες παθολογικές καταστάσεις. Κάποια από αυτά μπορεί να είναι:

  1. Γρήγορη και δραµατική απώλεια βάρους
  2. Τριχόπτωση
  3. Αϋπνίες
  4. Ατροφία νυχιών
  5. Ατροφία των δοντιών
  6. Υπόταση
  7. Σοβαρές μεταβολικές διαταραχές
  8. Τελετουργική στάση προς το φαγητό (π.χ. κόψιμο του φαγητού σε πολύ μικρά κομμάτια ή μάσιμα τις μπουκιές με έναν συγκεκριμένο ρυθμό).
  9. Πρησµένες αρθρώσεις
  10. Κοιλιακό φούσκωµα
  11. ∆υσκοιλιότητα
  12. ∆ιάρροια
  13. Μεταβολές στους παλμούς της καρδιάς
  14. Έντονη ανησυχία και άγχος μην απόκτησουν παραπάνω κιλά.
  15. Επίμονη ενασχόληση με κάποιο άθλημα
  16. Αλλαγές στην θερμοκρασία του σώματος/ αισθάνονται περισσότερο την αίσθηση κρύου.
  17. Θεωρούν τον εαυτό τους υπέρβαρο, και συνεχίζουν να κάνουν δίαιτα
  18. Υπερβολικά προσεκτικοί και επιλεκτικοί με την ποιότητα του φαγητού. (Αποφέυγουν να καταλώνουν τροφές που έχουν πολλά λιπαρά, ή μπορεί να κόψουν και το γάλα και τα κρέατα, επειδή θεωρούν ότι έχουν πολλές θερμίδες).
  19. Πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών και διουρητικών φαρμάκων για να αποβάλλουν τα γεύματα που έφαγαν
  20. Τάση για λυποθυμίες/έντονες ζαλάδες
  21. Πρηξίματα στο στομάχι και στο πρόσωπο
  22. Μυική ατονία και κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις
  23. Μειωμένη σεξουαλική διάθεση
  24. Διαταραχές προσωπικότητας-Κοινωνική απομόνωση: αποφεύγουν τους φίλους και την οικογένεια τους, αποτραβιούνται κοινωνικά και γίνονται μυστικοπαθείς.
  25. Διαταραχές των συναισθημάτων, συχνές μεταπτώσεις στην διάθεση του ατόμου (αίσθημα ευχαρίστησης ή απελπισίας)
  26. Άρνηση της ύπαρξης του προβλήματος
  27. Κατάθλιψη
  28. Για τις γυναίκες διακοπές στον εμμηνορρυσιακό κύκλο ή αμηνόρροια.
  29. Αναιμία
  30. Καρδιαγγειακά προβλήματα
  31. Πνευμονολογικά προβλήματα
  32. Μείωση τεστοστερόνης στους άνδρες
  33. Γαστρικά και νεφρικά προβλήματα
  34. Θάνατος

Εκτός απο τα παθολογικά συμπτώματα της νευρικής ανορεξίας που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορεί να εκδηλωθεί και με δερματολογικά συμπτώματα (Δερματίτιδα,ξηρότητα στο δέρμα και δυσχρωμίες,ακμή,κνησμός σε κάποια σημεία του σώματος, ερυθρότητα του δέρματος, φλεγμονή ιδιαίτερα στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών, χιονίστρες κ.α)

Αιτιολογία νευρικής ανορεξίας

Αν και οι παράγοντες που προκαλούν την ψυχογενή ανορεξία δεν έχουν διευκρινιστεί πλήρως, συνήθως τα αίτια της αποδίδονται στον συνδυασμό διάφορων ψυχολογικών, κοινωνικών και βιολογικών παραμέτρων.

  • Έλλειψη αυτοεκτίμησης/ Χαμηλή αυτοπεποίθηση

Αυτό συνήθως πηγάζει από την προβολή προτύπων από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Η αρνητική εικόνα που έχει ένα άτομο για τον εαυτό του με φυσιολογικά επίπεδα βάρους και ο τρόπος που την παρουσιάζει, ευνοεί την εμφάνιση νευρικής ανορεξίας, κυρίως στα νεαρά κορίτσια. Στην εφηβεία τα κορίτσια μιμούνται μοντέλα από την τηλεόραση και άλλους τύπους γυναικών με αρκετά αδύνατα σώματα, που τα ακολουθούν σαν πρότυπο στην πορεία της ζωής τους.

  • Δυσάρεστα γεγονότα

Η απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου (θάνατος, χωρισμός, διαζύγιο), κάποια σοβαρή ασθένεια που μας έχει επηρεάσει ή ακόμη και η οικονομική κρίση μπορεί γίνουν «σύμμαχοι» της νευρικής ανορεξίας.

  • Γενετικοί παράγοντες και κληρονομικότητα

Οικογενειακό ιστορικό: άτομα από τον στενό οικογενειακό κύκλο, συγγενείς που είχαν αντιμετωπίσει παλιότερα παχυσαρκία, κατάθλιψη, άγχος είναι πιο επιρρεπή στη νόσο.

Διάγνωση - Εξετάσεις

Τα πρώτα βήματα για την αντιμετώπιση της νευρικής ανορεξίας είναι κατ΄ αρχάς η αποδοχή του προβλήματος από την πλευρά του ασθενούς και η έγκαιρη επιστημονική διάγνωση.
Στην υποψία της ανορεξίας, η διάγνωση μπορεί να γίνει με διάφορες εξετάσεις όπως:

  • Φυσική εξέταση: Μέτρηση ύψους-βάρους, έλεγχος ζωτικών σημείων, εξέταση δέρματος, ακρόαση καρδιάς και πνεύμονα και εξέταση της κοιλιάς.
  • Εργαστηριακά ευρήματα: Μέτρηση αίματος και ούρων
  • Άλλες εξετάσεις: Όπως ακτινοδιαγνωστικά ευρήματα
  • Ψυχολογική αξιολόγηση: Από γιατρό ή επαγγελματία υγείας όπου μπορεί να εκτιμήσει σκέψεις, συναισθήματα και διατροφικές συνήθειες.

Θεραπεία και αντιμετώπιση

Η πρόληψη και η θεραπεία της νευρικής ανορεξίας αποτελούν τα δύο απαραίτητα συστατικά για την αντιμετώπιση της νόσου. Για να ξεπεράσει κάποιο άτομο την νευρική ανορεξία σε προληπτικό επίπεδο σημαίνει τη συστηματική προσπάθεια αλλαγής των συνθηκών εκείνων που προκαλούν ή διαιωνίζουν την ασθένεια. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, κρίνεται απαραίτητη η ενημέρωση και η πληροφόρηση όλων, σχετικά με τα σημάδια αυτής της διατροφικής διαταραχής. Σημαντικό είναι να αναγνωρίσουμε ότι όσο νωρίτερα αναγνωρίσουμε το πρόβλημα τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η θεραπεία.
Η θεραπεία της νευρικής ανορεξίας έχει ως στόχο και προσπαθεί να αντιμετωπίσει τρεις βασικούς τοµείς:

  1. να αποκαταστήσει το φυσιολογικό βάρος του ατόµου.
  2. να αντιμετωπίσει τις ψυχολογικές διαταραχές που σχετίζονται µε την ασθένεια.
  3. να μειώσει ή να εξαφανίσει συµπεριφορές ή σκέψεις που αρχικά οδήγησαν στην διαταραγµένη διατροφή του ατόµου

Η θεραπευτική αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Ψυχολογικές θεραπείες και ψυχική υποστήριξη: Επιτυγχάνεται με δύο τρόπους: α) Ατομική θεραπεία: Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, βοηθάει το άτομο να αλλάξει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές που σχετίζονται με το διαταραγμένο τρόπο διατροφής, διδάσκει το άτομο τρόπους για να αλλάξει τη στάση του σε θέματα διατροφής, να αυξήσει το σωματικό βάρος και να αποθεραπευτεί. Γίνεται διατροφική επιμόρφωση και εκπαίδευση ώστε το άτομο να επανεκπαιδευθεί στο να αποκτήσει υγιείς διατροφικές συνήθειες. β) Ομαδική θεραπεία: βοηθάει το άτομο που πάσχει από νευρική ανορεξία να μοιράζεται με τους υπόλοιπους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την ίδια κατάσταση, κοινά συναισθήματα, φοβίες, επιτυχίες και αποτυχίες
  • Μπορεί να χρειασθεί νοσηλεία για τα άτομα που πάσχουν από σοβαρό υποσιτισμό λόγω της έλλειψης τροφής.
  • Φαρμακευτική αγωγή: ο γιατρός μπορεί να συστήσει αντικαταθλιπτικά για τη μείωση των αισθημάτων της κατάθλιψης και του άγχους.
  • Υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους των ατόμων: που πάσχουν από ψυχογενής ανορεξία παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ασθένειας. Τα άτομα με νευρική ανορεξία, συχνά μπορεί να αισθάνονται σύγχυση και ψυχική ένταση. Έτσι, με την κατάλληλη υποστήριξη, επιμόρφωση και την καλύτερη κατανόηση των διατροφικών διαταραχών από τους οικείους του ασθενή, μπορούν αποτελέσουν ένα σημαντικό μέρος της θεραπευτικής αγωγής.
  • Συμβολή διαιτολόγου. Η αξιολόγηση του διαιτολόγου είναι απαραίτητη για την εικόνα του ανορεξικού ατόμου. Ο διαιτολόγος είναι εκείνος που θα προσαρμόσει ένα εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο, αναλόγως τις ανάγκες του κάθε ατόμου.

Όπως όλες οι διατροφικές διαταραχές, έτσι και και η ψυχογενής ανορεξία με την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να αντιμετωπιστεί. Όσο πιο νωρίς το άτομο αναζητήσει θεραπεία, τόσο το δυνατό συντομότερο, θα εξαλειφτεί το πρόβλημα, θα βελτιώσει την έκβαση της ανάρρωσης και το άτομο δεν θα έχει σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.

Published in Articles

Αρκετές μητέρες το πρώτο διάστημα αφού αποκτήσουν το μωρό τους, βιώνουν μια έντονη συναισθήματική δυσφορία που τους δυσκολεύει να ανταπεξέλθουν στην καθημερινή φροντίδα του μωρού τους. Μπορεί να νιώθουν εύκολα το αίσθημα της κόπωσης, άγχος, φόβο πως θα μεγαλώσουν το παιδί τους και γενικότερα μια ανησυχία πως θα τα καταφέρουν.Το να αισθάνεται μια μητέρα άγχος και να έχει κακή διάθεση μετά τον τοκετό είναι απόλυτα φυσιολογικό διότι οι ορμονικές αλλαγές που παρουσιάζονται μεταβάλλονται σε πολύ γρήγορο ρυθμό. Αυτό συμβαίνει διότι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αυξάνονται τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη που σχετίζονται με την σύλληψη και την γέννηση. Στις πρώτες 24 ώρες μετά από τον τοκετό, το ποσοστό αυτών των ορμονών μειώνεται γρήγορα, στα κανονικά προ εγκυμοσύνης επίπεδά τους. Αυτή η ταχεία αλλαγή στα επίπεδα των ορμονών, επηρεάζει τα ήδη υπάρχοντα συμπτώματά ( άγχος, ανησυχία) με αποτέλεσμα να μην μπορούν υποχωρήσουν εύκολα και μετά από μερικές εβδομάδες να επιδεινώνονται και η μητέρα να παρουσιάζει την γνωστή με τον όρο «Επιλόχεια Κατάθλιψη». Εξαιτίας της επιλόχειας κατάθλιψης επηρεάζεται σε πολυ ένοντο βαθμό, η σχέση της μητέρας με το παιδί. Η μητέρα αδυνατεί να αναλάβει τη φροντίδα του παιδιού της και παρατηρείται μεγάλη έλλειψη ενδιαφέροντος. Στην περίπτωση αυτή, είναι σημαντικό να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό ώστε με την κατάλληλη θεραπεία και υποστήριξη, σύντομα να ξαναβρεί τον δρόμο προς την ευτυχισμένη μητρότητα.

Τα σημεία και τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης

Η επιλόχεια κατάθλιψη μπορεί να εκδηλωθεί σύντομα μετά τον τοκετό (σε διάστημα μεταξύ 24 ωρών) εώς και να αναπτυχθεί σταδιακά στην περίοδο αρκετών μηνών( έως 6 μηνών μετά την γέννηση).Μετά τον τοκετό η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλωθεί ξαφνικά, αλλά σε ορισμένες γυναίκες, οι πρώτες ενδείξεις εμφανίζονται μέχρι και μήνες αφού έχουν γεννήσει.
Τα συμπτώματα είναι :

  • κακή διάθεση/ έντονη θλίψη
  • έλλειψη ικανοποίησης και ενδιαφέροντος για δραστηριότητες
  • δυσκολίες στον ύπνο
  • υπερβολική κούραση/κόπωση
  • συναισθηματική φόρτιση, άγχος/ανησυχίες
  • υπερβολική μείωση/ αύξηση βάρους
  • μείωση ενεργητικότητας (ατονία)
  • χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • μειωμένη συγκέντρωση
  • αυτοκτονικές τάσεις
  • μειωμένο ενδιαφέρον για σεξ
  • πονοκέφαλοι, πόνοι στο στήθος, ταχυπαλμία, μούδιασμα ή ζάλη
  • άρνηση ενασχόλησης με το παιδί ή επιθετικότητα προς αυτό
  • συχνή εναλλάγή συναισθημάτων και ευσυγκινησία χωρίς προφανείς λόγους
  • έμμονες και ανεξήγητες ιδεοληψίες που αφορούν στο βρέφος ή σε θέματα που σχετίζονται με αυτό
  • διαταραχή των διαπροσωπικών σχέσεων της μητέρας
  • αδυναμία ελέγχου και φόβος συναισθημάτων, ότι μπορεί να κάνει κακό στο μωρό, για την ίδια της την υγεία

Αίτια επιλόχειας κατάθλιψης κατά τη διάρκεια μιας εγκυμοσύνης

  • Ιστορικό προηγούμενης κατάθλιψης στην ίδια την μητέρα πριν την εγκυμοσύνη ή κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης (επιλόχεια κατάθλιψη).Προβλήματα προηγούμενης εγκυμοσύνης.
  • Ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ ή χρήσης άλλων ουσιών.
  • Η ηλικία. Έχει παρατηρηθεί ότι οι γυναίκες νεαρής ηλικίας είναι πιο ευάλωτες στο να εμφανίσουν επιλόχεια κατάθλιψη.
  • Έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος ( σύζυγος,οικογένεια, φίλοι, συγγενείς)
  • Οικονομικά προβλήματα οικογένειας
  • Συναισθηματικές ανησυχίες, έντονος φόβος και άγχος για την γέννηση του μωρού
  • Διάφορες στρεσσογόνες καταστάσεις στην οικογένεια (χωρισμός, θάνατος, απώλειες)

Πριν την εγκυμοσύνη

  • Διατροφή (αν εργάζεστε να τρώτε συχνά γεύματα)
  • Χαλάρωση και ξεκούραση. Αποφύγετε να κάνετε δουλειές του σπιτιού πού απαιτούν πολύ χρόνο και σας κάνουν να κουράζεστε εύκολα
  • Μοιράστε τα συναισθηματά σας με τον συζυγό σας ή με φιλικά πρόσωπα που εμπιστεύεστε
  • Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που σας κάνουν να νιώσετε καλά και σας χαλαρώνουν (ζωγραφική, κολύμβηση, yoga)
  • Συμβουλευτείτε άλλα ζευγάρια που έχουν γίνει γονείς και βιώσαν παρόμοια κατάσταση με εσάς.
  • Συχνοί περίπατοι με τον συζυγός σας ή κάποιες μικρές εκδρομές θα σας βοηθήσουν να ξεφύγετε από την καθημερίνοτητα και την ρουτίνα που ίσως βιώνετε
  • Aν στο παρελθόν είχατε επιλόχεια κατάθλιψη ενημερώστε τον γυναικολόγο ή τον παθολόγο σας, για να σας παραπέμψει σε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Αίτια επιλόχειας κατάθλιψης μετά τον τοκετό

  • Οι διάφορες ορμονικές αλλαγές. Μετά την γέννηση του μωρού οι γυναίκες βιώνουν μια μεγάλη αυξομείωση επιπέδων των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Τα επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδούς μπορούν επίσης να μειωθούν, γεγονός που οδηγεί σε κόπωση και κατάθλιψη. Οι ταχείες αυτές ορμονικές αλλαγές, μαζί με τις αλλαγές στην πίεση του αίματος, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, και του μεταβολισμού μπορεί να προκαλέσουν κατάθλιψη μετά τον τοκετό.
  • Οι φυσικές μεταβολές, σωματικές και συναισθηματικές. Πολλές γύναικες εξαιτίας των παράπανω κιλών που πήραν στην εγκυμοσύνη προσπάθούν να χάσουν κιλά. Όταν παρατηρούν ότι δεν τα καταφέρνουν άμεσα, διαταράσσεται η εικόνα του εαυτού τους, και συχνά ζούν με τον φόβο και την ανησυχία ότι δεν θα τα καταφέρουν να επανέλθουν στην προηγούμενη φυσική τους κατάσταση.
  • Έντονο άγχος και στρες. Το άγχος της φροντίδας για ένα νεογέννητο μωρό είναι πρωτόγνωρο και συχνά πολύ μεγάλο. Οι νέες μητέρες αναγκάζονται συχνά να στερηθούν τον ύπνο τους. Επιπλέον, μπορεί να αισθάνονται αγχωμένες και ανήσυχες για την ικανότητά τους να φροντίσουν κατάλληλα το μωρό τους. Οι προσαρμογές αυτές μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολες και χρονοβόρες, ειδικά κατά την πρώτη μητρότητα (στο πρώτο μωρό) όταν οι νέες μητέρες πρέπει να συνηθίσουν σε μια εντελώς νέα ταυτότητα. Η ίδια μπορεί να μην κατανοήσει αρχικά τι συμβαίνει ή να νιώθει ντροπή που δεν δείχνει ενθουσιασμό για την άφιξη του μωρού. Η νέα μητέρα μπορεί να ανησυχεί υπερβολικά όταν το μωρό κλαίει, καταπίνει ή χτυπήσει, με αποτέλεσμα την εκδήλωση άγχους αν πρόκειται να μείνει μόνη με το μωρό.

Αντιμετώπιση της επιλόχειας κατάθλιψης

Η επιλόχεια κατάθλιψη είναι μια ψυχική κατάσταση που απασχολεί όχι μόνο τις μητέρες που βιώνουν μια ψυχολογική και συναισθηματική κατάσταση αλλά και την οικογένεια τους. Τις περισσότερες φορές ο σύζυγος είναι αυτός που βρίσκεται αντιμέτωπος με την φάση της επιλόχειας κατάθλιψης που περνάει η συζυγός του, μην μπορώντας πως να αντιδράσει, δεν γνωρίζει τι πρέπει να κάνει και πως να βοηθήσει.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η οικογένεια και κυρίως ο σύζυγος;

  1. Αποφύγετε να δίνετε συμβουλές του τύπου «μπόρα είναι θα περάσει» «δεν είσαι η μόνη που της συμβαίνει αυτό», ή «πως τα καταφέρνουν οι άλλες γυναίκες» με αυτό τον τρόπο το πιθανότερο είναι να αγχωθεί και να απογοητευτεί περισσότερο.
  2. Δείξτε υπομονή και κατανόση στην συζυγό σας για τα συναισθήματα που νιώθει. Συζητήστε μαζί της για αυτά που την προβληματίζουν. Δείτε τη γυναίκα σας σαν σύντροφο και φίλη και όχι μόνο σαν μητέρα του παιδιού σας
  3. Δείξτε περισσότερη συμπαράσταση και προσπαθήστε να συμετέχετε και εσεις στην καθημερινή προετοιμασία του μωρού σας ( όπως τάισμα, αλλαγή πάνας, απασχόληση με κάποιο παιχνίδι)
  4. Ενίσχηστε την με θετικά στοιχεία και δείξτε ενδιαφέρον . Είναι πολύ σημαντικό να την κάνετε να νιώσει σημαντική μέσω της ενθάρρυνσης που της δείχντετε. Ιδιαίτερα, αυτήν την χρονική περίοδο που η γυναίκα σας αντιμετωπίζει ένα μικρό πένθος, έχει την απόλυτη ανάγκη απο έσας να την επιβεβαιώνεται και να την επιβραβεύεται στην προσπάθεια φροντίδας που κάνει για το μωρό σας
  5. Συντονίστε το πρόγραμμα σας με τη νέα πραγματικότητα. Η γέννηση του μωρού σας συμοδοτεί έναν καινούργιο κόσμο και για τους δυο σας, που ίσως να αλλάζει τα δεδομένα της παλιότερης καθημερινής ζωής, όπως για παράδειγμα, ωράριο εργασίας, ώρες ξεκούρασης, δραστηριότητες εκτός σπιτιού. Για αυτό το λόγο είναι πολύ σημαντικό να προσαρμόσετε το πρόγραμμα σας με τα δεδομένα που εξυπηρετεί τις ανάγκες του μωρού σας και παράλληλα με αυτό τον τρόπο βοηθάτε την μητέρα να ξεκουράζεται.
  6. Αν έχετε υποστηρικτικό περιβάλλον, (γονείς, φίλους , μεγαλύτερα παιδιά) και είστε σίγουροι ότι μπορούν να αναλάβουν την φροντίδα του μωρού σας κάποιες ώρες που πρέπει να λείψετε, προτείνετε στην σύζυγο σας μια έξοδο για διασκέδαση. Θα την βοηθήσει να ξεφύγει απο την ρουτίνα της καθημερινότητας που βιώνει μέσα στο σπίτι.
  7. Αν διαπιστώνετε ότι τα συμπτώματα της γυναίκας σας δεν υποχωρούν, συμβουλευτείτε έναν ειδικό που αφενός θα σας βοηθήσει να αντιπετωπίσετε καλύτερα την κατάσταση και αφετέρου θα σας παρέχει την απάραίτητη θεραπεία

Τί πρέπει να κάνουν οι ίδιες οι μητέρες;

  1. Προσπάθηστε να αποδεχτείτε και να συνηδειτοποιησετε το γεγονός. Φέρατε στον κόσμο ένα μωρό που αξίζει κάποιες προσωρινές «θυσίες».
  2. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας να προσαρμοστεί στις νέες αλλαγές που συμβαίνουν με την γέννηση του μωρού σας, προκειμένου να ξαναβρείτε τις ισορροπίες σας.
  3. Μοιραστείτε και συζητήστε το πρόβλημα σας με άτομα που εμπιστεύεστε (γονείς, σύζυγο, με μια φίλη σας, κάποιον κοντινό συγγενής σας )
  4. Εάν το οικογενειακό σας περιβάλλον θεωρήσει ότι χρειάζεστε υποστήριξη από κάποιον ειδικό, είναι καλό για εσάς και για το καλό όλης της οικογένειας, να επισκεφτήτε έναν ειδικό (ψυχολόγο ή ψυχίατρο). Η συμβολή του ειδικού καθώς η κτάλληλη υποστήριξη που θα σας παρέχει είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση μιας τέτοιας κατάστασης. Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία είναι μια από τις πιο ενδεδειγμένες για την αντιμετώπιση της επιλόχειας κατάθλιψης. Ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει να δείτε τον τρόπο με τον οποίο σκέπτεστε και συμπεριφέρεστε και σας οδηγεί σε καταθλιπτική διάθεση και να σας βοηθήσει να τον αλλάξετε παρέχοντας την κατάλληλη υπόστήριξη. Μπορεί σε μια γυναίκα με επιλόχειο κατάθλιψη ο ειδικός να προτείνει μια φαρμακευτική αγωγή που θα σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα. Ο γιατρός σας, θα σας ενημερώσει και στην περίπτωση που θηλάζετε θα σας δώσει κάτι που ενδείκνυται.
  5. Η διατροφή είναι ένα κομμάτι που έχει αποδειχτεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο. Ειδικοί συμφωνούν ότι η ποιοτική διατροφή συμβάλει σημαντικά σε μία καλύτερη διάθεση, άσχετα από το γεγονός ότι στην φάση που είστε προσφέρει σε κάθε τομέα (σωστή διατροφή για τον θηλασμό, για την υποστήριξη της σωματικής σας υγείας) Φρέσκιες σαλάτες, λαχανικά και φρούτα αλλά και χυμοί, γάλα και δημητριακά έχουν βιταμίνες.
Published in Articles

Καργάκης Εμμανουήλ

Ο Καργάκης Εμμανουήλ και οι συνεργάτες του εργάζονται στα γραφεία τους σε Ηράκλειο & Χανιά Κρήτης, παρέχοντας Γνωστική Συμπεριφορική  Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική εφήβων και ενηλίκων. 

 

Επικοινωνία

Γ. Παπανδρέου 17, Ηράκλειο
    2811113681, 6946253300
 
Μυλωνογιάννη 23, Χανιά
    2821111704, 6974394497

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

9.00 am to 9.00 pm

Lat: 35.331749 | Long: 25.138443

banner